Περιβάλλον
Η κλιματική κρίση απειλεί την ύπαρξη του πλανήτη

«Δεν βλέπω την Κλιματική Κρίση ως κάτι διαχωρίσιμο από τις πιο εντοπισμένες κρίσεις που δημιουργούν οι αγορές. Αυτό που διαφέρει είναι η κλίμακα και το εύρος της τραγωδίας, με το ένα και μοναδικό σπίτι της ανθρωπότητας να κρέμεται τώρα από μία κλωστή.» 

Ναόμι Κλάιν, «Το μέλλον ως πηγή αγωνίας»

Στο κείμενό της, με τίτλο “Το μέλλον ως πηγή αγωνίας”, η Ντονατέλα ντι Τσέζαρε, καθηγήτρια Φιλοσοφίας γράφει: «Η αυγή της νέας χιλιετίας χαρακτηρίζεται από μια πρωτόγνωρη δυσκολία να φανταστούμε το μέλλον. Το εμπόδιο δεν είναι πλέον τόσο το λεγόμενο “τέλος της Ιστορίας” -  εκείνο το κλείσιμο στην ανελέητη οικονομία του κεφαλαίου - όσο το “τέλος του κόσμου” που ήδη εκλαμβάνεται σαν προφανές. Μιλούν γι’ αυτό πρωτίστως οι εμπειρικές επιστήμες: η κλιματολογία, η γεωφυσική, η ωκεανογραφία, η βιοχημεία, η οικολογία. Τουλάχιστον αυτό είναι σαφές: ο κόσμος του ύστερου καπιταλισμού είναι εκείνος της πλανητικής οικολογικής κατάρρευσης». 

Ανεπαρκείς οι παγκόσμιες πολιτικές για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής

Εκατομμύρια παιδιά σ’ όλο τον κόσμο απ’ όλες τις ηπείρους και πολλές χώρες αντιπαρατέθηκαν στους άφρονες ενήλικους πολιτικούς εξηγώντας, με όλη τη σοβαρότητα της νεανικής ευθύνης, γιατί το μέλλον του κόσμου προβάλλει ως απειλή και ο πλανήτης βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Τον Μάρτιο του 2019 έγιναν σχεδόν 2.100 νεανικές διαδηλώσεις για το κλίμα σε 125 χώρες με συμμετοχή 1.600.000 πολύ νέων ανθρώπων. Ο αγώνας και η αγωνία τους μίλησαν στις καρδιές των ανθρώπων που συμμερίζονται ή / και ζουν ήδη τη σύγχρονη απειλή, πολλοί με ακραίες μορφές. Οι κατεστραμμένες παραγκουπόλεις - οικισμοί των φτωχών σωριάζονται ήδη μπροστά στα μάτια μας, ανοχύρωτες απέναντι στις θύελλες, τους κατακλυσμούς και τις πυρκαγιές, ακραία καιρικά φαινόμενα που επιδεινώνει η κλιματική κρίση. 

Ούτε οι αρμόδιοι διεθνείς οργανισμοί, ούτε οι περισσότερες κυβερνήσεις αμφισβητούν την κλιματική αλλαγή, άλλωστε όλοι αυτοί επεξεργάζονται επιστημονικά και καταμετρούν τα φαινόμενα και τις αιτίες. Το θέμα είναι πόσο έγκαιρα θα αναλάβουν δράσεις αντίστοιχες με το μέγεθος του προβλήματος.

Η 21η Σύσκεψη για την Κλιματική Αλλαγή (COP21), που διοργανώθηκε στο Παρίσι το 2015, κατέληξε στη Συμφωνία για το κλίμα 195 χωρών η οποία, όμως, δεν έχει πραγματικό αντίκρισμα. Αν και αποφασίστηκε να κρατηθεί η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά μέσο όρο 2οC πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα - καλύτερα 1,5οC - ώστε να ελαττωθούν σημαντικά οι κίνδυνοι από την κλιματική αλλαγή, δεν εφαρμόστηκαν πολιτικές που να προσεγγίζουν τον στόχο. 

Παρ’ όλα αυτά οι λαϊκές τάξεις, οι φτωχοί λαοί, οι ιθαγενικοί πληθυσμοί, οι χώρες του Τρίτου Κόσμου, τα κινήματα των αγροτών, τα κινήματα κατά των μεταλλαγμένων και της TTIP, τα οικολογικά κινήματα, εν ολίγοις μια τεράστια παγκόσμια κοινωνική συμμαχία δεν σταμάτησε να αγωνίζεται για τη σωτηρία του πλανήτη. Ευτυχώς η εκλογή Μπάιντεν μάς απάλλαξε από αυτή τη δυστοπία και ήδη οι πρώτες αποφάσεις που έλαβε ο πρόεδρος των ΗΠΑ για το κλίμα είναι θετικές. Σημασία έχει η ευρύτητα των μέτρων ανάσχεσης της κλιματικής κρίσης και το κόστος της αντιμετώπισης που πρέπει να αναλάβουν πρωτίστως τα πλουσιότερα στρώματα της κοινωνίας, καθώς το 50% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παράγονται από το πλουσιότερο 10% της γης ενώ το 20% των πολύ πλουσίων είναι υπεύθυνο για το 70%.

Η ελληνική πραγματικότητα

Στην Ελλάδα ζούμε ένα παροξυσμό περιβαλλοντικής καταστροφής και απόλυτης αδιαφορίας για την επερχόμενη κλιματική κατάρρευση.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, επιτρέπει ακραίες μορφές λεηλασίας της ελληνικής υπαίθρου τόσο στα κατάφυτα ψηλά βουνά της ενδοχώρας όσο και στα νησιά. Η προηγούμενη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ δεν θωράκισε θεσμικά τη χώρα και δεν έλαβε μέτρα αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής σε αυτονόητα θέματα προστασίας της ελληνικής φύσης. 

Παρ’ όλα αυτά περιβαλλοντικά κινήματα, επιστημονικοί φορείς και οι τοπικές κοινωνίες αντιδρούν μαχητικά. Αποδομούν την κερδοσκοπική μανία που καταστρέφει από περιοχές natura μέχρι ψηλά δασωμένα βουνά και απαράμιλλους νησιωτικούς μικρόκοσμους, ανατρέποντας ταυτόχρονα τις σημερινές ήπιες προϋποθέσεις επιβίωσης των κατοίκων τους.

Ελένη Πορτάλιου, Μέλος της Πρωτοβουλίας ενάντια στην Περιβαλλοντική Καταστροφή και την Κλιματική Αλλαγή

• Η Ε. Πορτάλιου θα είναι ομιλήτρια στον Μαρξισμό 2021 στη συζήτηση “Πανδημία και κλιματική αλλαγή”.

20/9/19, Αθήνα, Διαδήλωση ενάντια στην περιβαλλοντική καταστροφή. Φωτό: Κυριάκος Μπάνος