Διεθνή
Dying to Divorce (2021): Μια ταινία εμπνευσμένη από την πάλη των γυναικών

1/6, Διαδήλωση στην Ιστανμπούλ ανάντια στην αποχώρηση της Τουρκίας από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης.

Η ταινία "Dying to Divorce", που αφηγείται την ιστορία της μάχης για τη δικαίωση κακοποιημένων γυναικών στην Τουρκία, προβάλλεται στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Δυο συντρόφισσες, η Sinead Kirwan από τη Βρετανία και η Figen Dayicik Firat από την Τουρκία, εξηγούν πώς γυρίστηκε και γιατί αξίζει να τη δείτε.

Το "Dying to Divorce" είναι ένα ντοκιμαντέρ – συμπαραγωγή Ηνωμένου Βασιλείου, Νορβηγίας, Γερμανίας και Τουρκίας. Η ταινία καταπιάνεται με την έμφυλη βία στην Τουρκία και τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στις γυναίκες.

Τρεις γυναίκες: Ίπεκ, Αρζού και Κιουμπρά. Η Κλόε Φέργουέδερ αφηγείται την δραματικη ιστορία δύο γυναικών που ξυλοκοπήθηκαν και υπέστησαν μόνιμες βλάβες από τους συζύγους τους, καθώς και τις εμπειρίες της δικηγόρου Ίπεκ Μποζκούρτ, που πάλεψε για τα δικαιώματα των γυναικών αλλά και της ίδιας.

Στην αρχή της ταινίας, προβάλεται η οπτική του Ερντογάν, σύμφωνα με την οποία οι άντρες και οι γυναίκες, εκ φύσεως, δεν μπορούν να θεωρούνται ίσοι και η μητρότητα είναι πολύτιμη.

Μία στις τρεις γυναίκες στην Τουρκία υφίσταται βία από τον σύζυγό της. Είναι το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των οικονομικά ανεπτυγμένων χωρών. Το επίκεντρο της ταινίας είναι το έργο της δικηγόρου Ίπεκ Μποζκούρτ, μιας από τις κορυφαίες ακτιβίστριες της πλατφόρμας «Θα σταματήσουμε τις Γυναικοκτονίες», μαζί με μια ομάδα ακτιβιστών, για να υπερασπιστούν τα δικαιώματα δύο γυναικών που επέζησαν της ανδρικής βίας και για να εξασφαλίσουν την απονομή δικαιοσύνης.

Η ιστορία των δύο αυτών γυναικών που ζουν σε πολύ διαφορετικές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες έχει ως εξής: Η Αρζού παντρεύεται σε ηλικία 14 ετών με έναν αγρότη που είναι 10 χρόνια μεγαλύτερός της. Όταν λέει στον σύζυγό της ότι θέλει διαζύγιο, αυτός την πυροβολεί εφτά φορές με την καραμπίνα στα πόδια και στα χέρια της, καθιστώντας τα άχρηστα. Η Αρζού προσπαθεί να ξαναχτίσει τη ζωή της ώστε να πάρει την επιμέλεια των παιδιών της.

Η Κιουμπρά είναι μια επιτυχημένη τηλεπαρουσιάστρια. Δύο ημέρες μετά τον τοκετό, δέχεται επίθεση από τον σύζυγό της, που της προκαλεί εγκεφαλική αιμορραγία, εξαιτίας της οποίας χάνει την ικανότητά της να μιλά και να περπατά. Ο σύζυγός της αρνείται το γεγονός και κρατάει την κόρη του. Η Κιουμπρά προσπαθεί να κάνει λογοθεραπεία ώστε να είναι σε θέση να καταθέσει εναντίον του στο δικαστήριο. Εάν δεν καταδικαστεί ο σύζυγός της, κινδυνεύει να μην ξαναδεί την κόρη της.

Πραξικόπημα

Ο αγώνας της δικηγόρου Ίπεκ που υπερασπίζεται τα δικαιώματά τους, δεν είναι μόνο εναντίον ενός νομικού συστήματος που επιβάλλει τακτικά ελαφριές ποινές στους άντρες δράστες, αλλά και ενάντια στην εξουσία που επιδιώκει να καταστείλει τις φωνές που της αντιτίθονται. Μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου, η ζωή της Ίπεκ έγινε άνω κάτω. Οι δικηγόροι αρχίζουν να δέχονται απειλές από μια όλο και πιο κατασταλτική κυβέρνηση που επιδιώκει να συντρίψει την αντιπολίτευση. Η Ίπεκ πρέπει να αγωνιστεί για τη δημοκρατία ενώ συνεχίζει να αγωνίζεται για την Κιουμπρά και την Αρζού κάτω από αυτές τις αντίξοες συνθήκες.

Το θέμα των γυναικών στην ταινία, που γυρίστηκε σε πέντε χρόνια, σχετίζεται άμεσα με τη στάση της πολιτικής εξουσίας απέναντι στις γυναίκες. Ο απολογισμός των γυναικοκτονιών είναι γνωστός σε όλους: σχεδόν κάθε μέρα δολοφονείται μία γυναίκα και εκατοντάδες άλλες γυναίκες ξυλοκοπούνται από τους συζύγους ή τους συντρόφους τους. Αντί να λαμβάνει μέτρα προστασίας, η πολιτική εξουσία παραμένει απλός θεατής και αποχωρεί ακόμη και από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, δημιουργώντας μια ακόμα πιο επισφαλή κατάσταση για τις γυναίκες.

Η κυβέρνηση, η οποία ήθελε να ενισχύσει τις εξουσίες της μετά το πραξικόπημα του 2016, απαγόρευσε τις πολιτικές διαμαρτυρίες με μια σειρά νομοθετικών διατάξεων. Η Ιπέκ Μποζκούρτ και πολλές άλλες γυναίκες που αγωνίστηκαν σαν αυτήν, χαρακτηρίστηκαν “τρομοκράτες”. Μια μεγάλη διαδήλωση την “Παγκόσμια Ημέρα των Γυναικών” απαγορεύτηκε και συνεχίζει να απαγορεύεται, με δικαιολογίες. Ακόμα και σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι μηνύσεις και ο αγώνας των γυναικών για δικαιοσύνη συνεχίζονται. Ούτε οι κακοποιημένες γυναίκες ούτε η Ίπεκ παραιτούνται από τις υποθέσεις τους.

Η ταινία που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2021, βρίσκεται αυτές τις μέρες στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Αν και η ταινία επικεντρώνεται στη ζωή των γυναικών στην Τουρκία, είναι γνωστό ότι οι γυναίκες είναι θύματα βίας και στις άλλες ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου. Ο αριθμός των γυναικών που υπέστησαν βία μέσα στις συνθήκες της πανδημίας έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο, αλλά αυτό το γεγονός δεν έχει λάβει αρκετή δημοσιότητα. Οι ιστορίες του ντοκιμαντέρ ενισχύουν τον αγώνα των γυναικών.

Το ντοκιμαντέρ "Dying to Divorce" αντικατοπτρίζει τον αγώνα των γυναικών. Συγχρόνως ρίχνει φως στις ζωές όλων των γυναικών που υφίστανται βία, στην Τουρκία αλλά και σε όλο τον κόσμο.

Figen Dayicik Firat


Οι γυναίκες στην Τουρκία παλεύουν τον σεξισμό

Η Κλόε Φέργουέδερ, η σκηνοθέτης, είχε κάνει μια ταινία μικρού μήκους για την Αρζού, μια από τους χαρακτήρες της ταινίας μας, για μια εφημερίδα, και την μοιράστηκε μαζί μου. Σοκαρίστηκα, αλλά την ίδια στιγμή στις ειδήσεις έπαιζαν τεράστιες διαδηλώσεις που γινόντουσαν στην Τουρκία ενάντια στην έμφυλη βία με άμεσες δράσεις, δημιουργικές διαδηλώσεις και καταλήψεις στην προσπάθεια να αλλάξουν τα πράγματα. Αυτό δεν είχε γίνει στην Βρετανία όταν είχαν δολοφονηθεί γυναίκες. Θεώρησα λοιπόν πως θα μπορούσαμε πραγματικά να μάθουμε κάτι από τις ακτιβίστριες στην Τουρκία. 

Ήταν πολύ δύσκολο να τα καταφέρουμε γιατί η ιστορία εξελισσόταν συνεχώς, και οι χρηματοδότες θέλουν γενικά να ξέρουν ακριβώς ποιο θα είναι το τέλος. Αυτό όμως ήταν  δύσκολα να το προβλέψει κανείς. Εμείς, όπως και όλος ο κόσμος στην Τουρκία, ξαφνιαστήκαμε τελείως από την απόπειρα πραξικοπήματος και αυτό άλλαξε όλο τον χαρακτήρα της ταινίας. Θέλαμε να αναδείξουμε τις προσωπικές ιστορίες των γυναικών που ξεπερνούν τη βία αλλά έγινε εξίσου σημαντικό να αναδείξουμε ότι η βία δεν είναι ατομικό θέμα. Πηγάζει από την κοινωνία στην οποία ζεις και παίρνει διαφορετικές μορφές. 

Έμπνευση

Πιστεύουμε πως οι άνθρωποι που παλεύουν ενάντια στην καταπίεση σε όλο τον κόσμο μπορούν να αντλήσουν έμπνευση από αυτή την αποφασιστικότητα, ώστε να συνεχίσουν τον αγώνα για ανεξαρτησία απέναντι στην πολιτική καταστολή και φυσική βία. Η Αρζού είναι μια φτωχή γυναίκα της εργατικής τάξης, που ξεπερνά τους πολλαπλούς πυροβολισμούς που δέχεται, αντιμετωπίζει τον σύζυγο της και ξεκινά μια ανεξάρτητη ζωή. Το καταφέρνει με τη βοήθεια και την αλληλεγγύη πολιτικών ακτιβιστών.

Μια από τις τελευταίες σκηνές της ταινίας είναι μια τεράστια διαδήλωση γυναικών και αντρών στους δρόμους της Ιστανμπούλ, ενωμένοι όλοι μαζί ενάντια στην κυβέρνηση. Υπογραμμίζει το κεντρικό μήνυμά μας ότι χρειαζόμαστε αληθινή αλληλεγγύη για να σταματήσουμε την έμφυλη βία. Χρειάζεται να συνεχίσουμε να θυμώνουμε κάθε φορά που σκοτώνεται μια γυναίκα και πρέπει να συνεχίσουμε να καθιστούμε υπόλογες τις κυβερνήσεις μας που δημιουργούν ένα σύστημα τόσο βίαιο που επιτρέπει τις δολοφονίες γυναικών.

Sinead Kirwan