Περιβάλλον
Να βάλουμε χέρι στα αρπακτικά της ενέργειας

12/2021, Συγκέντρωση εργαζομένων στα Πετρέλαία Καβάλας. Φωτό: 902.gr

Οι πολυεθνικές των ορυκτών καυσίμων, αυτές που παράγουν και πουλάνε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, καταγράφουν κέρδη ρεκόρ για το 2021. Πρόκειται για έναν πακτωλό πολλών δισεκατομμυρίων ενώ από την άλλη εκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν από την ακρίβεια στην ενέργεια. 

Οι τιμές των λογαριασμών για ρεύμα και φυσικό αέριο έχουν εκτοξευθεί προκαλώντας απόγνωση σε εκατομμύρια εργαζόμενους/ες. Για εκατομμύρια ανθρώπους το στοιχειώδες, να ζουν σε ζεστό σπίτι ή διαμέρισμα άπιαστο όνειρο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γιούροστατ το 2021 το ποσοστό των ανθρώπων που ζούσαν σε συνθήκες «ενεργειακής φτώχειας» έφτανε το 34% στην Ελλάδα και το 18% στην ΕΕ. Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με άλλες μελέτες, αυτό το ποσοστό φτάνει το 33%. 

Κάθε τόσο διαβάζουμε ειδήσεις για ανθρώπους που καίγονται επειδή προσπαθούσαν να ζεστάνουν τα σπίτια τους ακόμα και με κεριά. Πέρσι 82 άνθρωποι χάθηκαν από πυρκαγιές σε σπίτια, οι περισσότεροι γιατί προσπαθούσαν να ζεσταθούν. 

Στις τρεις πρώτες βδομάδες του Φλεβάρη τρεις γιγάντιες πολυεθνικές ορυκτών καυσίμων ανακοίνωσαν τα καθαρά τους κέρδη για το 2021. Η αμερικάνικη ExxonMobil κατέγραψε κέρδη 23 δις δολαρίων. Η βασική ανταγωνίστριά της, η Chevron ανακοίνωσε κέρδη 15,6 δις δολαρίων. Είναι τα υψηλότερα κέρδη τους από το 2014. 

Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού σαμπάνιες ανοίγουν (όχι ότι σταμάτησαν και ποτέ) και τα αφεντικά της Shell και της BP. H πρώτη τετραπλασίασε τα κέρδη της, σε 19,36 δις δολάρια. Η ΒΡ αναμένεται να ανακοινώσει κέρδη κάτι παραπάνω από 16 δις δολάρια. 

Το 2020 οι γιγάντιες πολυεθνικές των ορυκτών καυσίμων -έχουν το προσωνύμια Big Oil- είχαν καταγράψει πολύ μεγάλες απώλειες λόγω της πτώσης στη ζήτηση που έφεραν τα λοκντάουν. Το 2021 η ζήτηση για καύσιμα αυξήθηκε. 

Τα αφεντικά αυτών των εταιρειών πανηγυρίζουν. Μαζί τους και τα χρηματιστήρια, με τις τιμές των μετοχών τους να αυξάνονται πέρα από τις προβλέψεις των «αναλυτών της αγοράς». Της ExxonMobil ανέβηκε κατά 20% μόλις ανακοινώθηκαν τα νέα. 

Την ίδια στιγμή που οι φτωχοί δεν μπορούν να ζεστάνουν τα σπίτια τους αυτές οι εταιρείες δίνουν παχιά μερίσματα στους μετόχους τους. Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα Γκάρντιαν (6/12/2021) έντεκα από αυτές τις πολυεθνικές μοίρασαν με αυτό τον τρόπο περισσότερα από 36 δις δολάρια τη χρονιά που πέρασε. 

Και βέβαια με τα κέρδη που περιμένουν να αυξηθούν ακόμα περισσότερο το 2022 ετοιμάζονται για περισσότερα τέτοια «δωράκια». Ένα τρόπος για να τα εξασφαλίσουν είναι με τα κερδοσκοπικά παιχνίδια στα χρηματιστήρια, όπως η επαναγορά μετοχών για να φουσκώσουν περαιτέρω τις τιμές τους. 

Ένας από τους λόγους που οι πολυεθνικές των ορυκτών καυσίμων είδαν μια τέτοια πελώρια αύξηση των κερδών τους είναι οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί. Ο έλεγχος των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπως και των διαδρομών που ακολουθούν με αγωγούς και δεξαμενόπλοια, είναι όπλο στα χέρια «Μεγάλων» και «περιφερειακών» δυνάμεων. 

Η Ουκρανία γίνεται το μήλο της έριδος ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ρωσία και γιατί από το έδαφός της περνάνε αγωγοί που μεταφέρουν φυσικό αέριο στη Δύση. Η γερμανική κυβέρνηση είχε επενδύσει πολλά στον αγωγό Nord Stream 2 τη «βορεινή» διαδρομή μεταφοράς ρώσικου φυσικού αερίου. Ο αγωγός κατασκευάστηκε, αλλά ούτε ένα κυβικό μέτρο φυσικού αερίου δεν έχει διοχετευτεί λόγω της «έντασης» με τη Ρωσία. 

Την περασμένη βδομάδα η Κομισιόν αποφάσισε, μετά από παζάρια που κράτησαν τουλάχιστον έναν χρόνο, να κατατάξει τις επενδύσεις σε φυσικό αέριο και πυρηνική ενέργεια ως «βιώσιμες», να τις θεωρήσει δηλαδή «πράσινες επενδύσεις». Αυτή η απόφαση θυμίζει τους καλογέρους του μεσαίωνα που βάφτιζαν το κρέας ψάρι για να παρακάμψουν τη νηστεία. 

«Μετάβαση»

Το φυσικό αέριο δεν είναι «πράσινη» πηγή ενέργειας. Είναι ένα ορυκτό καύσιμο που συμβάλλει στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Ούτε η πυρηνική ενέργεια είναι «πράσινη επένδυση». Αρκεί να θυμηθούμε τις καταστροφές στο Τσερνόμπιλ το 1986 και στη Φουκουσίμα το 2011, για να μη μιλήσουμε για τα πυρηνικά απόβλητα που βυθίζονται σε ωκεανούς και όχι μόνο. 

Υπάρχουν κάποιοι ωστόσο που τρίβουν τα χέρια τους και από την αύξηση στις τιμές του φυσικού αερίου και από την πρόσφατη απόφαση της Κομισιόν. Είναι οι έλληνες εφοπλιστές. Την περασμένη βδομάδα η γερμανική εφημερίδα Ηandelsblatt δημοσίευσε ένα ρεπορτάζ για τους «πλοιοκτήτες του Πειραιά» που επένδυσαν έγκαιρα και τώρα κερδίζουν από τις τιμές που ανεβαίνουν. 

Το ρεπορτάζ επισημαίνει ότι: «η κρίση του φυσικού αερίου αναγκάζει την Ευρώπη να επανεξετάσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία. Η κρατική εταιρεία Gazprom μείωσε ήδη τις παραδόσεις της τον Ιανουάριο. Και αυτά είναι τα καλά νέα για τους Eλληνες εφοπλιστές, οι οποίοι έχουν επενδύσει πολλά στην κατασκευή δεξαμενόπλοιων LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο) κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, ενώ σήμερα ο πιο σύγχρονος στόλος παγκοσμίως βρίσκεται υπό τον έλεγχό τους».

Ένα άρθρο στην ΕφΣυν του σαββατοκύριακου αναδεικνύει πόσο καλά νέα είναι για τους εφοπλιστές ο «πρωταγωνιστικός τους ρόλος στο παγκόσμιο παιχνίδι των υδρογονανθράκων». Όπως γράφει ο Γ. Κιμπουρόπουλος: «Η δραστηριοποίηση των Ελλήνων εφοπλιστών στη μεταφορά υγροποιημένου αερίου φέρνει ασύλληπτα έσοδα. Οι διακυμάνσεις των ναύλων ανάλογα με την εποχή και τη ζήτηση είναι τεράστιες, από 30.000 δολάρια τη μέρα μέχρι 424.000 δολάρια τη μέρα, που καταγράφηκε ως ιστορικό ρεκόρ από τους Lloyd’s τον περασμένο μήνα».  

Οι καπιταλιστές, από τα μεγαθήρια των Big Oil μέχρι τους «πρωτοπόρους» έλληνες εφοπλιστές κάνουν μυθώδη κέρδη με τα παιχνίδια των ορυκτών καυσίμων που καταστρέφουν τον πλανήτη. Οι κυβερνήσεις τούς ενισχύουν στο όνομα της «ενεργειακής ασφάλειας», ρίχνονται σε πολεμικούς ανταγωνισμούς, ενώ εκατομμύρια απλοί άνθρωποι υποφέρουν από την ενεργειακή φτώχεια. 

Αυτές είναι προτεραιότητες ενός καταστροφικού και δολοφονικού συστήματος. Η εργατική τάξη έχει τη δύναμη να συγκρουστεί με αυτές τις προτεραιότητες. Με απεργίες να κερδίσει αυξήσεις που θα απαντάνε στο κύμα της ακρίβειας. Να επιβάλλουμε την κρατικοποίηση και τον εργατικό έλεγχο σε ενέργεια και μεταφορές, και να ανοίξουμε το δρόμο για μια κοινωνία όπου το κριτήριό της  θα είναι οι ανάγκες της πλειοψηφίας και το σταμάτημα της κλιματικής καταστροφής.