Διεθνή
Πολεμοκάπηλη διπλωματία

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μπει στη δεύτερη βδομάδα του με τη βαρβαρότητα να κλιμακώνεται. Οι μάχες διεξάγονται στα περίχωρα μεγάλων πόλεων, όπως το Κίεβο, το Χάρκοβο, το Τσερνίγκιφ, το Νικολάεφ, το Σούμι. Η Μαριούπολη έχει μείνει χωρίς νερό και ηλεκτρικό. 

Βομβαρδισμοί «ακριβείας» που καταστρέφουν πανεπιστήμια και συγκροτήματα πολυκατοικιών. Αυτές είναι οι «παράπλευρες απώλειες» της ρωσικής εισβολής. Ένας ευφημισμός που τον είχαν εισαγάγει πρώτη φορά οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας το 1999. 

Ο πόλεμος κλιμακώνεται γιατί και οι δυο πλευρές επιδιώκουν να «τρομάξουν» την άλλη ώστε να κάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με μειονεκτική θέση. Ανεβάζουν την ένταση, την προοπτική της γενίκευσης του πολέμου, για να κάνει ο απέναντι ένα βήμα πίσω. 

Για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ αυτή η τακτική περνάει μέσα από τον Ζελένσκι, τον πρόεδρο της Ουκρανίας που τα διεθνή ΜΜΕ τον έχουν ανακηρύξει περίπου Λεωνίδα στις Θερμοπύλες. 

Ο Ζελένσκι έχει ζητήσει επανειλημμένα, για παράδειγμα, να επιβάλλει το ΝΑΤΟ ζώνη απαγόρευσης πτήσεων στην Ουκρανία. Αυτό σημαίνει βέβαια άμεση συμμετοχή της Συμμαχίας στον πόλεμο, γιατί θα πρέπει να εφαρμόσει μια τέτοια απόφαση ενάντια στη ρωσική αεροπορία και πυραύλους με τα δικά της αεροπλάνα και αντιπυραυλική “ασπίδα”. Η αμερικάνικη κυβέρνηση απαντάει ότι δεν εξετάζει αυτό το ενδεχόμενο ακριβώς για τον παραπάνω λόγο. Αλλά η «κουβέντα» έχει ανοίξει και μένει ανοιχτή. 

Πριν μια βδομάδα ο Ζελένσκι υπέγραψε επίσημη αίτηση ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ ζητώντας να γίνει δεκτή με ειδική διαδικασία εξπρές.

Αμέσως μετά μίλησε, μέσω βιντεοκλήσης, στο Ευρωκοινοβούλιο ζητώντας από την ΕΕ να μην «αφήσει μόνη» την Ουκρανία. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν απάντησε ότι «θέλουμε την Ουκρανία στην ΕΕ» μεν, αλλά το αίτημά της θα «συζητηθεί εν ευθέτω χρόνο». Γιατί όπως εξήγησε ο Σαρλ Μισέλ «υπάρχουν διαφορετικές γνώμες και ευαισθησίες». 

Όμως, και αυτή η πόρτα παραμένει ανοιχτή. Θυμίζουμε ότι το 2014 η εξέγερση του Μαϊντάν είχε πυροδοτηθεί από την απόφαση της τότε κυβέρνησης Γιανούκοβιτς να εγκαταλείψει τις συνομιλίες για σύνδεση με την ΕΕ και να στραφεί προς την οικονομική «ευρωασιατική ένωση» που έστηνε ο Πούτιν. 

Και βέβαια ο Ζελένσκι ζητάει άμεση στρατιωτική ενίσχυση σε σοβαρό οπλισμό, τα κατασχεμένα καλάσνικοφ που του έστειλε πεσκέσι με συνοδεία Χαρδαλιά ο Μητσοτάκης δεν είναι αποφασιστικής σημασίας. Όμως, τα μαχητικά αεροσκάφη είναι. Η ουκρανική αεροπορία έχει αποδεκατιστεί και η ουκρανική κυβέρνηση ζητάει αναπλήρωση. Η Γουόλ Στρητ Τζέρναλ έγραφε ότι ένας πιθανός τρόπος είναι να δώσει η Πολωνία αεροπλάνα ρωσικής κατασκευής και το κενό που θα προκύψει στην πολωνική αεροπορία να αναπληρωθεί με αμερικάνικα F-16.

Διπλωματία με τανκς

Η κλιμάκωση των επιχειρήσεων είναι η μια απάντηση του Πούτιν σε όλες αυτές τις κινήσεις. Αυτό που δεν λένε όλοι αυτοί οι στρατηγοί της πολυθρόνας που έχουν πλημμυρίσει τα στούντιο των καναλιών είναι ότι συνεχίζει να ασκεί διπλωματία αλλά το κάνει με τανκς και πυραύλους. Η πλήρης περικύκλωση του Κίεβου και του Χάρκοβο ή η επίσημη πτώση της Μαριούπολης θα βάλει το ΝΑΤΟ μπροστά στο δίλημμα ή να αναγνωρίσει τη στρατιωτική ήττα ή να κλιμακώσει τον πόλεμο. Το ίδιο ισχύει και με τα άλλα νέα που βλέπουν το φως όπως την προέλαση ρωσικών τμημάτων στο Νικολάγιεφ, που είναι κλειδί για τον έλεγχο της Οδησσού. 

Η Ρωσία έχει δηλώσει ότι ζώνη απαγόρευσης πτήσεων θα σημάνει πόλεμο και όχι μόνο αυτό: πόλεμο θα σημάνει και η χρήση νατοϊκών αεροδρομίων από ουκρανικά αεροσκάφη. Και για να γίνει ακόμα πιο σαφής, ο Πούτιν δήλωσε ότι αν η Ουκρανία δεν σταματήσει να πολεμάει τότε κινδυνεύει να χάσει την «κρατική της οντότητα». Με άλλα λόγια, το μήνυμα που στέλνει στις ΗΠΑ είναι: τους όρους της όποιας διπλωματικής λύσης θα τους υπαγορεύσω εγώ. 

Την Κυριακή ο Μπλίνκεν, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ είχε μια «επίσημη» τηλεφωνική συνομιλία με τον Βανγκ Γι, τον Κινέζο ομόλογό του. Ο δεύτερος έκφρασε την υποστήριξη της Κίνας για «κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης και πολιτικής διευθέτησης». Αλλά συμπλήρωσε ότι αυτό πρέπει να γίνει ύστερα από «ισότιμο διάλογο με τη Ρωσία». Και ο Μπλίνκεν είπε ότι «όλος ο κόσμος παρακολουθεί ποια έθνη είναι με την πλευρά της ελευθερίας και της αυτοδιάθεσης».  

Πριν ξεκινήσει την εισβολή, ο Πούτιν είχε συναντηθεί με τον Σι Τζιπίνγκ και είχαν υπογράψει ένα πολυσέλιδο κοινό ανακοινωθέν που έλεγε δυο πράγματα. Ανακοίνωνε την «απεριόριστη συνεργασία» των δυο κρατών. Και έκφραζε τις «κοινές ανησυχίες» για την επέκταση του ΝΑΤΟ. 

Αυτή είναι η άλλη διάσταση του πολέμου στην Ουκρανία, ο ανταγωνισμός ανάμεσα στον αμερικάνικο και κινέζικο ιμπεριαλισμό. Ένας από τους λόγους που η κυβέρνηση Μπάιντεν δεν διαπραγματεύτηκε ουσιαστικά με τον Πούτιν στη διάρκεια της κρίσης που προηγήθηκε του πολέμου, ήταν να δείξει στους συμμάχους της ότι έχει την πυγμή να ηγηθεί μιας παγκόσμιας συμμαχίας για την ανάσχεση της Κίνας. 

Όμως, αυτή η επιλογή έχει το κόστος της. Οι ΗΠΑ έχουν ανοίξει ένα πολεμικό μέτωπο με τη Ρωσία και ταυτόχρονα πρέπει να ενισχύουν την στρατιωτική τους ισχύ απέναντι στην Κίνα. Είναι χαρακτηριστικό ότι μια από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η «τράμπα» αεροπλάνων με την Πολωνία είναι το γεγονός ότι F-16 που αυτή την στιγμή είναι έτοιμα προς παράδοση προορίζονται για την Ταϊβάν. Οι ΗΠΑ έχουν επίσημες συνθήκες με την Ταϊβάν (σε αντίθεση με την Ουκρανία) να την προστατέψουν σε περίπτωση κινέζικης επίθεσης. 

Αυτό το γεγονός δίνει τη δυνατότητα στην κινέζικη διπλωματία να προσφέρεται ως πιθανή μεσολαβήτρια για την «πολιτική λύση» στον πόλεμο στην Ουκρανία. Χαρακτηριστικά η Κίνα, μαζί με την Ινδία, ήταν μια από τις 34 χώρες που ψήφισαν λευκό στο ψήφισμα καταδίκης της ρωσικής εισβολής που κατέθεσαν οι ΗΠΑ στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. 

Όσο περνάνε οι μέρες ο πόλεμος θα συνδυάζεται με ακόμα περισσότερες κινήσεις για διπλωματική λύση από κάθε λογής και βαρύτητας υποψήφιους μεσολαβητές. Κανέναν τους δεν ενδιαφέρει η ειρήνη, το δράμα του απλού κόσμου που ξεσπιτώνεται ή κρύβεται στα καταφύγια. Όλοι θέλουν ανταλλάγματα για τις υπηρεσίες τους. Και αυτό είναι συνταγή για συνέχιση του πολέμου και για ένα «ατύχημα» που μπορεί να τον κάνει ακόμα πιο ανεξέλεγκτο.