Διεθνή
Ιράκ: Η οργή έφτασε στο κοινοβούλιο

31 Ιούλη, το κατειλημμένο κοινοβούλιο

Μαζική κατάληψη στο κοινοβούλιο έκαναν χιλιάδες Ιρακινοί διαδηλωτές και μάλιστα δύο φορές μέσα σε μια βδομάδα, την περασμένη Τετάρτη και το Σάββατο. Το κοινοβούλιο τη στιγμή που γράφουμε αυτό το άρθρο παραμένει κατειλημμένο. 

Η κινητοποίηση οργανώθηκε από τις δυνάμεις του Μούκταντα αλ-Σαντρ, ενάντια στην ανακήρυξη του αλ-Σουντάνι στη θέση του πρωθυπουργού. Οι διαδηλωτές παραμέρισαν τα οδοφράγματα που προστατεύουν την διαβόητη πράσινη ζώνη, κληρονομιά της αμερικάνικης κατοχής στη Βαγδάτη, μέσα στην οποία βρίσκονται τα επίσημα κτήρια. Οι συγκρούσεις με την αστυνομία προκάλεσαν εκατοντάδες τραυματίες. Τώρα το πολιτικό μπλοκ που κυβερνάει το Ιράκ, με πρώτο τον πρώτο πρωθυπουργό Νούρι αλ-Μάλικι, καλεί τους δικούς του υποστηρικτές να οργανώσουν μαζικές αντιδιαδηλώσεις, απειλώντας να μεταφέρουν στους δρόμους τη σύγκρουση ανάμεσα στις πολιτικές δυνάμεις.

Οι εφημερίδες και τα κανάλια παρουσιάζουν τη σύγκρουση στο Ιράκ σαν διαμάχη ανάμεσα στις “μαριονέτες του Ιράν” (δηλαδή τον Μάλικι και τους συμμάχους του) και αυτούς που δεν ελέγχονται από το Ιράν. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μέχρι πολύ πρόσφατα, το Ιράκ μάς το παρουσίαζαν σαν μια χώρα όπου η μόνη σύγκρουση που μετράει είναι θρησκευτική, αυτή μεταξύ των Σιιτών και των Σουνιτών. Τώρα και τα δύο μπλοκ τα οποία συγκρούονται είναι “Σιιτικά”, οπότε αυτές οι εξηγήσεις ξεχάστηκαν. Ο Σαντρ έχει συμμαχία με ένα από τα δύο μεγάλα κουρδικά κόμματα και ο Μάλικι με το άλλο. Δυνάμεις σουνιτικές και άλλες βρίσκονται και στις δυο πλευρές.

Και οι συμμαχίες με το Ιράν είναι πολύ επιφανειακές εξηγήσεις. Μετά το φιάσκο της αμερικάνικης κατοχής, το Ιράν όντως αναδείχθηκε βασικός πολιτικός παίχτης μέσα στο Ιράκ, καταφέρνοντας με τις θρησκευτικές, οικονομικές και στρατιωτικές του δυνατότητες να κινεί πολλά νήματα μέσα στη γειτονική του χώρα. Όμως, κατά καιρούς οι συμμαχίες αλλάζουν. Ο Σαντρ, για παράδειγμα, αναδείχθηκε μετά την αμερικάνικη εισβολή το 2003 σαν ηγέτης του πιο μαζικού ένοπλου κινήματος ενάντια στην κατοχή. Στις εκλογές του 2018 κατέβηκε σε συμμαχία ακόμη και με το Κομμουνιστικό Κόμμα, ενώ στην προσπάθειά του να στήσει κυβέρνηση προσπάθησε να πάρει τη στήριξη μέχρι και της Σαουδικής Αραβίας.

Στην πραγματικότητα, η οργή απέναντι στο πολιτικό σύστημα που κληροδότησε η αμερικάνικη κατοχή είναι μαζική και απλώνεται πολύ πέρα από τις πολιτικές δυνάμεις και τους θρησκευτικούς διαχωρισμούς. Από το 2019 ως το 2021 εξελίχθηκε μια μαζική εξέγερση στο Ιράκ, με τη νεολαία στην πρώτη γραμμή, που έφτασε να συγκρούεται με όλα τα κόμματα και όλες τις ένοπλες πολιτοφυλακές. Μια χώρα που βρίσκεται πάνω σε κάποια από τα πιο σημαντικά κοιτάσματα πετρελαίου έχει 2,5 εκατομμύρια ανθρώπους -από τα 40 εκατομμύρια του πληθυσμού της- να λιμοκτονούν. 

Διαλυμένες υποδομές

Δισεκατομμύρια ξεζουμίζονται κάθε μέρα αλλά οι υποδομές της χώρας παραμένουν διαλυμένες, και με 47 βαθμούς Κελσίου ο κόσμος μένει χωρίς ρεύμα. Η “τάξη” που άφησαν πίσω τους οι ΗΠΑ, όταν αναγκάστηκαν να φύγουν κυνηγημένες ήταν να μοιράσουν την πολιτική και οικονομική πίτα της χώρας στα θρησκευτικά μπλοκ και τους αντίστοιχους προστάτες τους στην περιοχή (το Ιράν είναι ένας από αυτούς). Πρόκειται για ένα σύστημα διαρκούς διαφθοράς και διαρκούς καλλιέργειας μίσους ανάμεσα στις θρησκευτικές και εθνοτικές κοινότητες.

Γι’ αυτό και ο Σαντρ και άλλες δυνάμεις προσπάθησαν να εμφανιστούν ως εκφραστές της εξέγερσης του 2019-2021 λέγοντας πως αγωνίζονται για συνολική πολιτική αλλαγή που θα καταργήσει τα προνόμια και τους διαχωρισμούς. Όμως, στην πράξη επιχειρούν να αξιοποιήσουν το κίνημα για να πάρουν μέρος στη μοιρασιά από καλύτερες θέσεις. Η εξέγερση του 2019-2021 έπαιρνε έμπνευση από τις παράλληλες διαδικασίες στο Λίβανο, αλλά και το Σουδάν όπου ανατράπηκε ο δικτάτορας Μπασίρ. Το πολιτικό αποτέλεσμα στο Ιράκ ήταν να βγει ακόμη πιο διασπασμένο και αποδυναμωμένο το πολιτικό σύστημα. Στις εκλογές του 2021, το κόμμα του Σαντρ βγήκε πρώτο αλλά με μόλις 10%. Το κόμμα του Μάλικι δεν πήρε ούτε 6%. Από τα 22 εκατομμύρια των εγγεγραμμένων ψήφισαν περίπου 9 εκατομμύρια. Οι περιγραφές περί ενός κόσμου που άγεται και φέρεται από τους διάφορους ηγέτες διαψεύδονται. Ο θυμωμένος και εξεγερμένος κόσμος στο Ιράκ ψάχνει τρόπο να εκφραστεί και να οργανωθεί.