Διεθνή
Αλληλεγγύη στις εξεγερμένες/ους στο Ιράν: Γυναίκες-Ζωή-Ελευθερία

Διαδήλωση στην Τεχεράνη. Φωτό: Reuters

Συνεχίζονται για δέκατη μέρα οι διαδηλώσεις που την προηγούμενη εβδομάδα πήραν χαρακτήρα εξέγερσης στο Ιράν. 

Παρά την τεράστια καταστολή της αστυνομίας -που έχει κοστίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 41 ανθρώπους σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση της χώρας (παραπάνω σύμφωνα με τους διαδηλωτές), παρά το μπλοκάρισμα του ίντερνετ προκειμένου να πληγεί ο συντονισμός των κινητοποιήσεων και παρά τις πολλές εκατοντάδες συλλήψεις διαδηλωτών, την Κυριακή 25/9, διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν ξανά σε διάφορα σημεία σε όλη τη χώρα: Από τις πόλεις του βορειοδυτικού Ιράν όπου κατοικούν οι Κούρδοι και τα μαγαζιά παρέμειναν κλειστά σε ένδειξη διαμαρτυρίας μέχρι τις συνοικίες της ανατολικής και δυτικής Τεχεράνης και το Ισφαχάν.

Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερς, το βασικό συνδικάτο των εκπαιδευτικών του Ιράν καλούσε με ανακοίνωσή του τους εκπαιδευτικούς και τους φοιτητές να προχωρήσουν σε γενική απεργία στις 26 και 28 Σεπτεμβρίου ζητώντας από τα συνδικάτα και τους καλλιτέχνες να σταθούν στο πλευρό των διαδηλωτών σε αυτές τις δύσκολες αλλά ελπιδοφόρες μέρες».

Καθ’ όλη τη διάρκεια της προηγούμενης εβδομάδας οι διαδηλώσεις απλώθηκαν σχεδόν σε όλες τις 31 επαρχίες του ιρανικού κράτους με τις διαδηλώτριες και τους διαδηλωτές να καίνε περιπολικά και να επιτίθενται σε αστυνομικά τμήματα. Σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση στην διάρκεια των διαδηλώσεων έχουν καταστραφεί 12 τράπεζες και 219 ΑΤΜ, ενώ η αστυνομία ανέφερε ότι έχουν συλληφθεί περισσότεροι από 700 άνθρωποι. Πρόκειται για τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στη χώρα μετά από εκείνες του Νοεμβρίου του 2019 ενάντια στην αύξηση της τιμής της βενζίνης καθώς και το μεγάλο κύμα διαδηλώσεων του 2009, μετά από καταγγελίες για νοθεία στο αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών.

Οι διαδηλώσεις με κεντρικό σύνθημα «Γυναίκες, ζωή, ελευθερία», ξεκίνησαν το Σάββατο 17 Σεπτεμβρίου μετά τον θάνατο της κουρδικής καταγωγής Μάχσα Αμινί για τον οποίο υπεύθυνη ήταν η «αστυνομία ηθών» του Ιράν. Η Μάχσα έπεσε σε κώμα μέσα σε ένα κέντρο κράτησης της αστυνομίας αφού είχε συλληφθεί μερικές μέρες νωρίτερα με την κατηγορία ότι δεν φορούσε σωστά τη μαντίλα της. Γυναίκες κατέβηκαν στον δρόμο, πολλές από αυτές αφαιρώντας τη μαντίλα τους δημόσια -κάτι που απαγορεύεται στο Ιράν- και κόβοντας τα μαλλιά τους.

Σε όλη τη χώρα

Μέσα στις επόμενες μέρες οι διαδηλώσεις απλώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα θέτοντας το ζήτημα της ανατροπής της κυβέρνησης Ραϊσί. Τα ρεπορτάζ και οι εικόνες από το Ιράν δείχνουν ότι συμμετέχουν και άνδρες και γυναίκες, κυρίως νεολαία αλλά και μεγαλύτερες ηλικίες, γυναίκες με ή χωρίς χιτζάμπ, άνθρωποι ανεξαρτήτως εθνικής καταγωγής ή κλάδου του Ισλάμ στον οποίο πιστεύουν. Η κυβέρνηση Ραϊσί ισχυρίζεται ότι οι διαδηλώσεις είναι «υποκινούμενες» από τους Κούρδους του Ιράν» που βρέθηκαν στο στόχαστρό της το προηγούμενο διάστημα Αλλά δεν είναι μόνο οι Κούρδοι που διαδηλώνουν. «Είμαι από το Κουρδιστάν, από την ίδια επαρχία από την οποία ήταν και η Μάχσα Αμινί» δηλώνει μια ιρανή πρόσφυγας. «Κατά τις διαδηλώσεις του 2019, δεν υπήρχε ενότητα μεταξύ Ιρανών, Αράβων, Τούρκων, Κούρδων και ούτω καθεξής. Αυτή τη φορά, οι άνθρωποι φωνάζουν συνθήματα όπως “Από την Ταμπρίζ στο Σαναντάι και από την Τεχεράνη στη Μασάντ”». 

Στους δρόμους των ιρανικών πόλεων η οργή ενάντια στην όξυνση της καταπίεσης των γυναικών και στον περιορισμό των ελευθεριών γίνεται ένα με την οργή ενάντια στην φτώχεια και την οικονομική κρίση που μαστίζει την χώρα, την ίδια στιγμή που η ιρανική ελίτ ζει μέσα στη χλιδή. «Το κύριο σύνθημα των διαδηλώσεων, “Γυναίκες, ζωή, ελευθερία” συνδέει τις πολιτικές και οικονομικές απαιτήσεις σε μια ευρύτερη εξέγερση ενάντια στο σύστημα» δήλωσε στην εφημερίδα Socialist Worker o ιρανός ακαδημαϊκός και ακτιβιστής Πεϊμάν Ζαφαρί. «Γυναίκες, σημαίνει ότι το ζήτημα του σεξισμού είναι στην πρώτη γραμμή. Ζωή, σημαίνει μια καλύτερη ζωή για όλους, τους εργάτες, τους φτωχούς. Και Eλευθερία, σημαίνει όχι άλλη κρατική καταπίεση».

H σκλήρυνση των αστυνομικών επιθέσεων ενάντια στις γυναίκες στο Ιράν το τελευταίο διάστημα δεν έχει να κάνει μόνο με το χιτζάμπ αλλά με τις συνολικότερες επιθέσεις που έχει οργανώσει ενάντια στις ίδιες και σε ολόκληρη την εργατική τάξη η κυβέρνηση Ιμπραήμ Ραϊσί -και οι προηγούμενες κυβερνήσεις- με επιθέσεις στην αγοραστική δύναμη των εργατών και ιδιωτικοποιήσεις. 

Σε άρθρο του στην ΕφΣυν, ο Σωτήρης Ρούσσος, πανεπιστημιακός και συγγραφέας του βιβλίου «Επανάσταση και Εξέγερση στη Μέση Ανατολή» τονίζει ανάμεσα σε άλλα: «Υπάρχει σαφές ταξικό πρόσημο στην επιβολή της θρησκευτικής “ορθότητας”. Το 2022, πάνω από το 30% του ιρανικού λαού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, ενώ ο καλπάζων πληθωρισμός οδηγεί σε ανατίμηση των βασικών ειδών της τάξης του 40%. Τον Μάιο 2022 η αλματώδης αύξηση των τιμών του ψωμιού οδήγησε σε μαζικές βίαιες διαδηλώσεις στην περιοχή Χουζεστάν. Σε αυτό το κοινωνικό σκηνικό, οι πλούσιες περιοχές της βόρειας Τεχεράνης βρίσκονται συνήθως εκτός των περιπολιών της ομάδων θρησκευτικής “ορθότητας”, προκαλώντας ακόμη περισσότερο την οργή κατά της κυβέρνησης…»

Η κυβέρνηση Ραϊσί χρησιμοποιεί την επίθεση στις γυναίκες και τα δικαιώματά τους σαν ένα ιδεολογικό, πολιτικό μέσο απέναντι στην αυξανόμενη οργή της εργατικής τάξης και των φτωχών και προκειμένου να συσπειρώσει τους συντηρητικούς υποστηρικτές της. Ο Ραϊσί είχε εκλεγεί το 2021 έχοντας την υποστήριξη του πιο συντηρητικού τμήματος των μουλάδων με ποσοστό 62,2% αλλά με την συμμετοχή να είναι κάτω από το 50%, πολύ χαμηλότερα από τις εκλογές του 2017. 

Κυρώσεις

Αλλά η οικονομική κρίση και η φτώχεια που μαστίζει το Ιράν δεν αφορά μόνο τις πολιτικές της ιρανικής ελίτ. Αφορά τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους που ενώ έχουν επιβάλει ένα πολυετές καθεστώς κυρώσεων το οποίο έχει τσακίσει τον λαό του Ιράν, έρχονται τώρα υποκριτικά να παρουσιαστούν ως «συμπαραστάτες» του, δίνοντας στο ιρανικό καθεστώς την απαραίτητη δικαιολογία για να επιτίθεται στον κόσμο που εξεγείρεται ότι είναι «υποκινούμενος από πράκτορες των ΗΠΑ και του Ισραήλ». 

Ήδη από τον Ιούλιο του 2021, 47 μη κυβερνητικές οργανώσεις είχαν αποστείλει ανοιχτό γράμμα στον Λευκό Οίκο να εγκαταλείψει την πολιτική των πρωτοφανών κυρώσεων που ξεκίνησαν εκ νέου με την αποχώρηση του πρώην προέδρου Τραμπ από τη συμφωνία για τα πυρηνικά το 2018, με τεράστιες επιπτώσεις στην ιρανική κοινωνία. Τον φετινό Μάιο, ακόμη και η ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για το Ιράν, αφού επισκέφθηκε τη χώρα, δήλωσε ότι «κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης, μπορέσαμε να δούμε τις καταστροφικές συνέπειες στο ανθρωπιστικό επίπεδο» προσθέτοντας ότι «τα μέτρα που επιβάλλονται σε βάρος του Ιράν παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο» και ότι το σωστό θα ήταν να «αρθούν οι κυρώσεις».

Η κυβέρνηση Μπάιντεν, όχι τις κυρώσεις δεν έχει άρει ακόμη, αλλά με τις ανακοινώσεις «υποστήριξης» στους εξεγερμένους ότι τάχα ετοιμάζεται να διευκολύνει την πρόσβαση των ιρανών στο ίντερνετ έκανε στην κυβέρνηση Ραϊσί το καλύτερο δώρο δίνοντάς του τη δυνατότητα να οργανώνει φιλοκυβερνητικές διαδηλώσεις με «αντιιμπεριαλιστικό» περιεχόμενο. Είχε προηγηθεί πριν από δύο χρόνια ένα άλλο δώρο, η δολοφονία στο Ιράκ του ιρανού στρατιωτικού διοικητή Σολεϊμανί, με πλήγμα από αμερικανικό, μη επανδρωμένο αεροσκάφος.

Είναι πραγματικά ανέκδοτο η κυβέρνηση Μπάιντεν (στην χώρα-νο1 τρομοκράτη του πλανήτη, στη χώρα στην οποία πριν από δύο χρόνια καίγονταν από άκρη σε άκρη τα αστυνομικά τμήματα μετά την δολοφονία του Τζορτζ Φλόυντ, στη χώρα που ξεκίνησε το metoo γιατί καταπατούνται βάναυσα τα δικαιώματα των γυναικών με τελευταίο αυτό της έκτρωσης, στη χώρα που το 2021 η αστυνομία δολοφόνησε πυροβολώντας 1.041 άτομα με το ποσοστό των μαύρων να είναι διπλάσιο από εκείνο των λευκών) να έχει το θράσος να παρουσιάζεται σαν υποστηρικτής των «δικαιωμάτων» στο Ιράν.

Ο κόσμος που διαδηλώνει στο Ιράν δεν έχει ανάγκη από τέτοιους «συμμάχους». Όπως και οι Ιρανοί πρόσφυγες που διαδηλώνουν στις χώρες της Δύσης δεν έχουν ανάγκη από τη «συμπαράσταση» των κυβερνήσεων της ΕΕ και των ΜΜΕ που τις στηρίζουν. Το μόνο που βλέπουν όλοι αυτοί στην ιρανική εξέγερση είναι μια ευκαιρία για μια νέα εκστρατεία ισλαμοφοβίας, για την «πολιτισμένη Δύση» και τους «βαρβάρους με τις μαντήλες». Μιας εκστρατείας που στο τέλος καταλήγει να παίρνει τη μορφή των γκλομπ (της άτυπης αλλά πραγματικής αστυνομίας ηθών του κάθε Μακρόν και του κάθε Μητσοτάκη) στο κεφάλι των ίδιων των προσφύγων.

Όπως αναφέρει  ο Πεϊμάν  Ζαφαρί, «ένα από τα συνθήματα των διαδηλωτών λέει “Κάτω ο καταπιεστής, είτε είναι ανώτατος ηγέτης είτε Σάχης”. Αυτό αναφέρεται τόσο στο σημερινό καθεστώς του Ιράν όσο και στην υποστηριζόμενη από τη Δύση δικτατορία που ανατράπηκε από την επανάσταση το 1979». Η μνήμη αυτής της Επανάστασης, ότι έτσι πέφτουν τα καθεστώτα, είναι ριζωμένη στη συλλογική μνήμη της νεολαίας και της εργατικής τάξης του Ιράν παρόλο που στο τέλος της στην εξουσία βρέθηκε το σημερινό καθεστώς. 

Επίσης η μνήμη των γενικών απεργιών που αποτέλεσαν το καθοριστικό σημείο για την ανατροπή του Σάχη το 1979, όταν οι  “σόρας”, οι εργατικές επιτροπές διεκδικούσαν τον έλεγχο στα εργοστάσια,  εξακολουθεί να αναπνέει στους αγώνες της εργατικής τάξης του Ιράν. Πέρσι τον Ιούλη ήταν ξανά παρούσα σε ένα απεργιακό κύμα που ξεκίνησε από τα κάτω στα διυλιστήρια για να απλωθεί στα πετροχημικά εργοστάσια, τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας και άλλους χώρους δουλειάς με αίτημα αυξήσεις. Εκεί βρίσκεται η δύναμη για να νικήσουν, οι γυναίκες οι εργαζόμενοι και η νεολαία που δίνουν τις ζωές τους στους δρόμους του Ιράν. Και σε αυτόν τους τον αγώνα έχουν την αμέριστη αλληλεγγύη και συμπαράστασή μας.