Διεθνή
Βρετανία: Μια πολιτική κρίση, μα τι κρίση!

Ρίσι Σούνακ. Φωτό: Flickr

Συνεχίζεται η τεράστια πολιτική κρίση στην Βρετανία μετά την αποχώρηση της Λιζ Τρας από την θέση της πρωθυπουργού μέσα σε λιγότερο από πενήντα μέρες από την εκλογή της στην ηγεσία του κόμματος των Συντηρητικών στις 6 Σεπτέμβρη. 

Την Δευτέρα 24 Οκτωβρίου όλοι ανέμεναν την ανάδειξη του Ρίσι Σούνακ (που είχε χάσει τον Σεπτέμβρη από την Τρας στην ψηφοφορία του κόμματος των Συντηρητικών) στην θέση του νέου πρωθυπουργού, 

Ο Σούνακ (υπουργός Οικονομικών επί Τζόνσον και ένας από τους βασικούς συντελεστές που τον οδήγησε σε πτώση) και η Π. Μόρντοντ (υφυπουργός Εμπορίου επί κυβέρνησης Τζόνσον, αναβαθμίστηκε σε υπουργό Άμυνας στη σύντομη κυβέρνηση την Λιζ Τρας) ήταν μέχρι την Δευτέρα το πρωί, οι μοναδικοί υποψήφιοι. Μαθαίνοντας τα νέα της παραίτησης της Τρας από τον Άγιο Δομίνικο που έκανε διακοπές, ο πρώην πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον δήλωσε ότι θα είναι και αυτός υποψήφιος. Όμως τα πράγματα γι’ αυτόν πήγαν στραβά από την αρχή. 

Στο αεροπλάνο με το οποίο επέστρεφε στην Βρετανία, ταξιδεύοντας στην οικονομική θέση (!) έγινε δέκτης γιουχαϊσμάτων από τους συνεπιβάτες. Την Κυριακή 23/10 μετά από μια σειρά γελοίων μηχανορραφιών παραιτήθηκε από την υποψηφιότητα χωρίς καν να κάνει δήλωση. Το Σάββατο είχε προηγηθεί μια ανεπιτυχής του προσπάθεια να πείσει τον Σούνακ να αποσυρθεί μπλοφάροντας ότι έχει εξασφαλίσει την υποστήριξη 100 βουλευτών.  

Ο 42χρονος Ρίσι Σούνακ παρουσιάζεται από τα ΜΜΕ σαν εκπρόσωπος του «νέου αίματος», ο πρώτος πρωθυπουργός με ινδική καταγωγή, σαν το «παιδί μεταναστών που πρόκοψε», αλλά η εικόνα είναι απατηλή. Ο σπουδαγμένος στα σχολεία της βρετανικής άρχουσας τάξης Σούνακ είναι πάμπλουτος και σύζυγος της κόρης του ινδού δισεκατομμυριούχου Nαραγιάνα Μούρτι, ιδρυτή του κολοσσού Infosys Ltd. Στην εσωκομματική διαδικασία που οδήγησε στην εκλογή της Τρας δήλωνε: «Να με κρίνετε από την θητεία μου και όχι από τον τραπεζικό μου λογαριασμό».

Ο Σούνακ -σε αντίθεση με την Τρας που εκλέχτηκε υποσχόμενη έξοδο από την οικονομική κρίση με ένα σκληρό θατσερικό μοντέλο μείωσης των φόρων- ήταν υπέρ της μεγαλύτερης κρατικής παρέμβασης ή μιας «λογικής προσέγγισης στον θατσερισμό». Όπως το έλεγε ο ίδιος: «Θα μειώσουμε τους φόρους και θα το κάνουμε υπεύθυνα. Αυτή είναι η οικονομική προσέγγισή μου. Θα την περιγράψω ως μία προσέγγιση κοινής λογικής στο θατσερισμό». Τώρα πιστεύει ότι η πρότασή του δικαιώθηκε από τις εξελίξεις. 

Η κεντρική πολιτική πρόταση της Τρας ήταν ότι ο δρόμος για την «αναθέρμανση της βρετανικής οικονομίας» ήταν η δραστική μείωση της φορολογίας για τα μεγάλα εισοδήματα -χωρίς να προβλέπει κανένα ισοδύναμο μέτρο για την κάλυψη του κενού που θα άφηνε στον προϋπολογισμό. Αντί να ενθουσιαστούν οι αγορές -όπως κάνουν κάθε φορά που μια κυβέρνηση κάνει ένα ακόμα προκλητικό δώρο προς την άρχουσα τάξη- πανικοβλήθηκαν για την πορεία της βρετανικής οικονομίας. Η βρετανική λίρα άρχισε να πέφτει, οι επενδυτές άρχισαν να “ξεφορτώνονται” όσο-όσο τα βρετανικά ομόλογα και τα επιτόκια άρχισαν να απογειώνονται. Στις αρχές του Οκτώβρη η κυβέρνηση Τρας αναγκάστηκε να παραδεχτεί την ήττα της και να κάνει πίσω. Αλλά οι αλυσιδωτές αντιδράσεις που είχε πυροδοτήσει ο “μίνι προϋπολογισμός” ήταν πλέον πολύ δύσκολο να ελεγχθούν, με μεγαλύτερη από όλες την καταλήστευση των ασφαλιστικών ταμείων, οδηγώντας την στην παραίτηση. 

Τώρα ακόμη και το Μπλούμπεργκ παραδέχεται ότι «όποιος και αν είναι ο νικητής στην κούρσα για την αντικατάσταση της Τρας, θα είναι χαμένος. Ο επόμενος πρωθυπουργός της Βρετανίας θα κληρονομήσει μια οικονομία υπό πίεση». 

Αλλά αυτός είναι ο ένας άξονας της πίεσης. Στην πραγματικότητα η «άνετη» πλέον εκλογή Σούνακ στο Συντηρητικό Κόμμα είναι δείγμα ενός επιπλέον πανικού από το γεγονός ότι στις δημοσκοπήσεις βρίσκονται 30 μονάδες κάτω από το Εργατικό Κόμμα, πιθανά τρίτοι πίσω και από Σκωτικό Εθνικό Κόμμα!

Απεργιακή πίεση

Στην ηγεσία του Εργατικού Κόμματος μπορεί να βρίσκεται η δεξιά του πτέρυγα με ηγέτη τον Στάρμερ που περιορίζεται απλά να ζητάει εκλογές (οι επόμενες είναι ορισμένες για τον Γενάρη του 2025) αλλά οι Συντηρητικοί φοβούνται το απεργιακό κίνημα που εδώ και αρκετούς μήνες έχει πάρει τα πάνω του στην Βρετανία. Ιδιαίτερα μάλιστα όταν το αμέσως επόμενο διάστημα επέρχεται άγρια επίθεση περικοπών που θα συνεχιστεί και από την κυβέρνηση Σούνακ. Είναι χαρακτηριστικό ότι τη μέρα που έφευγε η Τρας οι Συντηρητικοί έφεραν για ψήφιση στην Βουλή ένα νέο αντι-συνδικαλιστικό νόμο ενώ έχουν αφήσει στα σκαριά προς υλοποίηση ένα πρόγραμμα λιτότητας.  

«Ο καπιταλισμός βρίσκεται στη μέγγενη μιας μακροχρόνιας κρίσης που τον καθιστά ολοένα και περισσότερο εξαρτημένο από την κρατική υποστήριξη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι δημόσιες δαπάνες και η φορολογία αυξήθηκε την περίοδο του Τζόνσον» έγραφε ο Αλεξ Καλλίνικος, αμέσως μετά την εκλογή της Τρας προεξοφλώντας την αποτυχία της να επιχειρήσει μια φυγή προς τα εμπρός γυρνώντας στη δεκαετία του ’80. 

Φιλοξενήσαμε το άρθρο του στις στήλες της Εργατικής Αλληλεγγύης κάτω από τον τίτλο «Σιδηρά Κυρία από τενεκέ» και στις 6 Νοέμβρη θα φιλοξενήσουμε και τον ίδιο σαν ομιλητή στο μονοήμερο συζητήσεων που διοργανώνει το ΣΕΚ στη Νομική με τον τίτλο «Κράτος και Επανάσταση-η πάλη για την δημοκρατία σήμερα». (Στην ΕφΣυν του σαββατοκύριακου μπορείτε επίσης να διαβάσετε τη συνέντευξη του Αλεξ Καλλίνικος για τα «ελλείματα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς: tinyurl.com/23d6jphv).

Η παρουσία του θα είναι βοηθητική στη συζήτηση, όχι μόνο πάνω στα αδιέξοδα της οικονομίας και στις εναλλακτικές για την Αριστερά απέναντι στους συμβιβασμούς των κάθε λογής Στάρμερ. Οι «θεσμοί» της αστικής δημοκρατίας στη χώρα που ο κοινοβουλευτισμός έκανε τα πρώτα του βήματα αποδεικνύονται φάρσα μεγαλύτερη ακόμη και από την ίδια τη διατήρηση της Μοναρχίας.