Διεθνή
Στο Ιράν νικάνε

Διαδήλωση στην επέτειο των 40 ημερών από τον θάνατο της Μάχσα Αμινί στην γενέτειρά της. Φωτό: UGC/AFP

Μια πρώτη πολιτική νίκη πέτυχε η επί δύο μήνες συνεχιζόμενη εξέγερση στο Ιράν δίνοντας ακόμη μεγαλύτερη ώθηση στο κίνημα που καλεί τους εργαζόμενους να συμμετέχουν σε τριήμερη απεργία στις 5, 6 και 7 Δεκέμβρη σε όλη τη χώρα.

Την περασμένη εβδομάδα ο γενικός εισαγγελέας του Ιράν Μοχάμαντ Τζαφάρ Μονταζερί ανακοίνωσε εμμέσως πλήν σαφώς ότι το καθεστώς θα διαλύσει την «αστυνομία ηθών» που ήταν υπεύθυνη για τον θάνατο της Μάχσα Αμινί τον περασμένο Σεπτέμβρη επειδή «δεν φορούσε σωστά» την μαντήλα της , με αποτέλεσμα ο θάνατός της να αποτελέσει την σπίθα της εξέγερσης. 

Η είδηση, όπως την μετέδωσαν το Σάββατο τα δελτία ειδήσεων στο Ιράν, αναφέρει ότι ο εισαγγελέας επιβεβαίωσε ότι η κρατική υπηρεσία «που έστησε την “αστυνομία ηθών”, τώρα την έχει κλείσει» προσθέτοντας ότι η δικαστική εξουσία θα εξακολουθήσει να έχει στραμένη την προσοχή της στην «δημόσια συμπεριφορά» αλλά δεν πρόκειται να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην επιβολή του νόμου για το υποχρεωτικό χιτζάμπ. 

Προς το παρόν δεν έχει υπάρξει κάποια επίσημη ανακοίνωση για το θέμα από το υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο είναι υπεύθυνο για την αστυνομία ηθών με κάποια ιρανικά κρατικά μέσα να σχολιάζουν ότι ο Μονταζερί δεν είναι αρμόδιος για αυτήν. Αλλά την Κυριακή, μετά από μια κλειστή συνάντηση ανωτέρων αξιωματούχων μεταξύ των οποίων και ο πρόεδρος Ραϊσί, ο νομοθέτης Νεζαμοντίν Μουσαβί δήλωσε ότι η κυβέρνηση «δίνει προσοχή στα πραγματικά αιτήματα του λαού».

Μαρτυρίες

Επί της ουσίας όλες οι μαρτυρίες που έρχονται από το Ιράν συμφωνούν ότι η «αστυνομία ηθών» είχε ήδη εξαφανιστεί από τους δρόμους των ιρανικών πόλεων από τις πρώτες μέρες της εξέγερσης, ενώ η παρουσία γυναικών στους δρόμους, σε μαγαζιά, σε πανεπιστήμια ακόμη και σε δημόσιες υπηρεσίες χωρίς χιτζάμπ, είναι πλέον πολύ συχνό φαινόμενο. Σύμφωνα με το ρεπoρτάζ των Financial Times: «Ένας 60χρονος άνδρας ονόματι Νίμα σχολίασε κατά την επιστροφή του στη χώρα μετά από δύο μήνες στο εξωτερικό ότι το Ιράν μοιάζει με “διαφορετική χώρα”, με τις γυναίκες να περνούν από τον έλεγχο διαβατηρίων χωρίς χιτζάμπ». Άλλες αναφέρουν ότι έχει ανοίξει συζήτηση ανάμεσα στην κυβέρνηση και την θρησκευτική ιεραρχία ακόμη και σχετικά με το θέμα το χιτζάμπ να είναι προαιρετικό.

Είναι προφανές ότι η συντηρητική πτέρυγα των μουλάδων νοιώθει ότι χάνει τα ερίσματά της ακόμη και στα κομμάτια της κοινωνίας που την υποστήριζαν. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στην αποξένωση που προκαλεί ο αυταρχισμός και η άγρια καταστολή -που έχει κοστίσει περίπου 400 νεκρούς (200 συμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις) με χιλιάδες να βρίσκονται σε φυλακές (6 από αυτούς καταδικασμένοι σε θάνατο). Αφορά και στην εργατική τάξη που όχι μόνο συμμετέχει στις κινητοποιήσεις αλλά απαντάει με απανωτές απεργίες στην φτώχεια και στην ακρίβεια που πλήτει μεγάλα κομμάτια του πληθυσμού, με κατακλείδα το κοινό αίτημα να φύγει ο Ραϊσί και το καθεστώς των μουλάδων, που τον στηρίζει. 

H τριήμερη απεργία στην οποία καλούν οι φοιτητές και μια σειρά από οργανώσεις αναμένεται να κορυφωθεί με συλλαλητήρια στην πλατεία Ελευθερίας στην Τεχεράνη και σε 30 ακόμη πόλεις, την Τετάρτη 7 Δεκεμβρίου την «Μέρα των φοιτητών». Η 7η Δεκεμβρίου σηματοδοτεί την επέτειο της δολοφονίας φοιτητών στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης το 1953 και είναι μια παραδοσιακή ημέρα που κάθε χρόνο οι φοιτητές τιμούν με πανεθνικές συγκεντρώσεις που θυμίζει τον αγώνα που έδωσαν ενάντια στο αιμοσταγές καθεστώς του Σάχη και την υποστήριξή του από τον βρετανικό και αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Την ίδια μέρα ο πρόεδρος Ραϊσί έχει προγραμματίσει να «μιλήσει στους φοιτητές». 

Την περασμένη Κυριακή σε μια από τις πολλές διαδηλώσεις που έγιναν πανεθνικά, στην πόλη Καζβίν οι διαδηλωτές έκαψαν το πανό του υπουργειου Εσωτερικών που συμβούλευε τους πολίτες να «υποβάλουν τις αναφορές τους σχετικά με την ασφάλεια» ενόψει του τριημέρου. 

Το κάλεσμα των φοιτητών για τριήμερη απεργία και συλλαλητήρια έρχεται στο τέλος μιας εβδομάδας που είδε νέους χώρους εργασίας να κατεβαίνουν σε απεργία, σε χαλυβουργίες, εργοστάσια αυτοκινήτων και στις μεταφορές όπου οι οδηγοί φορτηγών σε διάφορες πόλεις απεργούσαν για τουλάχιστον τρεις ημέρες για το κόστος των καυσίμων. Η Ένωση Φορτηγατζήδων και Οδηγών κάλεσε τα μέλη της να συμμετέχουν πανεθνικά στην απεργία με το καθεστώς να απαντάει πανικόβλητο ότι θα αυξήσει την επιδότηση των καυσίμων. Το συνδικάτο ανέφερε επίσης ότι η απεργία γίνεται για την υποστήριξη του κινήματος και κατά της καταστολής του από την κυβέρνηση. 

Οι εργαζόμενοι στην εταιρία Iran Tire Company στην Τεχεράνη απήργησαν σε ένδειξη αλληλεγγύης στις διαδηλώσεις, φωνάζοντας "Είμαστε όλοι μαζί" και "Θάνατος στον δικτάτορα". Στο Ισφαχάν, εργαζόμενοι σε εργοστάσιο μετάλλων, απήργησαν και διαδήλωσαν κατά εκατοντάδες, απαιτώντας υψηλότερους μισθούς ενώ είχαν κατέβει ξανά σε τριήμερη απεργία στην επέτειο της εξέγερσης του 2019. Οι εργαζόμενοι στο εργοστάσιο χάλυβα Μπαφάκ κατέβηκαν σε απεργία με θέμα την εργασιακή ασφάλεια μετά από έκρηξη που σκότωσε έναν εργαζόμενο και τραυμάτισε δύο άλλους. Σε ένα από τα εργοστάσια της αυτοκινητοβιομηχανίας Bahman Motor έγινε επίσης απεργία με αίτημα αυξήσεις στους μισθούς.  

Αποτυχία της κυβέρνησης

Η άγρια καταστολή που επέβαλε το καθεστώς στους απεργούς στα μεγάλα διυλιστήρια και στα πετροχημικά που απεργούσαν για ημέρες τον προηγούμενο μήνα, συλλαμβάνοντας τουλάχιστον 200 εργάτες, δεν κατάφερε να λειτουργήσει παραδειγματικά. Το χαρτί του εθνικισμού σαν ενωτικό στοιχείο δεν μπόρεσε να λειτουργήσει ούτε με τη συμμετοχή της εθνικής ομαδας ποδοσφαίρου του Ιράν στο Μουντιάλ, όχι μόνο λόγω της σιωπηλής διαμαρτυρίας των ποδοσφαιριστών, αλλά και γιατί ο κόσμος είδε την σκοπιμότητα της κυβέρνησης. 

Ούτε η προπαγάνδα ότι οι διαδηλώσεις είναι «υποκινούμενες» από τις ΗΠΑ, την Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ, κατάφεραν να πείσουν τον κόσμο να σταματήσει να διαδηλώνει – παρά το γεγονός ότι οι τελευταίες κάνουν ό,τι μπορούν για να διευκολύνουν το καθεστώς. Ο Ρομπ Μάλεϊ, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για το Ιράν, σε συνέδριο στη Ρώμη είπε ότι το Ιράν βρίσκεται σε ένα «φαύλο κύκλο», κάνοντας την εξής κυνική, το λιγότερο, δήλωση: 

«Όσο περισσότερο καταπιέζει το Ιράν, τόσο περισσότερο θα υπάρχουν κυρώσεις -όσο περισσότερο υπάρχουν κυρώσεις, τόσο περισσότερο το Ιράν αισθάνεται απομονωμένο. Όσο πιο απομονωμένο αισθάνεται, τόσο περισσότερο στρέφεται προς τη Ρωσία -όσο περισσότερο στρέφεται προς τη Ρωσία, τόσο περισσότερες κυρώσεις θα υπάρχουν, όσο περισσότερο επιδεινώνεται το κλίμα, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να υπάρξει διπλωματία για τα πυρηνικά». Ως επόμενη «επίδειξη αλληλεγγύης» των ΗΠΑ προς τους διαδηλωτές ο Μάλεϊ -εκπροσωπώντας την χώρα στην οποία ξεκίνησε το Metoo και βγαίνει παράνομο το δικαίωμα της έκτρωσης- ανέφερε την πιθανότητα οι ΗΠΑ να καταθέσουν πρόταση για την αποπομπή του Ιράν από την επιτροπή του ΟΗΕ για τη κατάσταση των γυναικών στις 14 Δεκεμβρίου. Αλλά όσες κυρώσεις και να επιβάλουν στο λαό του Ιράν –γιατί αυτός πληρώνει το τίμημα- αυτές δεν μεταφράζονται σε υποστήριξη προς τις ΗΠΑ αλλά σε εμπιστοσύνη στις δικές του δυνάμεις. 

Οι απεργίες συνεχίζονται, οι διαδηλώσεις συνεχίζονται και το καθεστώς κλυδωνίζεται από εσωτερικές αντιθέσεις με αποτέλεσμα δίπλα στην καταστολή να προστίθονται και οι υποχωρήσεις, μπας και αυτές καταφέρουν να καλμάρουν την κατάσταση. Μόνο που ακριβώς εκεί βρίσκεται ο κίνδυνος για το καθεστώς, οι υποχωρήσεις να ανοίξουν την όρεξη στο κίνημα να προχωρήσει ακόμη παραπέρα. 

Γιώργος Πίττας

Η πανδημία διέκοψε μόνο προσωρινά την πορεία των εξεγέρσεων που είχαν κάνει το γύρο του κόσμου από το 2018 μέχρι το 2019. Στο κλείσιμο του 2022 και με διαφορετικές αφορμές μια συσσωρευμένη οργή για τις αδικίες βγαίνει ορμητικά ξανά στο προσκήνιο.

Στο Ιράν αφορμή ήταν η δολοφονία από το καθεστώς της Μαχσά Αμινί που πυροδότησε την έκρηξη του κινήματος με τη συμμετοχή χιλιάδων ανδρών και γυναικών και το σύνθημα «Γυναίκες-ζωή-ελευθερία» ενάντια στην βάρβαρη καταπίεση των γυναικών και συνολικά του ιρανικού λαού. Το ιρανικό καθεστώς ανακοίνωσε την κατάργηση της αστυνομίας ηθών.

Στην Κίνα η επιμονή του καθεστώτος στα αυστηρά λοκ ντάουν έφερε το ξέσπασμα των εργατών στην πόλη των iPhone στο εργοστάσιο της Foxconn όπου εργάζονται 200.000 άνθρωποι αλλά και μαζικές διαμαρτυρίες σε πολλές πόλεις από την νεολαία και τους φοιτητές με σύνθημα «δεν θέλουμε αιώνιους εξουσιαστές. Δεν θέλουμε αυτοκράτορες». Η κινεζική κυβέρνηση οδηγήθηκε σε αναδίπλωση και χαλάρωση των μέτρων μπροστά στις πρωτόγνωρες λαϊκές αντιδράσεις.

Ακόμα και στην Συρία που μετά την Αραβική Άνοιξη διαλύθηκε από τον εμφύλιο και τη σύγκρουση των Μεγάλων Δυνάμεων στο έδαφος της ο κόσμος βρίσκει την δύναμη να διαδηλώσει και να πυρπολήσει κυβερνητικά κτίρια ενάντια στον Άσαντ και την ακρίβεια δείχνοντας ότι το αραβικό πεζοδρόμιο μπορεί να επιστρέψει.

Κώστας Πολύδωρος