Διεθνή
Περού: Αντίσταση στο κοινοβουλευτικό πραξικόπημα

Διαδηλωτές υπέρ του Καστίγιο στο Περού

Με κοινοβουλευτικό πραξικόπημα ανατράπηκε την περασμένη βδομάδα ο πρόεδρος του Περού, Πέδρο Καστίγιο. Μέχρι στιγμής καταγράφονται τουλάχιστον εφτά νεκροί στις συγκρούσεις που έχουν ξεσπάσει σε πολλά σημεία της χώρας, κάποιοι από τους εφτά είναι ανήλικοι, ενώ για πέντε η αιτία θανάτου είναι σφαίρες που δέχτηκαν με ευθεία βολή από τις δυνάμεις καταστολής.

Το ίδιο το κατεστημένο και τα μέσα ενημέρωσης του Περού τα οποία πανηγύριζαν πριν από λίγες μέρες για την ανατροπή του Καστίγιο, παραδέχονται πως η κατάσταση είναι εκτός ελέγχου. Τα σχολεία στην πρωτεύουσα Λίμα παραμένουν κλειστά, οι κεντρικοί δρόμοι είναι μπλοκαρισμένοι. Διαδηλωτές έχουν καταλάβει αεροδρόμια και έχουν μπλοκάρει μεγάλες εθνικές οδούς. Φοιτητές έχουν καταλάβει επαρχιακά πανεπιστήμια, ενώ υπάρχει συντονισμός για το κλείσιμο των δρόμων που οδηγούν στα μεγάλα ορυχεία, σταματώντας έτσι την παραγωγή. Σε κάποια αεροδρόμια εξελίσσονται συγκρούσεις μετά από ανακαταλήψεις της αστυνομίας. Οι φτωχοί αγρότες έχουν ανακοινώσει απεργία διαρκείας. Από την Πέμπτη 15 Δεκέμβρη λένε πως θα ξεκινήσουν και οι δάσκαλοι της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (ο ίδιος ο Καστίγιο ήταν συνδικαλιστής δάσκαλος πριν γίνει πρόεδρος), ενώ η συνδικαλιστική συνομοσπονδία CGTP έχει καλέσει μέρα δράσης την ίδια μέρα. Οι κοινότητες των ιθαγενών σε σημεία της χώρας όπως το Απουρίμακ κάνουν κάλεσμα για “λαϊκή εξέγερση”.

Ο Καστίγιο βρίσκεται στα χέρια της αστυνομίας. Τον σταμάτησαν και τον συνέλαβαν την ώρα που πήγαινε να ζητήσει προστασία στην πρεσβεία του Μεξικού μετά την ανατροπή του.

Πανικός

Η προπαγάνδα του καθεστώτος δείχνει πανικό. Ο αρχηγός της αστυνομίας λέει ξεδιάντροπα πως τις διαδηλώσεις ελέγχει το “Φωτεινό Μονοπάτι”, μια ένοπλη οργάνωση που ελάχιστη σχέση έχει με τις μαζικές κινητοποιήσεις. Ο ίδιος παραδέχεται ωστόσο πως: “Υπάρχει ταξικό μίσος που εκφράζεται σε κάθε κίνηση, ενώ τα αιτήματα των διαδηλώσεων δεν είναι ξεκάθαρα γιατί δεν υπάρχουν ηγέτες, είναι μια κατάσταση sui generis”.

Ο Καστίγιο κέρδισε τις προεδρικές εκλογές τον Ιούνη του 2021 με σύνθημα “Όχι πια φτωχοί άνθρωποι σε μια πλούσια χώρα”, με ελάχιστες ψήφους διαφορά από την Κέικο Φουχιμόρι. Η Φουχιμόρι είναι η ηγέτης της περουβιανής ακροδεξιάς, κόρη του Αλμπέρτο Φουχιμόρι που υλοποίησε το σοκ του νεοφιλελευθερισμού στο Περού τη δεκαετία του ‘90 αγκαλιά με το ΔΝΤ, αφού πρώτα είχε κάνει πραξικόπημα με τη βοήθεια του στρατού. Ολόκληρη η άρχουσα τάξη στήθηκε πίσω της στις εκλογές, παρότι κάποιοι φοβούνταν τις “ακρότητές της”, αλλά δεν ήθελαν με τίποτα έναν συνδικαλιστή ιθαγενή στη θέση του προέδρου.

Η νίκη του Καστίγιο ήταν προϊόν της τεράστιας πολιτικής κρίσης στο Περού και της ανόδου των αγώνων. Τα κόμματα της άρχουσας τάξης ήταν ανίκανα να φτιάξουν σταθερή κυβέρνηση εδώ και πολλά χρόνια. Η ταξική πόλωση οδήγησε τον Καστίγιο να κερδίσει, παρότι στον πρώτο γύρο είχε 19%. Όμως παρότι κέρδισε την καρέκλα της προεδρίας, ο έλεγχος της χώρας παρέμεινε στις ελίτ και τα κόμματά τους.

Εκκρεμές

Τον ενάμισυ χρόνο που κυβέρνησε ο Καστίγιο, η πολιτική του πήγαινε σαν εκκρεμές σχηματίζοντας τη μία κυβέρνηση μετά την άλλη και απολύοντας πρωθυπουργούς και υπουργούς. Τα κινήματα δεν σταμάτησαν να πιέζουν και να βγαίνουν στο δρόμο. Οι κοινότητες διεκδικούσαν να μπει χέρι στην ασυδοσία των εξορυκτικών εταιρειών που τους διαλύουν τις ζωές και το περιβάλλον. Ο Καστίγιο προσπαθούσε να πουλήσει κατανόηση στα κινήματα, την ώρα που υποσχόταν στα αφεντικά ότι δεν θα τους θίξει κανένα προνόμιο. 

Τελικά απέλυσε όσους υπουργούς πρότειναν πιο ριζοσπαστικές λύσεις, λέγοντας πως το βασικό είναι να υπάρξει “κυβερνησιμότητα”, δηλαδή εμπιστοσύνη των αφεντικών. Όμως τα αφεντικά δεν τον εμπιστεύτηκαν ούτε ένα λεπτό και δεν του έκαναν καμιά παραχώρηση. Το κοινοβούλιο που βρίσκεται στα χέρια της δεξιάς δεν σταμάτησε να του βάζει εμπόδια και να επιχειρεί τη δίωξή του για διαφθορά και για “ανικανότητα”. Δεν μπορούσαν καν να τον κατηγορήσουν ότι υλοποιεί τα αιτήματα των από κάτω, γιατί ο Καστίγιο δεν έκανε τίποτα τέτοιο. Άρχισαν εκστρατεία, την οποία στήριξαν διεθνώς περιοδικά όπως ο Εκόνομιστ, ότι δεν είναι δυνατόν ένας απλός, “αμόρφωτος” άνθρωπος να βρίσκεται στην εξουσία του Περού.

Ο Καστίγιο αντί να στηριχθεί στον κόσμο, κατάφερε να απομονωθεί εντελώς, ακόμη και από τους ίδιους του τους βουλευτές. Έτσι επιχείρησε να κλείσει το κοινοβούλιο για να ξεκινήσει διαδικασία αλλαγής του Συντάγματος χωρίς καμιά οργάνωση, και έπεσε στα δίχτυα της Δεξιάς, που ξαφνικά τον κατηγόρησε για “πραξικοπηματία”. Αυτή τη στιγμή εξελίσσεται ένα πραγματικό πραξικόπημα και τα ΜΜΕ της χώρας καλούνε το στρατό να βγει στους δρόμους λέγοντας πως ο στρατός και η αστυνομία “έσωσαν τη δημοκρατία”. Η εξουσία έχει περάσει στα χέρια της Ντίνα Μπολουάρτε, η οποία ήταν αντιπρόεδρος του Καστίγιο και ξεπουλήθηκε στην αντιπολίτευση. Η Δεξιά λέει ανοιχτά πως ούτε αυτήν εμπιστεύεται, αλλά την κρατάει στην εξουσία για να διατηρήσει τη νομιμοφάνεια στο πραξικόπημα.

Η άρχουσα τάξη στο Περού έπαιξε ένα πολύ επικίνδυνο χαρτί που μπορεί να στραφεί εναντίον της, αν οι μαχητικές κινητοποιήσεις συνεχιστούν και συντονιστούν.