Η «μεταβατική» κυβέρνηση που έστησε ο Αλ Σάρα στη Δαμασκό προσπαθεί με κάθε τρόπο να ελέγξει τους μηχανισμούς του συριακού κράτους -αξιοποιώντας μεταξύ άλλων στελέχη, τεχνοκράτες, στρατιωτικούς του πρώην καθεστώτος και την οικονομική ελίτ που πλούτιζε επί Άσαντ. Προσπαθεί, παράλληλα, να κερδίσει τη συναίνεση μεγάλων κομματιών του συριακού πληθυσμού για μια μεταβατική κυβέρνηση που σκοπεύει να κρατήσει, κάτω από τον έλεγχό του, μέχρι και τέσσερα χρόνια. Οι κινήσεις του την προηγούμενη εβδομάδα επεδίωξαν να συνδυάσουν όλους τους παραπάνω στόχους: 

Προχώρησε σε συνάντηση με εκπροσώπους της Ορθόδοξης και της Καθολικής εκκλησίας για να εγγυηθεί την ασφάλεια των χριστιανικών πληθυσμών. Απηύθυνε κάλεσμα στους Κούρδους των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) να καταθέσουν τα όπλα και να συμμετέχουν στο συριακό στρατό (την ίδια ώρα βέβαια που οι τελευταίοι δέχονται τις επιθέσεις των υποστηριζόμενων από την Τουρκία μαχητών του «Ελεύθερου Συριακού Στρατού» και βομβαρδίζονται από τον τουρκικό στρατό με τον Ερντογάν να απειλεί ότι θα τους αφοπλίσει ο ίδιος). Προχώρησε σε ισλαμοκεντρικές αλλαγές στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει σε 400% αύξηση των μισθών στο δημόσιο όπου οι μισθοί είναι 25 δολάρια τον μήνα. Διόρισε, τέλος, διοικήτρια της Κεντρικής Τράπεζας της Συρίας μια γυναίκα, την Σαμπρίνε Μασάα, πρώην υποδιοικήτρια της τράπεζας επί Άσαντ.

Αλλά τα υπαρκτά προβλήματα και αντιθέσεις καθώς και οι αντιδράσεις από τα κάτω που προκαλούν αυτές οι κινήσεις δείχνουν ότι η αδύναμη ντε φάκτο κυβέρνηση της Δαμασκού θα έχει πρόβλημα να ισορροπήσει πατώντας σε πολλές βάρκες. Ο Σάρα υπόσχεται αυξήσεις αλλά στα θησαυροφυλάκια της Κεντρικής Τράπεζας υπάρχει χρυσός αξίας μόνο 2 δις δολαρίων ενώ τα αποθεματικά σε ρευστό ανέρχονται σε περίπου 200 εκατομμύρια δολάρια (το 2010 ήταν 18,5 δισεκατομμύρια δολάρια). Mε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού της Συρίας να βρίσκεται πολύ κάτω από το όριο της φτώχειας, η κυβέρνηση Σάρα υποστηρίζει ότι θα μπορέσει να βρει τα λεφτά από ό,τι αποθεματικά διαθέτει και από τις «ξένες επενδύσεις» που αναμένει στη χώρα.

Ο κόσμος στη Συρία δεν δείχνει διατεθειμένος να περιμένει τον Αλ Σάρα πότε θα του φέρει την ελευθερία και τη δημοκρατία και πότε θα λύσει τα άμεσα και πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζει. Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν στη Συρία, με πολλές αφορμές, και την πρώτη εβδομάδα του 2025. Στην Δαμασκό έγινε μια πρώτη εργατική κινητοποίηση με τους πυροσβέστες να προχωράνε σε απεργία για να διαμαρτυρηθούν ενάντια σε απολύσεις και την αντικατάστασή τους από άλλους, από την πόλη του Ιντλίμπ, τη βάση απ’ που ξεκίνησε ο Αλ Σάρα.

Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν και στα κατειλημμένα από το Ισραήλ εδάφη. Γυναίκες από το χωριό Σουάισα και άλλα χωριά της Κουνέιτρα διαδήλωσαν ξανά απαιτώντας τον τερματισμό της ισραηλινής επίθεσης και την απόσυρση των δυνάμεών του από τη συριακή γη. Σε συνέντευξή της στο Anadolu, η Ρεσμιγιέ Αλ Μουχάμεντ κάτοικος της περιοχής, τόνισε: «Δεν θέλουμε τη σιωνιστική κατοχή. Αυτή είναι η γη μας και δεν θα την παραδώσουμε. Οι γυναίκες, τα κορίτσια και τα παιδιά θα αντισταθούν μαζί». 

Στα ρεπορτάζ από την γιορτή που έγινε στην πόλη της Δαμασκού για την υποδοχή του νέου χρόνου, με χιλιάδες κόσμου να γιορτάζει υπό τους ήχους μουσικής με πυροτεχνήματα και φόντο λαμπάκια και χριστουγεννιάτικο δέντρο, ο κόσμος έκφραζε τις ελπίδες του για μια πραγματική αλλαγή: «Ελπίζω ότι η Συρία το 2025 θα είναι μη θρησκευτική, πλουραλιστική, για όλους, χωρίς εξαίρεση», δήλωσε ο Χαβάν Μοχάμεντ, ένας Κούρδος φοιτητής από τα βορειοανατολικά που σπουδάζει φαρμακευτική στην πρωτεύουσα. 

Το πρωί της Πρωτοχρονιάς πραγματοποιήθηκε καθιστική διαμαρτυρία στην πόλη Ντούμα από ανθρώπους που απαιτούσαν την διερεύνηση της απαγωγής δικηγόρων και κοινωνικών ακτιβιστών της αντιπολίτευσης το 2013, το πιο πιθανό από μια ακραία ισλαμιστική οργάνωση. 

Αλλαγές

Ισχυρή κατακραυγή αντιμετώπισε επίσης η απόπειρα της κυβέρνησης Αλ Σάρα να περάσει αλλαγές στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα όπου μαζί με την αφαίρεση στις αναφορές στον Άσαντ και το Μπάαθ έγιναν κι άλλες «τροποποιήσεις» στη διδακτική ύλη π.χ της λέξης «μάρτυρας», από κάποιον που «πέθανε για την πατρίδα» σε κάποιον που θυσιάστηκε «για χάρη του Θεού». Η κυβέρνηση αναγκάστηκε να υπαναχωρήσει ανακοινώνοντας ότι  «τα προγράμματα σπουδών σε όλα τα σχολεία σε ολόκληρη τη Συρία παραμένουν αμετάβλητα μέχρι να συγκροτηθούν εξειδικευμένες επιτροπές για την επανεξέταση και τον έλεγχό τους». 

«Η σημερινή κυβέρνηση είναι μια υπηρεσιακή κυβέρνηση που δεν έχει το δικαίωμα να κάνει αυτές τις τροποποιήσεις στα προγράμματα σπουδών», σχολίασε ένας χρήστης στην ανάρτησή του υπουργείου στο Facebook. Αλλά οι αντιδράσεις δεν περιορίστηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στις ανταποκρίσεις του στο αυστραλιανό Red Flag (μετάφραση Εlaliberta) o Oμάρ Χασάν, που πήγε στη Δαμασκό, μεταφέρει εικόνες από την πόλη: 

«Βρίσκομαι μαζί με περίπου 50 Σύριους, οι οποίοι διαμαρτύρονται για την κίνηση της νέας κυβέρνησης, υπό την ηγεσία της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS), να μετατοπίσει το σχολικό πρόγραμμα σπουδών προς μια σεχταριστική και συντηρητική ισλαμιστική κοσμοθεωρία. Όλοι συμφωνούν ότι η προπαγάνδα υπέρ του Άσαντ που διαποτίζει τα σχολικά βιβλία πρέπει να αφαιρεθεί. Όμως οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις προχωρούν παραπέρα: καταργούνται τα μαθήματα για την εξέλιξη και τη θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης, καταργούνται όλες οι αρνητικές αναφορές στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και αφαιρείται κάθε αναφορά στις διάφορες πολυθεϊστικές κοινότητες στην ιστορία της Συρίας…  

Ήταν μια σημαντική συγκέντρωση… υπήρχαν πολλά ΜΜΕ παρόντα, δίνοντας στους αριστερούς ακτιβιστές μια σπάνια ευκαιρία να ακουστεί η φωνή τους στον συριακό λαό σχετικά με το όραμά τους για μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς και δίκαιη για όλους…

Έχει περάσει λιγότερο από ένας μήνας από την πτώση του Άσαντ και οι άνθρωποι εξακολουθούν να αναζητούν τα βήματά τους. Παρόλα αυτά, υπήρξε μια έκρηξη πολιτικών συναντήσεων και δράσεων. Ταυτόχρονα με τη διαμαρτυρία για την εκπαίδευση, μια ομάδα πρώην κρατουμένων διαδήλωσε για να απαιτήσει δικαιοσύνη για όσους τους βασάνισαν στη φυλακή. Κάθε μέρα, υπάρχουν συναντήσεις και δράσεις που οργανώνονται από σοσιαλιστές, φεμινίστριες, φιλελεύθερες ΜΚΟ, καλλιτέχνες, τις οικογένειες όσων εξαφανίστηκαν στο σύστημα φυλακών του Άσαντ και άλλους… 

Κατά καιρούς, οι προσπάθειες αυτής της αναδυόμενης αριστεράς έχουν επικριθεί και αποδοκιμαστεί ευρέως. Εν μέρει, αυτό μπορεί να οφείλεται σε αθώες παρανοήσεις σχετικά με τους στόχους τους, επειδή πολλοί συνδέουν τις έννοιες του κοσμικού και του σοσιαλισμού με το παλιό καθεστώς. Αλλά υπάρχει και κάτι πιο κυνικό στο παιχνίδι – μια σοβαρή προσπάθεια των υποστηρικτών της HTS να απαξιώσουν οποιαδήποτε αντιπολίτευση ως φελούλ («υπολείμματα» του παλαιού καθεστώτος).

Ο Ντίμα, λογοπαθολόγος, γελάει όταν το επισημαίνω αυτό: “Με τίποτα, είναι ακριβώς το αντίθετο. Άνθρωποι που ξέρω και ήταν τελείως γλείφτες του Άσαντ είναι τώρα μερικοί από τους μεγαλύτερους υποστηρικτές της HTS”. Η Χάλλα, μέλος του Επαναστατικού Αριστερού Ρεύματος (ΕΑΡ) της Συρίας, έκανε μια σχετική αναφορά: “Μας αποκαλούν φελούλ, αλλά στην πραγματικότητα η HTS έχει ενσωματώσει μια σειρά από προσωπικότητες του παλιού καθεστώτος”… Η Χάλλα εξηγεί επίσης πώς, σε ολόκληρη τη χώρα, ένας αριθμός πρώην μελών του καθεστώτος και γραφειοκρατών έχουν στρέψει την αφοσίωσή τους στην HTS, συμπεριλαμβανομένης της ανώτατης ηγεσίας πολλών συνδικαλιστικών και φοιτητικών οργανώσεων... 

Το αυριανό πρόγραμμα των εκδηλώσεων περιλαμβάνει μια δημόσια συνάντηση του ΕΑΡ που υποστηρίζει ότι η απομάκρυνση του επικεφαλής ενός καθεστώτος δεν είναι σε καμία περίπτωση αρκετή για να εγγυηθεί μια διαρκή, προοδευτική αλλαγή. Σε ένα εντελώς διαφορετικό μέρος της πόλης, θα πραγματοποιηθεί διάλεξη για το οικονομικό μέλλον της Συρίας με τη συμμετοχή γνωστών διανοουμένων της αντιπολίτευσης και προβολή ντοκιμαντέρ για τη ζωή και τον ακτιβισμό του Σύριου αναρχικού Γιασσίν αλ-Χατζ Σάλεχ...». 

Στην εκδήλωση του ΕΑΡ «ήταν ένα νεανικό και δυναμικό πλήθος, με τις γυναίκες να αποτελούν την ελαφρά πλειοψηφία των 35 παρόντων. Η Νουρ ξεκίνησε τη διαδικασία, εξηγώντας ότι ήταν η πρώτη δημόσια συνάντηση που πραγματοποίησε η ομάδα μετά την πτώση του καθεστώτος. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο πίσω δωμάτιο ενός σπιτιού που είχε χρησιμοποιηθεί για παράνομες συναντήσεις κατά τη διάρκεια των χρόνων της δικτατορίας. Η Βρετανίδα σοσιαλίστρια και ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής Anne Alexander μίλησε στο ακροατήριο για τα διδάγματα από την Αραβική Άνοιξη, με το πρόσωπό της να προβάλλεται σε μια οθόνη από χαρτόνι…».

Οι αγωνιστές/τριες μπορούν να διαδηλώνουν και να συζητάνε δημόσια και αυτό είναι ένα μεγάλο βήμα απέναντι στις δύσκολες προκλήσεις και τις επικίνδυνες απειλές που αντιμετωπίζουν – και δεν είναι λίγες. Σε κοινή τους ανακοίνωση το Επαναστατικό Αριστερό Ρεύμα στην Συρία, το Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα, η Επαναστατική Εργατική Λίγκα, το Δημοκρατικό Εργατικό Κίνημα και η Ένωση για τα Θύματα των αναγκαστικών εκτοπισμών:

«Καταδικάζουν έντονα τις θρησκευτικές παραβιάσεις που διαπράττονται με το πρόσχημα της “καταδίωξης των υπολειμμάτων” του καθεστώτος Άσαντ που διαπράττουν οι νέες de facto αρχές» - αλλά «και τις «προσπάθειες πρώην καθεστωτικών να εκμεταλλευτούν τα γεγονότα αυτά για να εμπλέξουν πολίτες σε πράξεις βίας και χάους, με την ελπίδα να γλιτώσουν τις αναπόφευκτες τιμωρίες». Απαιτούν «άμεση παύση της βίας και δίκαιη απόδοση ευθυνών στους υπεύθυνους… Σύσταση ανεξάρτητου εθνικού φορέα ανθρωπίνων δικαιωμάτων για την παρακολούθηση των παραβιάσεων».