Το ποσοστό των φτωχών στη Γερμανία ανεβαίνει πιο γρήγορα από το ΑΕΠ

 Οι πιο πολλοί σχολιαστές στις εφημερίδες και στα κανάλια χαρακτηρίζουν τις εκλογές στη Γερμανία ως “βαρετές”. Η Γερμανία "πάει καλά" λένε. Ο απόηχος της κρίσης του 2008 έχει χαθεί. Το συμπέρασμα: οι Γερμανοί θα ψηφίσουν "συνέχεια". Δηλαδή Άνγκελα Μέρκελ.

Αλλά αυτή είναι η μισή μόνο εικόνα. Και αυτό φαίνεται ακόμα και από τα ίδια τα γκάλοπ: το ένα τρίτο των ψηφοφόρων δηλώνει ακόμα και σήμερα, δύο εβδομάδες πριν από τις εκλογές, αναποφάσιστο. Από τους ερωτώμενους μόλις το 17% δηλώνει ότι συμφωνεί με κάποιο κόμμα. Ακόμα χειρότερα, το 50% θεωρεί ότι η οικονομική κατάσταση είναι "επικίνδυνη". "Πολύ επικίνδυνη" λέει το 10%.
Η γερμανική οικονομία "πάει καλά", αλλά αυτή η επιτυχία δεν είναι για όλους. Τα αφεντικά δεν μοιράζονται τα κέρδη με τους εργάτες. Η ψαλίδα ανάμεσα στα κέρδη και τους μισθούς μεγαλώνει. Όπως μεγαλώνει και η "επίσημη φτώχεια". Από το 2006 μέχρι σήμερα το γερμανικό ΑΕΠ έχει αυξηθεί κατά περίπου 700 δις ευρώ αλλά το ποσοστό των οικογενειών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας έχει αυξηθεί αντί να μειωθεί -από το 14% στο 16%. Η άλλη όψη της χαμηλής ανεργίας είναι οι "μορφές ευέλικτης απασχόλησης" -περιστασιακές θέσεις εργασίας, λίγες ώρες την εβδομάδα, με το βασικό ωρομίσθιο ή ακόμα πιο κάτω.

Στη Γερμανία οι άστεγοι δεν καταγράφονται. "Για το κράτος αυτοί οι άνθρωποι δεν υπάρχουν" λέει η BAG, μια οργάνωση αλληλεγγύης στους άστεγους. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ανεξάρτητων ερευνητικών κέντρων αυτή τη στιγμή ζουν περίπου 860 χιλιάδες άνθρωποι στο δρόμο. Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες αποτελούν ένα μεγάλο κομμάτι αυτού του πληθυσμού (290 χιλιάδες). Το μεγαλύτερο κομμάτι, όμως, αποτελείται από ανθρώπους που έχουν πεταχτεί στο δρόμο από την ίδια τη γερμανική κοινωνία. Η BAG εκτιμάει ότι ένα περίπου εκατομμύριο άνθρωποι βρίσκονται σήμερα "σε υψηλό κίνδυνο" να βρεθούν στο δρόμο.

Ρατσισμός

Η φτώχεια είναι το ένα χαρακτηριστικό πίσω από τη βιτρίνα. Το δεύτερο είναι ο ρατσισμός. Η απειλητική άνοδος του AfD οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον επίσημο -και ολοένα και χειρότερο- ρατσισμό της Γερμανικής κυβέρνησης. Το καλοκαίρι του 2015, μετά τον θάνατο του μικρού Αϊλάν στα παράλια της Τουρκίας και το μαζικό κύμα φυγής από τη φλεγόμενη Συρία, η Μέρκελ είχε αναγκαστεί να αποδεχτεί το ντε φάκτο άνοιγμα των συνόρων -δεχόμενη τα πυρά των ρατσιστών για αυτή της την απόφαση. Μέσα στους μήνες που ακολούθησαν, όμως, η κυβέρνησή της έκανε ό,τι μπορούσε για να επιστρέψει στην "κανονικότητα" -τα κλειστά σύνορα, τις απελάσεις, τις ρατσιστικές συμφωνίες με την Τουρκία για την "αναχαίτιση" των προσφύγων στο έδαφός της και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς. Αυτή η "στροφή" όχι μόνο νομιμοποιεί τους κάθε λογής ρατσιστές, αλλά και τους δίνει τη δυνατότητα να εμφανίζονται, με τις ακραίες προτάσεις τους, σαν πιο συνεπείς στην "αντιμετώπιση του προβλήματος".

Το αντιφασιστικό-αντιρατσιστικό κίνημα και η αριστερά έχουν δώσει -και δίνουν- μεγάλες μάχες ενάντια στο AfD και τα παρακλάδια του. Στις 19 Αυγούστου ναζιστικές οργανώσεις προσπάθησαν να οργανώσουν συλλαλητήριο στη μνήμη του Ρούντολφ Ες (ήταν υπουργός του Χίτλερ) στο Βερολίνο. Απέτυχαν γιατί οι αντιφασίστες που μαζεύτηκαν για να τους εμποδίσουν ήταν πολλαπλάσιοι.
Αυτές οι μάχες θα κρίνουν και το μέλλον. Η πολιτική της Μέρκελ αποξενώνει ένα ολοένα και μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας. Το που θα στραφεί αυτός ο κόσμος δεν είναι δεδομένο. Η αριστερά μπορεί να τον κερδίσει -αρκεί να είναι ξεκάθαρη στις επιλογές της, τολμηρή στις πρωτοβουλίες της και ενωτική στη δράση της.

• Διαβάστε επίσης τη συνέντευξη της Κριστίνε Μπούχολτς από το Marx21 στο περιοδικό Σοσιαλισμός από τα κάτω που κυκλοφορεί.

Το σύστημα

Οι εκλογές γίνονται με ενιαία ψηφοδέλτια στα οποία οι ψηφοφόροι επιλέγουν από μια λίστα τον "άμεσο υποψήφιο" που θα εκπροσωπεί την περιφέρειά τους και από μια δεύτερη το κόμμα της επιλογής τους. Η εκλογή του "άμεσου υποψηφίου" είναι πλειοψηφική: κάθε μια από τις 299 περιφέρειες εκλέγει έναν -αυτόν που έχει πάρει τις περισσότερες ψήφους. Ο νικητής παίρνει την έδρα ακόμα και αν το κόμμα του δεν έχει περάσει το όριο του 5% και δεν έχει μπει στη Βουλή.

Οι υπόλοιπες έδρες κατανέμονται ανάλογα με τα εθνικά ποσοστά που έχουν πάρει τα κόμματα (με την προϋπόθεση ότι ξεπερνούν το 5%). Το περίπλοκο αυτό σύστημα έχει σαν πρακτικό αποτέλεσμα να μονοπωλεί ουσιαστικά το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα την εξουσία. 

Τα κόμματα

Οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU/CSU) αναμένεται να συγκεντρώσουν το 37% των ψήφων, σύμφωνα με τα τελευταία γκάλοπ. Ο συνασπισμός CDU/CSU είναι το κόμμα της άρχουσας τάξης της Γερμανίας. Οι Χριστιανοδημοκράτες έχουν κερδίσει τις 11 από τις 17 βουλευτικές εκλογές που έχουν γίνει στη (αρχικά δυτική και στη συνέχεια την ενωμένη) Γερμανία από το 1949 μέχρι σήμερα. Ο Χέλμουτ Κολ, ο Χριστιανοδημοκράτης Καγκελάριος της "επανένωσης" που πέθανε τον περασμένο Ιούνη, είχε μείνει στην εξουσία 16 ολόκληρα χρόνια.

Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) του Μάρτιν Σούλτς συγκεντρώνει μόλις το 21% των ψήφων στις τελευταίες δημοσκοπήσεις. Η τελευταία κυβέρνηση του SPD -Καγκελάριος ήταν ο Γκέρχαρντ Σρέντερ- ψήφισε, ανάμεσα στα άλλα, το απάνθρωπο πακέτο μέτρων "Χαρτς IV" που πετσόκοψε τα επιδόματα ανεργίας και διέλυσε το κοινωνικό κράτος. Οι σημερινές επιτυχίες του γερμανικού καπιταλισμού οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην αντεργατική νομοθεσία (η διαβόητη "Ατζέντα 2010" όπως την είχε ονομάσει) που πέρασε η κυβέρνησή του. Οι Σοσιαλδημοκράτες συμμετέχουν τα τελευταία 4 χρόνια στην κυβέρνηση του "Μεγάλου Συνασπισμού" της Μέρκελ. 

Το Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (FDP) είναι ένα μικρό, ακραία νεοφιλελεύθερο δεξιό κόμμα. Το FDP ήταν ο παραδοσιακός κυβερνητικός εταίρος των Χριστιανοδημοκρατών στην εξουσία. Το FDP συμμετείχε στη δεύτερη κυβέρνηση της Μέρκελ (2009-2013) αλλά στη συνέχεια απέτυχε να περάσει το όριο του 5% στις εκλογές του 2013 και έμεινε εκτός Βουλής. Τα γκάλοπ του δίνουν σήμερα 9%.

Αδιαφορία

Οι Πράσινοι (Die Grunen) "γεννήθηκαν" από το μεγάλο αντιπυρηνικό κίνημα ενάντια στην εγκατάσταση των αμερικανικών πυραύλων Πέρσινγκ και Κρουζ που σάρωσε τη Γερμανία τη δεκαετία του 1980. Σήμερα δεν τους έχει απομείνει ούτε ένα ίχνος από τον ριζοσπαστισμό εκείνης της εποχής. Ο Γιόσκα Φίσερ, ο τότε ηγέτης των Πράσινων, ήταν υπουργός Εξωτερικών στις κυβερνήσεις του Γκέρχαρντ Σρέντερ. Στην εξουσία επέδειξαν την ίδια αδιαφορία για την καταστροφή του περιβάλλοντος που έδειξαν και για την Αντζέντα 2010 και τα άλλα αντεργατικά μέτρα της κυβέρνησης. Τα προγνωστικά δίνουν στους Πράσινους ένα 8% σήμερα.

Το Κόμμα της Αριστεράς (Die Linke) βρίσκεται στο 10% σύμφωνα με τα τελευταία γκάλοπ. Το κόμμα δημιουργήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 από την συνένωση των περισσότερων αριστερών κομμάτων και οργανώσεων της Γερμανίας της εποχής εκείνης. Οι δυο του βασικές συνιστώσες ήταν το PDS, ο κληρονόμος του παλιού κομμουνιστικού κόμματος της Ανατολικής Γερμανίας και το WASG, μια αριστερή διάσπαση του SPD. H Die Linke -παρά τις αντιφάσεις της (πχ συγκυβερνάει μαζί με το SPD ή τους Πράσινους σε διάφορα κρατίδια στη Γερμανία)- ήταν η ραχοκοκαλιά της μεγάλης διαδήλωσης που έγινε τον Ιούνη ενάντια στη σύνοδο των G20 στο Αμβούργο.

Φέτος για πρώτη φορά ένα ακροδεξιό κόμμα, το AfD, προβλέπεται από τις δημοσκοπήσεις να μπει στο Γερμανικό Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο. To AfD είναι ένα ακραίο ισλαμοφοβικό, ρατσιστικό κόμμα. Έχει στενές σχέσεις και με το Pegida, το "κίνημα" ενάντια στους πρόσφυγες που αναπτύχθηκε στη Γερμανία τα τελευταία χρόνια και με τις παράνομες φασιστικές οργανώσεις. Το AfD έχει μπει στο στόχαστρο του αντιρατσιστικού και αντιφασιστικού κινήματος στη Γερμανία που παρεμποδίζει συστηματικά, με μαζικά συλλαλητήρια, κάθε του απόπειρα να οργανώσει κάποια προεκλογική συγκέντρωση. Τα γκάλοπ του δίνουν αυτή τη στιγμή ένα ανατριχιαστικό 11%.