Με "άδεια χέρια" γύρισε, για μια ακόμα φορά, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος από το Γιούρογκρουπ της Σόφιας την περασμένη εβδομάδα. Η κυβέρνηση επιμένει να μιλάει για "καθαρή έξοδο" τον Αύγουστο. Αλλά οι πιστωτές έχουν μάλλον διαφορετική γνώμη.
Δυο ζητήματα ξεκαθάρισαν στη Σόφια. Πρώτον η Ελλάδα απέρριψε την ιδέα της "προληπτικής γραμμής στήριξης", ενός νέου "μίνι προγράμματος" δηλαδή με δόσεις που θα εκταμιεύονταν όμως μόνο εάν η κυβέρνηση αδυνατούσε να αντλήσει χρήματα από τις αγορές. Δεύτερον οι πιστωτές συμφώνησαν να παραπεμφθεί το ζήτημα της "ελάφρυνσης του χρέους" στο τέλος του προγράμματος, χωρίς όμως να ξεκαθαρίσουν τι ακριβώς θα περιλαμβάνει αυτή η "ελάφρυνση". Η Ελλάδα θα βγει από τα μνημόνια τον Αύγουστο. Αλλά το χρώμα της εξόδου θα είναι γκρίζο.
Παρακολούθηση
Πρώτον, η Τρόικα (το Κουαρτέτο, οι Θεσμοί, οι πιστωτές ή όπως αλλιώς θέλει να την ονομάσει κανείς) θα συνεχίσει να έρχεται στην Αθήνα και να "ξεσκονίζει" τα βιβλία των υπουργείων. Από τα 310 δισεκατομμύρια που χρωστάει σήμερα η Ελλάδα τα 200 περίπου τα χρωστάει στους "Θεσμούς" οι οποίοι δεν έχουν καμιά απολύτως πρόθεση να αφήσουν την αποπληρωμή τους στην καλή θέληση της όποιας ελληνικής κυβέρνησης. Σε μια συνέντευξή του στην εφημερίδα Financial Times ο Ευκλείδης Τσακαλώτος παραδέχτηκε ότι η "μεταμνημονιακή παρακολούθηση θα είναι... πιο συχνή από τις εξαμηνιαίες αξιολογήσεις που συνηθίζονται για τις χώρες που έχουν βγει από προγράμματα στήριξης... Το πλαίσιο επιτήρησης θα είναι πολύ πιο αυστηρό από αυτό που αναμένει η κυβέρνηση" (Καθημερινή 29.4.2018).
Η κυβέρνηση μπορεί να απέρριψε την πρόταση της "προληπτικής γραμμής στήριξης" που θα ισοδυναμούσε στην ουσία με ένα νέο μνημόνιο με κανονικούς ελέγχους, προαπαιτούμενα, όλα αυτά που ξέρουμε τα τελευταία οκτώ χρόνια. Αλλά οι Θεσμοί έχουν πολλές δικλείδες για να συνεχίσουν τους εκβιασμούς τους.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ανήκει τυπικά στους "φίλους" της Ελλάδας που αντιτάσσονται υποτίθεται στη σκληρή γραμμή της Γερμανίας. Η ΕΚΤ όμως απειλεί ότι θα σταματήσει να δέχεται τα ελληνικά ομόλογα σαν εγγύηση για την παροχή ρευστότητας προς τις τράπεζες μόλις λήξει το μνημόνιο. Ο Μάριο Ντράγκι, ο διοικητής της ΕΚΤ είχε κάνει ακριβώς το ίδιο τον Γενάρη του 2015, την επομένη (σχεδόν κυριολεκτικά) της νίκης του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές, σπρώχνοντας με αυτόν τον τρόπο ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα στον διαβόητο (και ακριβό) "Μηχανισμό Έκτακτης Ρευστότητας" της Τράπεζας της Ελλάδας.
Τυπικά βέβαια ο Ντράγκι δεν θα είναι άμεσα υπεύθυνος για αυτή την εξέλιξη. Οι κανονισμοί της ΕΚΤ απαγορεύουν στη διοίκησή της να δέχεται σαν εγγύηση ομόλογα αφερέγγυων χωρών και τα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται "σκουπίδια" από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Η ΕΚΤ δεχόταν τα ελληνικά ομόλογα όλα αυτά τα χρόνια "κατ' εξαίρεση" (waiver) επειδή η Ελλάδα ήταν σε "πρόγραμμα διάσωσης". Αν ήθελε η κυβέρνηση να διατηρηθεί το καθεστώς του waiver λέει η ΕΚΤ θα μπορούσε απλά να πει "ναι" στην προληπτική γραμμή στήριξης.
Ακόμα πιο ξεκάθαρη είναι η οσμή του εκβιασμού όταν μιλάμε για το ζήτημα της ελάφρυνσης του χρέους. Πρώτα απ' όλα η ίδια η λέξη "ελάφρυνση" είναι παραπλανητική. Οι "εταίροι" μας δεν είναι διατεθειμένοι να χαρίσουν ούτε ένα σεντ από αυτά τα 200 δις που "τους χρωστάμε". Οι μόνες παραχωρήσεις που συζητάνε είναι μια μικρή επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής, η μείωση του (εξωφρενικού) επιτοκίου των δανείων από το ΔΝΤ (με την ανταλλαγή τους με δάνεια από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης) και η επιστροφή ενός μέρους από τα (επίσης εξωφρενικά) κέρδη που είχαν οι ευρωπαϊκές Κεντρικές Τράπεζες από τα δάνεια που έδωσαν κατά καιρούς στην Ελλάδα για την "διάσωσή της". Αλλά ακόμα και αυτές οι μηδαμινές παραχωρήσεις μετατρέπονται σε όπλα εκβιασμού. Και σε πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στη "σκληρή γραμμή" της Γερμανίας και τη "μετριοπαθή γραμμή" του Γιούνκερ, της Κομισιόν, του ΔΝΤ και της Γαλλίας.
Η Γερμανία (και μαζί της η Ολλανδία, η Αυστρία, η Σλοβακία και η Φινλανδία) πιέζει για μια "ελάφρυνση" σε δόσεις -που θα εξαρτώνται όπως και οι μνημονιακές δόσεις από την πορεία των μεταρρυθμίσεων, την οποία φυσικά και θα ελέγχει και θα αξιολογεί η ίδια η Τρόικα. Η “μετριοπαθής” γραμμή λέει ο έλεγχος να γίνεται “μόνο” για τις δόσεις επιστροφής των κερδών από τις ευρωπαϊκές κεντρικές τράπεζες.
Μαύρη έξοδος. 'Ή σκούρα γκρι; Ιδού η απορία.