Μέχρι την επίθεση της 28ης Φλεβάρη και τη δολοφονία του Αγιοταλάχ Χαμενεϊ, το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου περνούσε από τον Περσικό Κόλπο. Τώρα τα Στενά έχουν κλείσει ερμητικά. «Το Ιράν δεν χρειάζεται να βυθίζει ή να εμποδίζει κάθε δεξαμενόπλοιο που προσπαθεί να περάσει», γράφει η Financial Times. «Οι επιθέσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί και η απειλή νέων είναι αρκετές για να πείσουν πλοιοκτήτες, πληρώματα και ασφαλιστικές εταιρείες να αποφύγουν τη διέλευση».
Αλλά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν απειλεί μόνο τις εισαγωγές και τις εξαγωγές ενέργειας: απειλεί ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Πριν από μια περίπου εβδομάδα η τιμή του «αργού πετρελαίου» πλησίασε τα 115 δολάρια/βαρέλι – για να πέσει κοντά στα 90 δολάρια μετά από τις γνωστές δηλώσεις του Τραμπ, που παρερμηνεύτηκαν σαν μια πρόθεση άμεσης αποχώρησης από το Ιράν. Ο πόλεμος, όμως δεν τέλειωσε και την περασμένη Κυριακή το πετρέλαιο σκαρφάλωσε και πάλι στα ύψη – στα 105 δολάρια αυτή τη φορά, μια τιμή κατά 35% υψηλότερη από τις τιμές πριν τους βομβαρδισμούς.
Η πρόσφατη ιστορία έχει καταγράψει δυο μεγάλες «πετρελαϊκές κρίσεις»: η πρώτη ήταν το 1973 όταν οι χώρες του ΟΠΕΚ (Οργανισμός Εξαγωγών Αραβικών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών) επέβαλλαν εμπάργκο στις χώρες που είχαν υποστηρίξει το Ισραήλ στον αραβο-ισραηλινό πόλεμο. Η δεύτερη το 1979, την εποχή της Ιρανικής Επανάστασης που ανέτρεψε το φιλοδυτικό, τυραννικό καθεστώς του Σάχη. Και στις δυο αυτές περιπτώσεις η διαταραχή στη ροή του πετρελαίου συνοδεύτηκε από μια έκρηξη του πληθωρισμού παγκόσμια και μια βαθιά οικονομική ύφεση που απλώθηκε σε όλες σχεδόν τις χώρες του πλανήτη.
Πιέσεις
Οι οικονομολόγοι φοβούνται τώρα μια επανάληψη των ίδιων σεναρίων. Οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να «στοιχηματίζουν» ότι ο πληθωρισμός θα αρχίσει να ανεβαίνει. Και μαζί του και τα επιτόκια – βάζοντας τεράστιες πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς και τις υπερχρεωμένες επιχειρήσεις.
«Η Τράπεζα της Αγγλίας, η οποία αντιμετωπίζει πληθωρισμό που ήδη κυμαίνεται στο 3% … αναμένεται πλέον να αυξήσει τα επιτόκια φέτος, αντί για τις δύο μειώσεις … που περίμεναν πριν ξεσπάσει ο πόλεμος. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προβλέπεται τώρα να προχωρήσει σε μία ή δύο αυξήσεις» γράφει η Financial Times.
Και αυτά είναι τα καλά σενάρια. Γιατί υπάρχουν και τα κακά: ο Παγκόσμιος Οργανισμός Ενέργειας (ΠΟΕ) εκτιμάει ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την «μεγαλύτερη διαταραχή της ροής πετρελαίου στην ιστορία». Μια διαταραχή πολύ μεγαλύτερη και από του 1973 και από του 1979 δηλαδή.
Οι κρίσεις του 1973 και του 1979 δεν ήταν στην πραγματικότητα «πετρελαϊκές». Τα αίτια ήταν πολύ βαθύτερα. Το πετρέλαιο ήταν απλά και μόνο ο σπινθήρας που πυροδότησε τις εκρήξεις.
Η παγκόσμια οικονομία, όμως, είναι σήμερα σε πολύ χειρότερη κατάσταση από ότι ήταν το 1973 ή το 1979. Η κρίση του 2008-10 δεν ξεπεράστηκε ποτέ. Απλά κουκουλώθηκε. Οι ρυθμοί ανάπτυξης βρίσκονται στα τάρταρα και η «φούσκα» της Τεχνητής Νοημοσύνης κρέμεται απειλητικά στον ορίζοντα. Το ερώτημα δεν είναι αν θα σκάσει, αλλά πότε. Και με πόσο πάταγο.
Το «μπαρούτι» είναι ήδη εδώ. Ο σπινθήρας βρίσκεται αυτή τη στιγμή στα Στενά του Ορμούζ. Όχι και τόσο μακριά, δηλαδή.