Πόλεμος, φασισμός, κλιματική αλλαγή: γνωρίζουμε ότι ο καπιταλισμός καταστρέφει τον κόσμο μας. Χρειάζεται μια επανάσταση. Μπορούμε όμως να καταστρέψουμε τον καπιταλισμό; Είναι εφικτή μια επανάσταση; Και πώς; Γι’ αυτό το λόγο οι συζητήσεις στο Φεστιβάλ «Μαρξισμός 2026» είναι τόσο σημαντικές.

Από τη Μινεάπολις μέχρι τις διαδηλώσεις της 28ης Μαρτίου στη Ρώμη ή το Λονδίνο, γνωρίζουμε ότι η πλειοψηφία των ανθρώπων μπορεί να αντισταθεί. Αυτή είναι η εμπειρία σας στην Ελλάδα. Αυτή είναι η δική μας στη Γαλλία. Παρά τον ρατσισμό και τις πολιτικές λιτότητας, παρά τις εκλογικές επιτυχίες των φασιστών. Την 1η Μαΐου, 100.000 διαδηλωτές βγήκαν και πάλι στους δρόμους του Παρισιού, συνδικαλιστές και πολύ νέοι άνθρωποι. Είχαμε ένα τεράστιο αντιρατσιστικό, αντιφασιστικό και αντιπολεμικό μπλόκ.

Αλλά πρέπει να αντλήσουμε τα διδάγματα της ιστορίας. Δεν θέλουμε απλώς η τάξη μας να ξεσηκωθεί. Θέλουμε να νικήσει! Εδώ, στη Γαλλία, γιορτάζουμε την επέτειο του Λαϊκού Μετώπου. Μερικοί μας λένε ότι μια αριστερή κυβέρνηση νίκησε τον φασισμό και έφερε κοινωνικές βελτιώσεις. Ήταν πολύ καλύτερο από αυτό!

Ένα μαζικό αντιφασιστικό κίνημα συνέτριψε τους φασίστες το 1934 και το 1935. Επανέφερε την εμπιστοσύνη και την μαχητικότητα σε εκατομμύρια εργαζομένων και γέννησε μια επαναστατική διαδικασία τον Ιούνιο του 1936, αφού η Αριστερά κέρδισε τις εκλογές. Τότε «όλα ήταν δυνατά!», έγραψε ένας ηγέτης της αριστεράς. Εκατομμύρια εργαζομένων προσχώρησαν στα συνδικάτα και δεκάδες χιλιάδες στους κομμουνιστές μέσα σε λίγες εβδομάδες! Αλλά το Κομμουνιστικό Κόμμα Γαλλίας τους απογοήτευσε χωρίς να προσφέρει ούτε καν την αρχή μιας εναλλακτικής λύσης.

Ο λαός θα ξεσηκωθεί. Αλλά μην περιμένετε. Πρέπει να χτίσουμε την επαναστατική εναλλακτική λύση τώρα αμέσως.

Ντενί Γκοντάρ,
A2C, Γαλλία

Καθώς ο καπιταλισμός στο τελευταίο του στάδιο συνεχίζει να υποτάσσει και να αποδεκατίζει την εργατική τάξη, οι άνθρωποι αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι οι υποσχέσεις που τους δόθηκαν από τη γέννησή τους είναι ψεύτικες. Οι εργαζόμενοι δεν μπορούν πλέον να ανταπεξέλθουν οικονομικά στα βασικά για να επιβιώσουν, πόσο μάλλον να ζήσουν αξιοπρεπείς, ικανοποιητικές και ουσιαστικές ζωές.

Αυτή η αυξανόμενη ορμή και η δικαιολογημένη οργή κατά της άρχουσας τάξης πρέπει να διοχετευτεί. Τα μαρξιστικά πλαίσια επιτρέπουν στους ενεργοποιημένους εργαζόμενους να διαμορφώσουν την οργή τους σε συστημική αλλαγή που βελτιώνει τις υλικές συνθήκες και σπάει τις αλυσίδες που τους έχει επιβάλει η αστική τάξη. Όπως είπε ο Τρότσκι στο βιβλίο του Η Ιστορία της Ρωσικής Επανάστασης, «Χωρίς μια καθοδηγητική οργάνωση, η ενέργεια των μαζών θα διασκορπιζόταν σαν ατμός που δεν έχει μπει στο πιστόνι. Αλλά παρ' όλα αυτά, αυτό που κινεί τα πράγματα δεν είναι το πιστόνι, αλλά ο ατμός».

Η παγκοσμιοποίηση του αγώνα διασφαλίζει ότι μπορούμε να αξιοποιήσουμε τα δυνατά σημεία των άλλων, ότι κανείς δεν θα μείνει αλυσοδεμένος και ότι η ιμπεριαλιστική τάξη θα ανατραπεί παγκοσμίως. Δεν θα απελευθερωθούμε μέχρι να απελευθερωθούν όλοι από τα δεινά του καπιταλισμού.

Λεονάρντο Καβαλέτι,
φοιτητής Μινεσότα

Πρέπει να κατανοήσουμε την κοινωνία για να την αλλάξουμε. Γιατί ο κόσμος παρασύρεται στις φλόγες; Γιατί πεθαίνουν άνθρωποι στη Μεσόγειο, καθώς και σε τείχη και σύνορα σε όλο τον πλανήτη; Γιατί υπάρχει καταπίεση, παρόλο που τα ανθρώπινα δικαιώματα λένε ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν ίσα δικαιώματα;

Υπάρχουν διαφορετικές εξηγήσεις για τα πάντα. Κάθε εξήγηση οδηγεί σε μια συγκεκριμένη πρακτική.

Ένα παράδειγμα: Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και το Πράσινο Κόμμα στη Γερμανία πιστεύουν ότι τα αυταρχικά καθεστώτα όπως η Ρωσία ή το Ιράν, καθώς και οι αυταρχικές προσωπικότητες όπως ο Τραμπ, είναι η αιτία των πολέμων στην Ουκρανία, καθώς και στο Ιράν και τον Λίβανο. Η απάντησή τους είναι οι παραδόσεις όπλων στην Ουκρανία και το Ισραήλ, καθώς και ο μαζικός επανεξοπλισμός της Γερμανίας.

Από μαρξιστική άποψη, οι τρέχοντες πόλεμοι αποτελούν έκφραση εντατικού ιμπεριαλιστικού ανταγωνισμού. Πίσω τους βρίσκονται τα συμφέροντα των διαφόρων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Το να τροφοδοτείς τον πόλεμο σημαίνει να ρίχνεις λάδι στη φωτιά. Αυτό επηρεάζει ιδιαίτερα την εργατική τάξη σε χώρες που μαστίζονται από τον πόλεμο, αλλά και σε όλο τον κόσμο μέσω μαζικών αυξήσεων τιμών. Αυτές δεν πληρώνονται από τα αφεντικά, αλλά από την εργατική τάξη.

Γι' αυτό είναι σημαντικό σήμερα να αγωνιστούμε ενάντια στον πόλεμο και ενάντια στις επιπτώσεις του σε τοπικό επίπεδο. Ο Γερμανός επαναστάτης Καρλ Λίμπκνεχτ είπε κάποτε: «Ο κύριος εχθρός είναι στην πατρίδα μας». Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να οργανωθούμε τοπικά ενάντια στην πολεμική πολιτική και τις επιθέσεις της κυβέρνησής μας.

Και είπε: «Κάτω οι πολεμοκάπηλοι εκατέρωθεν των συνόρων». Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να διεξάγουμε τους αγώνες μας με την επίγνωση ότι η εργατική τάξη είναι διεθνής και ότι μπορούμε να επιτύχουμε την απελευθέρωση μόνο διεθνώς.

Επομένως, χρειαζόμαστε τον Μαρξισμό, επειδή παρέχει μια θεωρία που εξηγεί πώς μπορούμε να τερματίσουμε τους πολέμους και να ανατρέψουμε τον καπιταλισμό.

Κρίστινε Μπούχολτς,
Σοσιαλισμός από τα κάτω, Γερμανία

Η Παλαιστίνη ήταν πάντα ένα θέμα που με ενδιέφερε και προσπαθούσα να κάνω κάτι ώστε να βοηθήσω τον αγώνα τους. Η έναρξη του γενοκτονικου πολέμου ήταν το γεγονός που πια με έπνιγε και ήθελα να είμαι πιο ενεργή. Ήταν μια από τις φορές της ζωής μου που κατάλαβα ότι μόνοι μας, λίγα, μπορούμε να πετύχουμε. Γνώρισα τη "Συμμαχία Σταματήστε τον Πόλεμο" όπου βρήκα απόλυτη, σχεδόν, ταύτιση με τις ιδέες μου όσον αφορά το παλαιστινιακό ζήτημα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον άκουσα και για το Φεστιβάλ Μαρξισμός και ενώ μέχρι τώρα δεν είχα καμία σχέση ιδεολογική, πλέον έχω μεγάλο ενδιαφέρον να το παρακολουθήσω. Όχι μόνο για την Παλαιστίνη αλλά και για τα άλλα κοινωνικά θέματα που αφορούν τη ζωή μας. Όχι μόνο για να γνωρίσω την σκέψη αλλά και για νιώσω μέρος ενός συνόλου που πιστεύει ότι ένας άλλος κόσμος, πιο δίκαιος, μπορεί να δημιουργηθεί! Και αν νομίζετε ότι αυτά τα κάνουν μόνο οι νέοι... δώστε την ευκαιρία στον εαυτό σας να είστε μαζί με άλλους, προσπαθώντας για ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά σας! Τα λέμε εκεί... Λευτεριά στην Παλαιστίνη!

Αθανασία (Νάνσυ) Καραντζιά,
ψυχοθεραπεύτρια

Πρόσφατα, οργανώθηκα στο ΣΕΚ για να μπορώ να έρθω σε επαφή με ανθρώπους από όλους τους χώρους  που παλεύουν για τα δικαιώματά τους και τα διεκδικούν με επιπλέον προσπάθεια. Που βιώνουν την εκμετάλλευση και παλεύουν ενάντια σε άχρηστες κυβερνήσεις. Πήρα το θάρρος και μίλησα στη συνέλευση του σωματείου μου στον Δήμο μου στο Γαλάτσι, ως εργαζόμενος με σύμβαση και ως ΑΜΕΑ εκεί και εκδήλωσα το ενδιαφέρον μου για την απεργία των δήμων, ενώ κάλεσα σε συμμετοχή τους συναδέλφους μου για να παλέψουμε όλοι μαζί.

Θα συμμετάσχω για πρώτη φορά στο φεστιβάλ ΜΑΡΞΙΣΜΌΣ 2026 γιατί θέλω να ακούσω μαζί με όλους/ες τους συμμετέχοντες/ουσες, το συμπτυγμένο και ατόφιο τους λόγο, για τα αυτονόητα δικαιώματά μας. Ενάντια σε αυτά που προκαλεί αυτό το σύστημα, αυτή η λερναία Ύδρα που δημιουργεί τον εξευτελισμό της ζωής και τους πολέμους που διεξάγουν επί χρόνια οι από πάνω -όπου και όποτε τους συμφέρει εις βάρος μας. 

Ήρθε η ώρα μου να δώσω το παρών στις συζητήσεις και στα συλλαλητήρια, για να παλέψω για την επανάσταση και την απελευθέρωσή μας. Για να ανατρέψουμε τα καρκινώματα που μας κυβερνούν, για να αλλάξουμε τον κόσμο, ακόμα και τον ίδιο μας τον εαυτό. Γι’ αυτό συμμετέχω συνειδητοποιημένα πια, στο ΣΕΚ, που με εκφράζει και θα παρευρεθώ στο φεστιβάλ ιδεών για να με πληροφορήσει, για ό, τι χρειάζεται, με τις ομιλίες από συντρόφους από όλο το κόσμο.

Νίκος Μάτσικας,
συμβασιούχος εργαζόμενος στον Δήμο Γαλατσίου

Η σημερινή κοινωνία και κυρίως η εργατική τάξη βάλλεται από παντού. Ο πόλεμος, η φτώχεια, η ανεργία, ο ρατσισμός, ο σεξισμός και γενικότερα κάθε είδος κοινωνικής παθογένειας είναι μόνο λίγα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει καθημερινά η εργατική τάξη και η νεολαία. 

Αυτά τα θέματα μας προβληματίζουν όλους, άλλους σε μικρότερο και άλλους σε μεγαλύτερο βαθμό. Βέβαια δεν είναι εύκολο για αρκετούς από εμάς να ασχοληθούμε και να πληροφορηθούμε για αυτά επαρκώς λόγω των εμποδίων που δημιουργεί το ίδιο το σύστημα.

Το Φεστιβάλ Μαρξισμού λοιπόν αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για κάθε έναν ξεχωριστά να παρακολουθήσει τόσο τα σύγχρονα πολιτικά τεκταινόμενα, όσο τις θεωρίες και ιδεολογικές βάσεις που οδήγησαν μεταξύ των άλλων και στη συγκρότηση του ΣΕΚ. Συγχρόνως, μας δίνεται η δυνατότητα να συναναστραφούμε και με συντρόφους μας πέρα από τον τοπικό πυρήνα μας, να ανταλλάξουμε αποψεις και να συζητήσουμε συλλογικά.

Αν και προσωπικά δεν έχω ξαναπάει, βλέποντας το πρόγραμμα του Φεστιβάλ υπάρχουν ομιλίες που μου κίνησαν το ενδιαφέρον όπως η "Τέμπη- Βιολάντα- το κέρδος σκοτώνει" και πολλες αλλες. Συμπερασματικά, ο Μαρξισμός αναφέρεται σε όλα τα παραπάνω ζητήματα που μας απασχολούν και παράλληλα αντικατοπτρίζει τις ιδέες και τις πεποιθήσεις ανθρώπων που αντιστέκονται στο σύστημα, την κυβέρνηση και κάθε μορφή καταπίεσης από τους από πάνω. Ανυπομονώ για το Φεστιβάλ Μαρξισμος για να βγούμε ακόμα πιο δυνατοί στον αγώνα ενάντια στο συστημα της φτώχειας και του πολέμου.

Ευαγγελία Κώστα,
φοιτήτρια Ψυχολογίας, Γιάννενα

Στην Ξάνθη, με αφορμή τον «Μαρξισμό» που θα πραγματοποιηθεί 21–24 Μαΐου, οργανώνουμε μια ανοιχτή συζήτηση το Σάββατο 9 Μάη, με στόχο να εξερευνήσουμε τι είναι ο μαρξισμός σήμερα και γιατί παραμένει ένα αναγκαίο εργαλείο κατανόησης και αλλαγής της κοινωνίας.

Σε μια περίοδο όπου οι ανισότητες βαθαίνουν και η εγκληματική αδιαφορία της κυβέρνησης απέναντι στις ανάγκες της κοινωνίας γίνεται όλο και πιο εμφανής, η ανάγκη για συλλογικό προβληματισμό και οργάνωση είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Το κάλεσμα αυτό δεν απευθύνεται μόνο σε όσους έχουν ήδη επαφή με τη μαρξιστική θεωρία, αλλά και σε όσους αναζητούν τρόπους να ερμηνεύσουν την καθημερινότητά τους και τον κόσμο γύρω τους.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, θέλουμε να ενισχύσουμε τον συλλογικό προβληματισμό και να κάνουμε ένα επόμενο βήμα: να συμμετάσχουμε μαζί στον «Μαρξισμό» στην Αθήνα. Για εμάς, αυτή η μετακίνηση δεν είναι απλώς μια επίσκεψη, αλλά μια συνειδητή επιλογή να ανοίξουμε τους ορίζοντές μας, να ακούσουμε νέες φωνές και να επιστρέψουμε πιο δυνατοί, με περισσότερες ιδέες και διάθεση για δράση!

Σωτήρης Χατζηβασιλείου,
ΣΕΚ Ξάνθης

Ζούμε την εποχή της θανάσιμης αγωνίας του καπιταλισμού. Μία εποχή κανιβαλιστικού οικονομικού ανταγωνισμού όπου η συσσώρευση πλούτου σε ελάχιστα χέρια γίνεται όχι απλά με όρους εντατικοποίησης της εργασιακής εκμετάλλευσης, επιβολής μέτρων λιτότητας, μονοπωλιακής εξουσίας, χρηματοπιστωτικής κερδοσκοπίας, ή πολιτικών προσόδου (βλ. πελατειακές σχέσεις, ψηφιακές πλατφόρμες), αλλά πλέον μέσω της επιθετικής ιμπεριαλιστικής υφαρπαγής που επιβάλλει το δίκαιο του ισχυρού, ο πόλεμος και η ανεξέλεγκτη χρήση των νέων τεχνολογιών (βλ. ΤΝ).  

Συνέπεια της γενικευμένης αυτής κρίσης είναι η πολεμική οικονομία που αφαιμάζει το κοινωνικό κράτος, υλική και ψυχική εξαθλίωση των εργαζομένων, η περιβαλλοντική καταστροφή και η απειλή ενός 3ου Παγκόσμιου Πολέμου που πιθανότατα θα σημάνει –λόγω πυρηνικών– και τον αφανισμό του ανθρώπινου πολιτισμού. Μόνη σωτηρία είναι η κοινωνική επανάσταση κι ο σοσιαλισμός. Αλλά αυτό προϋποθέτει τη διάλυση της σύγχυσης, της παθητικότητας και του κατακερματισμού που σήμερα επικρατεί στις γραμμές της εργατικής τάξης και την υπέρβαση της ρεφορμιστικής της συνείδησης που καλλιεργούν οι συμφιλιωτικές ταξικά ψευδαισθήσεις της ευρύτερης Αριστεράς. 

Για τον σκοπό αυτό είναι απαραίτητη η διάδοση και μάθηση της επιστημονικής αναλυτικής μεθόδου του Μαρξ, δηλαδή του διαλεκτικού υλισμού. Ο μαρξισμός αποτελεί πολύτιμο εργαλείο γνώσης του ιστορικού χαρακτήρα των κοινωνικών νόμων και μορφών με βάση τις αλλαγές στις σχέσεις εργασίας και παραγωγής. Έννοιες κλειδιά της μαρξιστικής ανάλυσης του καπιταλισμού είναι η σχέση μισθωτής εργασίας και κεφαλαίου, ο διαχωρισμός των άμεσων παραγωγών από τα μέσα εργασίας και διαβίωσής τους, η ιδιοκτησία της αστικής τάξης πάνω στα μέσα παραγωγής, η υπεραξία και η εκμετάλλευση της εργασίας, η ταξική πάλη, ο ρόλος του κράτους, η ιδεολογική και πολιτισμική ηγεμονία κ.α. 

Κυρίως, όμως, ο μαρξισμός στα χέρια των εργαζομένων γίνεται όπλο χειραφέτησης και σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της κοινωνίας. Γιατί ο στόχος δεν είναι να ερμηνεύσουμε απλά τον κόσμο, αλλά να τον αλλάξουμε. 

Γι’ αυτό και πρωτοβουλίες όπως το τετραήμερο των πολλαπλών θεματικών και ανοιχτού δημοκρατικού διαλόγου που το ΣΕΚ κάθε χρόνο διοργανώνει, με πλειάδα Ελλήνων και ξένων ομιλητών, για τον Μαρξισμό είναι όχι απλά χρήσιμες αλλά αναγκαίες και πολύτιμες για όλη την Αριστερά.

Κώστας Καλλωνιάτης,
οικονομολόγος