Με τη “λογική” προσδοκά η κυβέρνηση να πείσει τους δανειστές να συναινέσουν στη μη περικοπή των συντάξεων που ανακοίνωσε ο Αλέξης Τσίπρας από τη Θεσσαλονίκη.
“Η μείωση των συντάξεων δεν είναι διαρθρωτικό μέτρο”, έλεγε σε μια πρόσφατη συνέντευξη ο Ευκλείδης Τσακαλώτος. “Μακροπρόθεσμα δεν επηρεάζει τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Δεύτερον, έχουμε πλέον τον αναγκαίο δημοσιονομικό χώρο για να κάνουμε μέρος των αντίμετρων που είναι στοχευμένα προς την κοινωνία και φιλικά προς την ανάπτυξη, χωρίς να μειωθούν οι συντάξεις. Ακόμα και το ΔΝΤ αρχίζει να παραδέχεται ότι θα υπερβούμε το 3,5% όχι μόνο το 2018 αλλά και τα επόμενα χρόνια μέχρι το 2022. Τα επιχειρήματά μας είναι λογικά. Τα έχουμε θέσει στους θεσμούς και θα τα θέσουμε στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο. Πιστεύουμε ότι η λογική θα επικρατήσει”.
Αφελής;
Πρόκειται για ξεκάθαρο ψέμα. Ο Τσακαλώτος δεν είναι ούτε άσχετος, ούτε αφελής. Ξέρει πολύ καλά ότι κανένα επιχείρημα, όσο λογικό και αν ακούγεται, δεν πρόκειται να μεταπείσει ανθρώπους σαν τον Όλαφ Σολτς, τον υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας, την Κριστίν Λαγκάρντ, την διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ή τον Κλάους Ρέγκλινγκ, τον επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας.
Η “λογική” του νεοφιλελευθερισμού απαιτεί να κοπούν οι συντάξεις -ανεξάρτητα από τα πλεονάσματα, τον δημοσιονομικό χώρο ή το αν θεωρούνται οι περικοπές διαρθρωτικό μέτρο ή μη. Αυτή η “λογική” του νεοφιλελευθερισμού είναι για τις άρχουσες τάξεις και τους ηγέτες τους ανώτερη από κάθε άλλη μορφή λογικής. Όχι, δεν τους απασχολεί ο Αριστοτέλης, ο Καντ και ο Χέγκελ. Για την τσέπη τους νοιάζονται. Λογικό είναι ότι είναι πραγματικό, έλεγε ο Χέγκελ. Λογικό είναι ότι μας συμφέρει, αντιλέγουν τα αφεντικά.
Στα τέλη Αυγούστου το Ομοσπονδιακό Γραφείο Στατιστικής της Γερμανίας ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της εκτέλεσης του φετινού προϋπολογισμού για το πρώτο εξάμηνο του 2018: το πλεόνασμα (όχι απλά το πρωτογενές, το τελικό πλεόνασμα μετά την πληρωμή των τόκων) ξεπέρασε για μια ακόμα φορά όλα τα ρεκόρ: 48,1 δισεκατομμύρια Ευρώ, ένα ποσό που αντιστοιχεί στο 2,9% του ΑΕΠ. Ποια είναι τα σχέδια της γερμανικής κυβέρνησης για την κοινωνική ασφάλιση; Κρατική στήριξη των ταμείων έτσι ώστε να μπορούν να εγγυώνται τις συντάξεις; Αυξήσεις στις αποδοχές των χαμηλοσυνταξιούχων; Λάθος. Το σχέδιο που συμφώνησαν ύστερα από διαπραγματεύσεις τα τρία κόμματα του Μεγάλου Συνασπισμού της Άνγκελα Μέρκελ (CDU, CSU, SPD) προβλέπει αυξήσεις στις εισφορές (στο 20% του εισοδήματος), σύνταξη στο 48% των μέσων αποδοχών του εργαζόμενου βίου και ηλικία συνταξιοδότησης στα 67 χρόνια. Όλα αυτά “εγγυημένα” (δηλαδή περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα της συγκυβέρνησης) ως το 2025. Για το τι θα γίνει μετά δεν υπάρχει καμιά δέσμευση.
Αλλά ακόμα και αυτή η λύση φτώχειας θεωρήθηκε πολύ γενναιόδωρη από το ΔΝΤ. Στην “συμβουλευτική έκθεση” που έστειλε στη γερμανική κυβέρνηση το ταμείο αντιπροτείνει μια “συνολική μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας” (και όχι μόνο του ασφαλιστικού) που θα είναι “πιο φιλική προς την ανάπτυξη” και θα δίνει περισσότερα κίνητρα στους εργαζόμενους για να παραμένουν για περισσότερα χρόνια στη δουλειά.
Πόσα ακριβώς χρόνια, αυτό δεν το λέει το ταμείο. Όπως είναι γνωστό άλλωστε, είναι ριζικά αντίθετο με κάθε περιορισμό της… “ατομικής ελευθερίας”. Θα δουλεύουν όσο θέλουν -μέχρι να πεθάνουν θα ήταν το ιδανικό. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις θα είχαν “πολλαπλά αποτελέσματα” σύμφωνα με την έκθεση: μείωση του κινδύνου της φτώχειας για τους ίδιους τους ηλικιωμένους, μείωση της δημόσιας συνταξιοδοτικής δαπάνης, τόνωση της ανάπτυξης. Πως μπορεί να τα πετύχει κανείς όλα αυτά; Μα η συνταγή είναι απλή: πρώτος πυλώνας, η ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης. Δεύτερος, η πλήρης απελευθέρωση της αγοράς εργασίας...
Και δεν είναι μόνο η Γερμανία. Η Βρετανία, ένα ακόμα υπόδειγμα “επιτυχημένου καπιταλισμού”, συγκλονίστηκε τον περασμένο χειμώνα από την απεργία των πανεπιστημιακών που αγωνίζονταν -για τι άλλο- για να μην κοπούν οι συντάξεις τους.
Όσο για τη “δύναμη της λογικής” ο Ρέγκλινγκ αποτελεί από μόνος του ένα μνημείο νεοφιλελεύθερου “ορθολογισμού”. Τα “πειράματα” του Βαρουφάκη, λέει όπου βρεθεί και όπου σταθεί (κάτι που επαναλαμβάνουν συχνά οι δεξιοφυλλάδες εδώ στην Ελλάδα) στοίχισαν στην ελληνική οικονομία 200 δις Ευρώ. Φυσικά από κανένα νούμερο δεν προκύπτει κάτι τέτοιο: ούτε το χρέος εκτινάχθηκε 200 δις επάνω το πρώτο εξάμηνο του 2015, ούτε το ΑΕΠ έπεσε 200 δις ευρώ κάτω. Αλλά τα νούμερα δεν έχουν μάλλον καμιά αξία για τον κύριο επικεφαλής. Σημασία έχει μόνο αυτό που πιστεύει. Σε μια πρόσφατη συνέντευξή του στην αυστριακή εφημερίδα Der Standard απείλησε την Ελλάδα με μονομερή ακύρωση του προγράμματος “ελάφρυνσης” του χρέους σε περίπτωση που ο Τσίπρας δεν κόψει τις συντάξεις, όπως έχει συμφωνηθεί. Ο Τσακαλώτος, όμως, θα τον μεταπείσει. Με τη δύναμη των επιχειρημάτων.
Συντάξεις πείνας
Αυτή τη στιγμή κανένας δεν μπορεί να προβλέψει τι ακριβώς θα γίνει με την “προσωπική διαφορά” και τους “παλιούς συνταξιούχους”. Ο Τσίπρας και ο Τσακαλώτος θέλουν να αποφύγουν την περικοπή -τουλάχιστον για τη φετινή, προεκλογική χρονιά. Μια αναβολή της περικοπής μέχρι το 2020 τους είναι αρκετή. Αλλά δεν είναι αρκετή για τους ίδιους τους συνταξιούχους. Και -ακόμα χειρότερα- δεν είναι αρκετή για τα εκατομμύρια των σημερινών εργαζομένων που θα αναγκαστούν, σύμφωνα με το νόμο Κατρούγκαλου, να ζήσουν στα γεράματά τους με συντάξεις πείνας.
Σήμερα, το πρωτογενές πλεόνασμα έχει πάρει, για μια ακόμα φορά, διαστάσεις μαμούθ στην Ελλάδα: 3,517 δισεκατομμύρια ευρώ μέσα στο πρώτο οκτάμηνο το χρόνου, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία.
Δεν μας αρκεί μια αναβολή της κατάργησης της προσωπικής διαφοράς. Δεν θέλουμε τα ψίχουλα τους. Θέλουμε ολόκληρο τον φούρνο. Θέλουμε συντάξεις αξιοπρέπειας για όλους, όχι ελεημοσύνη. Και ο τρόπος για να τις κερδίσουμε είναι ο αγώνας -όχι τα παρακάλια στους διαδρόμους των Βρυξελλών.