Οι εφημερίδες και τα κανάλια γέμισαν την περασμένη βδομάδα με νέες ιστορίες της «τουρκικής προκλητικότητας». Αφορμή στάθηκε η αποστολή του τουρκικού ερευνητικού σκάφους Μπαρμπαρός στο «οικόπεδο» 4 της κυπριακής ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) με συνοδεία από πολεμικά σκάφη. Στο γειτονικό «οικόπεδο» 10 ξεκινούσε η γεώτρηση της αμερικάνικης πολυεθνικής ExxonMobil. Τις κινήσεις του Μπαρμπαρός «παρακολουθούσε διακριτικά» σύμφωνα με τα ρεπορτάζ η ελληνική φρεγάτα Ψαρά.
H κυβέρνηση του Τσίπρα, όπως και οι σχολιαστές στα ΜΜΕ, δεν προσπαθούν και πολύ να κρύψουν τη χαρά τους για αυτές τις δηλώσεις. Από τη μια προπαγάνδα για τον «Σουλτάνο» που θέλει να απλώσει τα χέρια του στο Αιγαίο και την Κύπρο. Και από την άλλη χαρά γιατί «έχουμε στο πλευρό μας την Αμερική» και «στριμώχνουμε την Τουρκία».
Το αμερικάνικο Στέητ Ντηπάρτμεντ σχολίασε με δήλωση εκπροσώπου του ότι: «η πολιτική των ΗΠΑ για την ΑΟΖ της Κύπρου είναι μακρά και δεν έχει αλλάξει: οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να αναπτύξει τους πόρους στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της. Συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι οι πόροι πετρελαίου και φυσικού αερίου του νησιού, όπως και όλοι οι πόροι του, θα πρέπει να μοιράζονται ισομερώς μεταξύ και των δύο κοινοτήτων στο πλαίσιο μιας συνολικής διευθέτησης. Αποθαρρύνουμε κάθε ενέργεια ή ρητορική που αυξάνει τις εντάσεις στην περιοχή».
Στις 16 Νοέμβρη, ο Πάιατ, ο πρέσβης των ΗΠΑ μιλώντας στη Θεσσαλονίκη, αφού ύμνησε την εξωτερική πολιτική του Τσίπρα, δήλωσε ορθά κοφτά ότι «οι ΗΠΑ είναι σαφείς: υποστηρίζουμε το δικαίωμα της Κύπρου να εκμεταλλευτεί τους πόρους της». Και για να υπογραμμιστούν τέτοιες δηλώσεις, ένα αμερικάνικο αντιτορπιλικό βρέθηκε στο «οικόπεδο 10» πλάι στην ExxonMobil.
Συμφωνία
Το 2004 η Κύπρος υπέγραψε συμφωνία οριοθέτησης των ΑΟΖ με την Αίγυπτο. Το 2010 με το Ισραήλ. Το 2011 η αμερικάνικη πολυεθνική Noble Energy ξεκίνησε γεωτρήσεις στο οικόπεδο 12 για το κοίτασμα «Αφροδίτη». Τυμπανοκρουσίες σε Λευκωσία και Αθήνα για το πακτωλό που εισρεύσει από αυτή την συμφωνία. Τελικά το κοίτασμα αποδείχτηκε και μικρό και σε πολύ μεγάλο βάθος κάτι που έκανε απαγορευτικό το κόστος άντλησης. Πανηγυρισμοί συνόδευαν τις έρευνες Total-ENI στο οικόπεδο 11. Τελικά, τα αποτελέσματα των ερευνών ήταν «απογοητευτικά».
Παρόλες τις «απογοητεύσεις», ο Αναστασιάδης, ο πρόεδρος της Κύπρου, και οι υπουργοί του, δηλώνουν σε κάθε ευκαιρία ότι οι πόροι από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο «ανήκουν και στις δυο κοινότητες» του νησιού. Αλλά οι Τουρκοκύπριοι θα τους απολαύσουν μετά την «επίλυση του Κυπριακού», την «συνολική του διευθέτηση» όπως έλεγε και η ανακοίνωση του Στέητ Ντηπάρτμεντ.
Με πρωτοβουλία του ΟΗΕ γίνονται κινήσεις για να ξεκινήσουν ξανά οι διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό, που είχαν άδοξο τέλος το καλοκαίρι του 2017. Η αιτία της κατάρρευσης εκείνων των διαπραγματεύσεων ήταν η επιδίωξη όλων των πλευρών να ελέγξουν το «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» στην Ανατολική Μεσόγειο, δηλαδή την Κύπρο, στριμώχνοντας τους ανταγωνιστές τους. Το ίδιο συμβαίνει και τώρα.
Η κυβέρνηση του Αναστασιάδη κόβει την ΑΟΖ σε «θαλασσοτεμάχια» και υπογράφει συμφωνίες με πολυεθνικές για την έρευνα και μελλοντική εκμετάλλευσή τους. Δίπλα στην κοινοπραξία της ExxonMobil με την Qatar Petroleum υπάρχει η γαλλική Total, η ιταλική ENI. Κάποια απ’ αυτά τα «θαλασσοτεμάχια» τα διεκδικεί και η Τουρκία ενώ για κάποια άλλα θεωρεί ότι είναι αδειοδοτημένα από τις τουρκοκυπριακές αρχές.
Κάθε βήμα σε αυτή την πορεία φέρνει στρατιωτικές εντάσεις. Το καλοκαίρι του 2017 ήταν η γεώτρηση της κοινοπραξίας της γαλλικής Total με την ιταλική ΕΝΙ στο «οικόπεδο 11» που έφερε συνωστισμό πολεμικών πλοίων στην περιοχή. Από δυο γαλλικές φρεγάτες που ελλιμενίστηκαν στη Λάρνακα μέχρι το αμερικάνικο αεροπλανοφόρο Τζορτζ Μπους και από την ελληνική κανονιοφόρο «Νικηφόρος» μέχρι μια τουρκική φρεγάτα.
ΑΟΖ είναι η θαλάσσια περιοχή όπου μια χώρα έχει αποκλειστικό δικαίωμα αξιοποίησης των πόρων είτε πρόκειται για αλιεία είτε για υποθαλάσσια κοιτάσματα φυσικού αερίου και πετρελαίου. Αυτά είναι «κυριαρχικά δικαιώματα» αλλά οι ΑΟΖ (ακτίνα 200 μιλίων από την ακτογραμμή) δεν είναι κομμάτι της επικράτειας κάθε συγκεκριμένου κράτους.
Όμως, ο έλεγχός της πέρα από την όποια οικονομική σημασία έχει και «γεωστρατηγική» σε μια περίοδο που οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί οξύνονται.
H Νότια Κινεζική Θάλασσα είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σε μια περιοχή που διασχίζουν κάθε χρόνο 100 χιλιάδες εμπορικά πλοία που μεταφέρουν εμπορεύματα 5 τρις δολαρίων, οι ανταγωνισμοί για τα όρια της υφαλοκρηπίδας και των ΑΟΖ εμπλέκουν τουλάχιστον έξι κράτη.
Η Κίνα έχει ανακηρύξει από το 1998 τη δικιά της ΑΟΖ. Μάλιστα, το κινέζικο κράτος θεωρεί ότι η Διεθνής Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, του δίνει το δικαίωμα να ελέγχει όχι μόνο τις οικονομικές αλλά και τις στρατιωτικές δραστηριότητες στην έκταση της ΑΟΖ. Όχι μόνο στη θάλασσα αλλά και στον αέρα.
Οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι κάτι τέτοιο παραβιάζει την «ελευθερία των θαλασσών». Δηλαδή την πρωτοκαθεδρία του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού στην περιοχή. Ενισχύουν την παρουσία των αεροπλανοφόρων τους στη περιοχή ήδη από την εποχή που πρόεδρος ήταν ο Ομπάμα.
Πριν δυο βδομάδες ο πρόεδρος της Κίνας Ζι Ζινπίνγκ επισκέφτηκε τις Φιλιππίνες και υπέγραψε συμφωνία για «κοινές υποθαλάσσιες έρευνες» για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στα όρια της φιλιππινέζικης ΑΟΖ. Πράγματι τα εκτιμώμενα κοιτάσματα στην περιοχή είναι τεράστια. Όμως, αυτή η κίνηση φέρνει πιο κοντά τις Φιλιππίνες στην Κίνα και την απομακρύνει από την παραδοσιακό «προστάτη», τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό.
Ένα παρόμοιο επικίνδυνο «παιχνίδι» παίζεται στη νοτιοανατολική Μεσόγειο. Το ελληνικό κράτος δεν έχει «ανακηρύξει» ακόμα τη δικιά του ΑΟΖ, αλλά διεκδικεί μια τεράστια θαλάσσια περιοχή που συνορεύει με της Κύπρου ανατολικά και της Αιγύπτου νότια. Οι τρεις ΑΟΖ μαζί περιορίζουν ασφυκτικά την Τουρκία, περιορίζοντάς την σε μια μικρή ζώνη στα παράλιά της.
Η θαλάσσια περιοχή νότια από το Καστελόριζο, εξαιτίας της καίριας γεωγραφικής θέσης που κατέχει για τον ορισμό των ΑΟΖ, έχει γίνει πεδίο αεροναυτικών επιδείξεων δύναμης με τα Γενικά Επιτελεία Ελλάδας και Τουρκίας να «δεσμεύουν» εναλλάξ την περιοχή για «ασκήσεις έρευνας και διάσωσης» και άλλα παρόμοια. Τον Οκτώβρη, η φρεγάτα Ν. Φωκάς είχε κάνει «μπλόκο» -σύμφωνα με τις διθυραμβικές περιγραφές των ΜΜΕ- στο Μπαρμπαρός.
Κοίτασμα
Οι φιλοδοξίες του ελληνικού καπιταλισμού είναι να γίνει «κόμβος» στη μεταφορά των κοιτασμάτων του φυσικού αερίου από την Ανατολή στη Δύση. Το 2015 ανακαλύφτηκε ένα τεράστιο κοίτασμα στα ανοιχτά της Αιγύπτου, το Ζορ, διπλάσια σε μέγεθος από το Λεβιάθαν του Ισραήλ. Τον Δεκέμβρη του 2017, η ελληνική κυβέρνηση υπέγραψε συμφωνία με Κύπρο, το Ισραήλ και την Ιταλία για τη κατασκευή ενός υποθαλάσσιου αγωγού, του EastMed που θα μεταφέρει φυσικό αέριο στην Ιταλία.
Αυτά τα μεγαλεπήβολα σχέδια είναι ουσιαστικά ακόμα στα χαρτιά και πολύ πιθανόν να μείνουν εκεί. Αλλά ήδη οξύνουν τον ανταγωνισμό με τον τουρκικό καπιταλισμό που διεκδικεί τον ίδιο ρόλο του «κόμβου». Οι συγκρούσεις για την οριοθέτηση των ΑΟΖ, οι κόντρες γύρω από τα «τρυπάνια» των πολυεθνικών, είναι η έκφραση αυτού του ανταγωνισμού.
Για να υπηρετήσει αυτές τις επιδιώξεις ο Τσίπρας και οι υπουργοί του ενώ μιλάνε για «νηφαλιότητα» σφιχταγκαλιάζονται με τον Τραμπ, τον δικτάτορα της Αιγύπτου τον «στρατάρχη» Αλ Σίσι και το κράτος-δολοφόνο του Ισραήλ.
Την ώρα που τα ΜΜΕ μιλούσαν για την «τουρκική προκλητικότητα» στην Αλεξανδρούπολη ξεκινούσε μια μεγάλη στρατιωτική άσκηση Ελλάδας-Αιγύπτου, η «Μέδουσα» στην οποία θα συμμετέχουν και κυπριακές μονάδες όπως και «παρατηρητές» από τις ΗΠΑ.
Ο Καμμένος είχε δηλώσει τον Ιούνη στα πλαίσια μιας άλλης άσκησης του Πολεμικού Ναυτικού ότι «Είμαστε σε μια στιγμή της ιστορίας του έθνους που η πατρίδα μας μεγαλώνει. Πολύ σύντομα θα ‘επεκταθούν’ τα χωρικά μας ύδατα, με την αναγνώριση της ΑΟΖ, την εκμετάλλευση του υποθαλάσσιου πλούτου και η πατρίδα μας θα περάσει σε μια καινούργια εποχή».
Οι μόνοι που έχουν να κερδίσουν από το «μεγάλωμα της πατρίδας» είναι οι εφοπλιστές, οι πολυεθνικές της ενέργειας και οι στρατοκράτες. Αντίθετα, το κόστος αυτών των φιλοδοξιών το πληρώνουν η εργατική τάξη και η νεολαία, με πολλούς τρόπους.
Με την κούρσα των πολεμικών εξοπλισμών, για να μπορούν οι φρεγάτες να πλέουν κοντά στο Σουέζ και στα ανοιχτά της Κύπρου και τα αεροπλάνα «μας» πάνω από την ανατολική Μεσόγειο. Τις μέρες που ο Παπαντωνίου οδηγήθηκε στον Κορυδαλλό για τις μίζες που πήρε όταν χάρισε το συμβόλαιο για την αναβάθμιση των φρεγατών του Πολεμικού Ναυτικού στη γαλλική εταιρεία Thales, ο Καμμένος πήγε στο Παρίσι για διαπραγματεύσεις με τους Γάλλους για την αγορά καινούργιων φρεγατών!
Με τις ιδιωτικοποιήσεις όχι μόνο για να γεμίζουν οι τσέπες των αρπακτικών της αγοράς, αλλά και για να «τσιμεντώνουν» οι γεωπολιτικές συμμαχίες στην περιοχή. Με την τροφοδότηση των εθνικιστικών κραυγών πότε για να «πάρουμε τα Σκόπια» πότε για «πόλεμο με την Τουρκία».
Η Αριστερά πρέπει να δώσει μια ξεκάθαρη απάντηση. Δεν θέλουμε πολεμικές εντάσεις για τα «κυριαρχικά δικαιώματα» των πολυεθνικών και των ελλήνων καπιταλιστών, θέλουμε λεφτά για τις εργατικές ανάγκες όχι για φρεγάτες και «αναβαθμισμένα» F-16, θέλουμε κρατικοποιήσεις με εργατικό έλεγχο, όχι ιδιωτικοποιήσεις αγκαλιά με «επενδυτές» από στάζουν αίμα όπως με τους σείχηδες της Σ. Αραβίας που καλωσόρισε ο Τσίπρας μερικές βδομάδες πριν. Και θα τα επιβάλλουμε με τους αγώνες μας, απλώνοντας το χέρι στους εργάτες και τις εργάτριες της Τουρκίας, της Μ. Ανατολής, των Βαλκανίων.