Σε πανηγυρικό κλίμα ανακοίνωσαν την συγχώνευσή τους ο όμιλος της Eurobank με την εταιρεία διαχείρισης ακίνητης περιουσίας Grivalia Properties.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην ανακοίνωση της Eurobank, «η συγχώνευση δημιουργεί την τράπεζα με τον υψηλότερο δείκτη συνολικών κεφαλαίων στην Ελλάδα», έτσι ώστε «να ενισχυθεί η προσπάθεια για επιστροφή στην ανάπτυξη και στην υποστήριξη της οικονομικής δραστηριότητας στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη». Στον πυρήνα της συμφωνίας βρίσκεται η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων της, μέσω μιας μεγάλης κλίμακας τιτλοποίησης ύψους περίπου 7 δις η οποία αναμένεται να οδηγήσει τη μάζα των προβληματικών δανείων της συγκεκριμένης τράπεζας σε περίπου 15% το 2019 και σε μονοψήφιο ποσοστό έως το 2021.
Κομβικό ρόλο στην συμφωνία αναμένεται να παίξει η καναδική «Fairfax Financial Holdings», η οποία ήδη είναι μεγαλομέτοχος και στις δύο υπό συγχώνευση επιχειρήσεις καθώς και στην ασφαλιστική Eurolife και άλλες επιχειρήσεις. Ο επικεφαλής του ομίλου της «Fairfax», Π. Γουάτσα σε συνέντευξή του στην Καθημερινή εξέφρασε την αισιοδοξία του για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια ενώ προέτρεψε τις ελληνικές κυβερνήσεις να ακολουθήσουν πολιτικές φιλικές προς τις επιχειρήσεις για να επιτύχει η ελληνική οικονομία σπουδαίες επιδόσεις. Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ήδη κινείται σε αυτήν την κατεύθυνση με την υλοποίηση της μείωσης του συντελεστή φορολόγησης των κερδών των επιχειρήσεων από 29% σε 25%.
Η συγχώνευση των δύο επιχειρήσεων θα ολοκληρωθεί, σε επόμενη φάση, με μία αύξηση μετοχικού κεφαλαίου. Τη συναλλαγή χαιρέτησε το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, που είναι μέτοχος στις τέσσερις «συστημικές» τράπεζες, αυτές δηλαδή που απέμειναν στον χάρτη μέσα στο τσουνάμι της κρίσης. Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή του, «η συναλλαγή ενισχύει την κεφαλαιακή θέση της εν λόγω τράπεζας, προάγει τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, εξυγιαίνοντας το χαρτοφυλάκιο της νέας τράπεζας και συμβάλλει στην περαιτέρω σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος, που σε κάθε περίπτωση αποτελεί έναν εκ των βασικών σκοπών του Ταμείου».
Στην πραγματικότητα αυτή η «εξυγίανση» θα γίνει στις πλάτες της εργατικής τάξης. Το δημόσιο έχει ξοδέψει περίπου 50 δις την περίοδο 2012 - 2015 μέσα από τρείς ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών, η τελευταία εκ των οποίων από την κυβέρνηση Τσίπρα που τις παρέδωσε μάλιστα στους ιδιώτες. Τα 32 δις καλύφθηκαν από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, μέσω των δανειακών συμβάσεων που συνάφθηκαν μεταξύ ελληνικού κράτους, ΕΚΤ και ΔΝΤ για να φορτωθούν στις πλάτες των εργαζομένων. Μόνο τα υπόλοιπα ποσά προήλθαν από ιδιώτες «επενδυτές» οι οποίοι παρέλαβαν ξανά στα χέρια τους τις τράπεζες. Μέσω της συγχώνευσης Eurobank-Grivalia και της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου το ποσοστό συμμετοχής του ΤΧΣ στην Eurobank θα συρρικνωθεί ακόμα περισσότερο από 2,38% στο 1,4%.
Η συγχώνευση εντάσσεται στην προσπάθεια για την εξυγίανση των χαρτοφυλακίων των ελληνικών τραπεζών από τα κόκκινα δάνεια. Στην πραγματικότητα όμως κρύβει κινδύνους για την ελληνική οικονομία και κλιμακώνει την επίθεση στην λαϊκή κατοικία μέσω των πλειστηριασμών.
Στα σκαριά
Η Eurobank θα διοχετεύσει, μέσω τιτλοποίησης, μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους 7 δις ευρώ σε όχημα ειδικού σκοπού (SPV), με τα ομόλογα με τη χαμηλότερη εξασφάλιση να διοχετεύονται στους μετόχους της Eurobank. Η διαδικασία της τιτλοποίησης είναι εργαλείο της χρηματοοικονομικής μηχανικής που χρησιμοποιήθηκε και στην περίπτωση των στεγαστικών δανείων χαμηλής εξασφάλισης στην αγορά των ΗΠΑ που οδήγησε μεταξύ άλλων στην κατάρρευση της Lehman Brothers και το ξέσπασμα της μακρόσυρτης κρίσης που διανύουμε, την μεγαλύτερη μετά την δεκαετία του 1930. Ο οίκος Fitch σε έκθεσή του σχετική με την συγχώνευση τονίζει ότι «τα σχέδια που βρίσκονται στα σκαριά και έχουν στόχο τη μείωση του φορτίου των κόκκινων δανείων των ελληνικών τραπεζών παίρνουν πλέον μορφή, ωστόσο παραμένει αβέβαιο και ασαφές εάν μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα μεταφοράς των κινδύνων από τον τραπεζικό κλάδο στην ελληνική οικονομία».
Εξάλλου οι αναδιαρθρώσεις στον τραπεζικό κλάδο φαίνεται ότι θα έχουν συνέχεια. Πρόσφατα άνοιξε η συζήτηση μέσω διαρροών για επικείμενη συγχώνευση της Τράπεζας Πειραιώς με την Alpha Bank. Στο πρόσφατο συνέδριο της ΟΤΟΕ, ο πρόεδρος Σταύρος Κούκος προειδοποίησε ότι «οι διοικήσεις των τραπεζών σχεδιάζουν περαιτέρω μείωση του προσωπικού τα επόμενα δύο έως τρία έτη, από 5.000 έως 10.000 άτομα, και μείωση των τραπεζικών καταστημάτων από 2.080 σε 1.400», ενώ παρέθεσε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία τα τελευταία τρία χρόνια η απασχόληση μειώθηκε κατά 15,1% (δηλαδή κατά 7.000 εργαζομένους) με εθελούσιες εξόδους. Ο αριθμός των καταστημάτων δικτύου μειώθηκε κατά 18%, δηλαδή κατά 420 υποκαταστήματα. Το κόστος εργασίας (δαπάνες προσωπικού) μειώθηκε κατά 12,8% ή κατά 198 εκατομμύρια ευρώ. Και η παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε κατά 11,3%.
Συνέπεια όλων αυτών είναι στα τέλη του 2017 οι εργαζόμενοι στις τράπεζες να φθάνουν τις 39.100 άτομα και τα καταστήματα να ανέρχονται σε 2.080 το πρώτο εξάμηνο του 2018. Εάν διευρυνθεί η χρονική περίοδος, από το 2011 έως το τέλος του 2017 η απασχόληση μειώθηκε κατά 20.800 εργαζομένους ή κατά 34,7%, έναντι 11% στην ευρωζώνη. Οι δαπάνες προσωπικού μειώθηκαν πάνω από 1,5 δις ετησίως ή κατά 45%. Και ο αριθμός των καταστημάτων μειώθηκε κατά 1.760 ή κατά 47%, έναντι 36% στην ευρωζώνη.
Επιπρόσθετα στο στόχαστρο μπαίνει η λαϊκή κατοικία μέσω της κλιμάκωσης των πλειστηριασμών. Στα τέλη Δεκέμβρη του 2018 λήγει ο νόμος Κατσέλη για την προστασία της πρώτης κατοικίας και η κυβέρνηση επιχειρεί να αποπροσανατολίσει τη συζήτηση μέσω υποσχέσεων για φιλολαϊκή πολιτική όπως η νομοθετική ρύθμιση για την επιδότηση στεγαστικών δανείων πρώτης κατοικίας, η οποία θέτει αυστηρά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Οι τράπεζες όχι μόνο δεν εξυγιαίνονται αλλά είναι βαριά άρρωστες και αφαιμάζουν κάθε τι υγιές στην οικονομία και την κοινωνία συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων αποθεματικών, της λαϊκής κατοικίας, των θέσεων εργασίας που γίνονται θυσία στα κερδοσκοπικά παιχνίδια τους. Είναι αναγκαίο να τις σταματήσουμε μέσα από την κρατικοποίησή τους και να τις θέσουμε κάτω από εργατικό έλεγχο για να βάλουμε τέλος σε αυτά τα παιχνίδια και να αποτελέσει πραγματικά το τραπεζικό σύστημα μοχλό ανάπτυξης της οικονομίας αλλά για τις ανάγκες της πλειοψηφίας, της εργατικής τάξης και όχι του 1% που λυμαίνεται αυτόν τον πλούτο.