Οικονομία και πολιτική
Σκάνδαλο Novartis: Το φάρμακο δεν είναι εμπόρευμα

10/10/18, Απεργία στα νοσοκομεία

Η οργή του κόσμου για το “σκάνδαλο Novartis” δεν πρέπει να σταματήσει στην απαίτηση να τιμωρηθούν όσοι λήστεψαν τον ελληνικό λαό. Πλάι στον Άδωνι και τον Λοβέρδο  πρέπει να πληρώσουν και τα αφεντικά που λεηλατούν τα ασφαλιστικά ταμεία και κερδοσκοπούν μετατρέποντας το φάρμακο και την υγεία σε εμπορεύματα και αυτό μεταφράζεται σε κρατικοποίηση της φαρμακοβιομηχανίας και των ιδιωτικών κλινικών χωρίς αποζημίωση.

Ακόμα μία σελίδα στην υπόθεση Novartis ανοίγει αυτές τις μέρες και μάλιστα ενάμιση μήνα πριν τις εκλογές. Την Πέμπτη θα συζητηθεί στην Επιτροπή Κοινοβουλευτικής Δεοντολογίας η άρση ασυλίας του Ανδρέα Λοβέρδου και την επόμενη μέρα στην Ολομέλεια της Βουλής. Στο μεταξύ, η πολιτική αντιπαράθεση καλά κρατεί, με τον Τσίπρα να κατηγορεί τον Μητσοτάκη ότι δεν δίνει μάχη για αποκατάσταση της δικαιοσύνης, αλλά για παραγραφή. 

Ο Λοβέρδος κατηγορείται για δωροδοκία κατ’ επανάληψη με συνολικό ποσό που είναι τουλάχιστον 200.000 ευρώ επειδή φρόντιζε κατά την θητεία του ως Υπουργός Υγείας την διετία 2011-2012 να δίδεται πλήρης αποζημίωση σε φάρμακα της εταιρείας, ογκολογικά, αιματολογικά και φάρμακα σπάνιων παθήσεων. Την ίδια ώρα, στο αρχείο πηγαίνει η υπόθεση για τους Πικραμμένο, Κουτρουμάνη, Βενιζέλο και Λυκουρέντζο με την επιφύλαξη ότι μπορεί να υπάρξουν στοιχεία στο μέλλον. Η έρευνα συνεχίζεται για πέντε πολιτικά πρόσωπα. Ο λόγος για τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά και τους πρώην υπουργούς Στουρνάρα, Αβραμόπουλο, Άδωνη Γεωργιάδη και Μάριο Σαλμά.

Συνολικά οι μίζες που υπολογίζεται ότι πήραν στελέχη προηγούμενων κυβερνήσεων προκειμένου να «διευκολύνουν» την πολυεθνική να ενισχύσει την θέση της στην αγορά του φαρμάκου έναντι των ανταγωνιστών της ανέρχονται σε 50 εκατομμύρια ευρώ. Από το 2000 έως το 2015, η ζημιά που φορτώθηκε το δημόσιο από τις συναλλαγές αυτές με τη Novartis, φτάνει τα 3 δις ευρώ. Την ίδια περίοδο, συνολικά η ζημιά για το δημόσιο από τις παράνομες πρακτικές των φαρμακοβιομηχανιών φτάνει τα 23 δις ευρώ, ζημιά που φορτώθηκε στις πλάτες της εργατικής τάξης.

Πίσω από την επιφανειακή πόλωση ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ που καταγγέλλει το «μεγαλύτερο σκάνδαλο» και τους ΝΔ-ΚΙΝΑΛ που διαμαρτύρονται για τη «μεγαλύτερη πολιτική σκευωρία» με αφορμή τη «Novartis» κρύβεται μία ουσιαστική σύγκλιση.

Η σύγκλιση αυτή ανθίζει στο έδαφος της πολιτικής που μετατρέπει ένα δημόσιο αγαθό όπως η υγεία και το φάρμακο σε εμπόρευμα και αντικείμενο κερδοσκοπίας. Η αγορά φαρμάκου ανέρχεται παγκοσμίως σε 1,5 τρις δολάρια γεγονός που τροφοδοτεί τον τεράστιο ανταγωνισμό μεταξύ των μεγαλύτερων πολυεθνικών φαρμακευτικών εταιρειών που ελέγχουν την έρευνα, την παραγωγή και την διακίνηση του φαρμάκου. Το πραγματικό κόστος αυτού του ανταγωνισμού το πληρώνουν οι εργάτες, οι συνταξιούχοι, οι φτωχοί, οι ανάπηροι, οι ασθενείς με χρόνιες παθήσεις. Ταυτόχρονα, οι φαρμακευτικές εταιρείες δημοσιεύουν οικονομικές καταστάσεις με τζίρους και κέρδη που σπάνε ρεκόρ παρότι διανύουμε μία μακρόσυρτη περίοδο οικονομικής ύφεσης. Συγκεκριμένα, η Novartis ανακοίνωσε για το 2018 έσοδα που ανέχονται σε 51,9 δις δολάρια, αυξημένα κατά 5% σε σχέση με το 2017 και κέρδη 11,7 δις δολάρια!

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, αξιοποιώντας το σκάνδαλο, καλλιεργεί αυταπάτες ότι με τις εξεταστικές επιτροπές και την αστική δικαιοσύνη θα έρθει η «κάθαρση». Η λειτουργία όμως της δικαιοσύνης εντάσσεται στην συνολική αρχιτεκτονική του καπιταλιστικού συστήματος. Πτυχές αυτής της λειτουργίας προκαλούν την αγανάκτηση και την κατακραυγή σε πλατιά κομμάτια της εργατικής τάξης όπως οι πρόσφατες τροπολογίες στον ποινικό κώδικα που ρίχνουν στα μαλακά φασίστες και βιαστές ενώ την ίδια στιγμή εξαντλούν την αυστηρότητά τους σε περιπτώσεις όπως την καταδίκη σε 10ετή φυλάκιση της 53χρονης καθαρίστριας από τον Βόλο.

Μνημονιακές πολιτικές

Το πλέγμα των μνημονιακών πολιτικών που έθεσαν σε προτεραιότητα την «δημοσιονομική προσαρμογή» και τα «ματωμένα» πλεονάσματα, καθήλωσαν την χρηματοδότηση για δαπάνες υγείας και φαρμάκου. Για το 2018, ο κρατικός προυπολογισμός για φαρμακευτική δαπάνη ανήλθε στα 1,94 δισ. ευρώ, όπως και τα δύο προηγούμενα χρόνια. Το 2009 η αντίστοιχη δαπάνη ανερχόταν σε 4,8 δις ευρώ. Την διαφορά του πετσοκομμένου προϋπολογισμού, καλούνται να καλύψουν οι ασθενείς. Η ιδιωτική δαπάνη για φάρμακο και άλλα υγειονομικά αναλώσιμα έχει εκτιναχθεί όλα αυτά τα χρόνια. Στα παραπάνω πρέπει να υπολογιστεί επίσης η δαπάνη για τα φάρμακα που συνταγογραφούνται, αλλά δεν αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ, τα μη Συνταγογραφούμενα Φάρμακα τα οποία πληρώνονται 100% από τους ασθενείς σε τιμές που σημειώνουν άνοδο διαρκώς, αλλά και τα 10 ευρώ που έχει γίνει καθεστώς να πληρώνουν οι ασθενείς για τη συνταγογράφηση στους γιατρούς, καθώς θεωρούνται ότι είναι εκτός των “δωρεάν επισκέψεων”.

Ο Τσίπρας έχει αναφερθεί κολακευτικά στην ελληνική φαρμακοβιομηχανία χαρακτηρίζοντάς την ως μία από τις ”ατμομηχανές” της ελληνικής οικονομίας και φροντίζει, όπως και οι προκάτοχοί του, να διαμορφώσει γι' αυτήν το πιο ευνοϊκό περιβάλλον επενδύσεων. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον έχουν γιγαντωθεί ελληνικές εταιρείες φαρμάκου όπως η Pharmathen που βρίσκεται μεταξύ των 200 μεγαλύτερων εταιρειών του κλάδου στην Ευρώπη με τις πωλήσεις τις να αντιπροσωπεύουν το 1% του συνόλου ελληνικών εξαγωγών. Αντίστοιχες επιδόσεις έχουν να παρουσιάσουν και άλλες εταιρείες όπως η Demo και η Φαρμασέρβ-Lilly. 

Η τελευταία βρέθηκε στο φώς της δημοσιότητας πρόσφατα όταν εκβίασε με “εμπάργκο” τον ΕΟΠΥΥ λόγω της επιβολής του αυτόματου μηχανισμού επιστροφής υπερβάσεων (clawback και rebate). Ο εκβιασμός είναι ιδιαίτερα ωμός δεδομένου ότι η Φαρμασέρβ-Lilly προμηθεύει μία ιδιαίτερη κατηγορία φαρμάκων, τα οποία προορίζονται για σοβαρά και χρόνια νοσήματα, όπως είναι ο καρκίνος και τα αυτοάνοσα, και τα οποία διακινούνται αποκλειστικά στους ασθενείς που τα έχουν ανάγκη μέσω των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ! Την ίδια στιγμή οι εργαζόμενοι στον κλάδο του φαρμάκου και στις ιδιωτικές κλινικές δίνουν την μάχη για την διεκδίκηση ΣΣΕ με αυξήσεις, επαναφορά όλων των επιδομάτων και των ΒΑΕ.

Διευκολύνσεις στους φαρμακοβιομήχανους

Στις διευκολύνσεις προς τους φαρμακοβιομήχανους συμπεριλαμβάνονται η δυνατότητα που τους δίνεται να διεξάγουν τις κλινικές δοκιμές των φαρμάκων στα δημόσια νοσοκομεία. Με αυτόν τον τρόπο οι πολυεθνικές στο φάρμακο παράγουν τα νέα φάρμακα με ελάχιστο κόστος, τα οποία διαθέτουν στην αγορά στο πολλαπλάσιο της τιμής τους αυξάνοντας κατακόρυφα την κερδοφορία τους.  Την ίδια ώρα στα δημόσια νοσοκομεία οι ασθενείς έρχονται αντιμέτωποι με τραγικές ελλείψεις. Το σφιχτό δημοσιονομικό πλαίσιο υπαγορεύει το πάγωμα των προσλήψεων ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού και ελλείψεις ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και αναλωσίμων. Αυτό επιβεβαιώνει η τεράστια μείωση στην κρατική χρηματοδότηση του ΕΟΠΥΥ, όπως η νέα μείωση της κρατικής χρηματοδότησης των νοσοκομείων και των μονάδων ΠΦΥ κατά 360 εκατομμύρια ευρώ στον κρατικό προϋπολογισμό του 2018 και η προσπάθεια να λειτουργήσουν τα δημόσια νοσοκομεία με οικονομοτεχνικά κριτήρια. 

Η οργή του κόσμου για το “σκάνδαλο Novartis” δεν πρέπει να σταματήσει στην απαίτηση να τιμωρηθούν όσοι λήστεψαν τον ελληνικό λαό. Πλάι στον Άδωνι και τον Λοβέρδο πρέπει να πληρώσουν και τα αφεντικά που λεηλατούν τα ασφαλιστικά ταμεία και κερδοσκοπούν μετατρέποντας το φάρμακο και την υγεία σε εμπορεύματα και αυτό μεταφράζεται σε κρατικοποίηση της φαρμακοβιομηχανίας και των ιδιωτικών κλινικών χωρίς αποζημίωση. Πραγματική λύση για να πάψουν τέτοιου τύπου σκάνδαλα είναι η δημόσια, ποιοτική και δωρεάν υγεία και φαρμακευτική αγωγή για όλες και όλους. Κεντρικό σχεδιασμό στην παραγωγή αλλά και στην έρευνα νέων φαρμάκων για την αντιμετώπιση όλων των γνωστών ασθενειών. Επανασύσταση και στελέχωση του ΕΟΦ με μοναδικό κριτήριο τον πλήρη επιστημονικό έλεγχο των φαρμάκων για την προστασία των ασθενών. Οι αγώνες των εργαζόμενων στα νοσοκομεία, ενάντια στην διάλυση της δημόσιας υγείας, δείχνουν το δρόμο. Για να μπουν οι ανάγκες μας πάνω από τα κέρδη των καπιταλιστών, για να τελειώνουμε μ' αυτό το σύστημα που "τρέφεται" με σκάνδαλα.

Κώστας Πολύδωρος
μέλος ΔΣ Σωματείου Ιδιωτικών Κλινικών Αθήνας