Απεργιακή φρουρά σιδηροδρομικών

«Ο κοινός πονοκέφαλος για όλες τις κυβερνήσεις είναι το εργατικό κίνημα. Ο πρόεδρος της ΕΕ Σαντέρ στην τελευταία σύνοδο μίλησε για την απειλή κοινωνικής έκρηξης σε όλες τις χώρες. Η πραγματικότητα όμως είναι ότι δεν πρόκειται για μελλοντική απειλή…»

Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληγε το άρθρο της Μαρίας Στύλλου με τον τίτλο «Κρίση και εργατικοί αγώνες» στο τεύχος 16 του περιοδικού Σοσιαλισμός από τα Κάτω τον Μάη-Ιούνη του 1995 – τις μέρες που πρόεδρος στη Γαλλία εκλεγόταν ο εκπρόσωπος της δεξιάς Ζακ Σιράκ. Ήταν η περίοδος που στις χώρες της Ευρώπης μια-μια οι κυβερνήσεις επιχειρούσαν να εφαρμόσουν τις «μεταρρυθμίσεις» που προέβλεπε η Συνθήκη του Μάαστριχτ που είχαν συμφωνήσει τέλη του 1991, είχαν θέσει σε ισχύ τέλη του 1993 και αποτέλεσε το θεμέλιο της ΕΕ. 

Στη Γαλλία, ο πρωθυπουργός του Σιράκ, Ζιπέ, κατέθεσε ένα σχέδιο «μεταρρυθμίσεων» με στόχο να περιορίσει το δημόσιο έλλειμμα από 5% σε 3%, όπως προέβλεπε η συνθήκη του Μάαστριχτ. Το πρόγραμμα περιλάμβανε πάγωμα των μισθών στον δημόσιο τομέα, περικοπές των επιδομάτων στους ανέργους (με την ανεργία σκαρφαλωμένη στο 12%) και επίθεση στο ασφαλιστικό με αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

Έκπληξη

Η πρώτη απάντηση σε αυτή την επίθεση ήταν μια 24ωρη πανεργατική απεργία που κάλεσαν στις 10 Οκτώβρη 1995 όλες οι εργατικές συνομοσπονδίες. Η απεργία εξέπληξε τους πάντες. Όπως έγραφε ο Σωτήρης Κοντογιάννης στην Eργατική Aλληλεγγύη Νο 203 στις 18 Οκτώβρη του 1995: «Δέκα χρόνια είχε να δει τέτοια απεργία η Γαλλία! Την περασμένη Τρίτη πέντε εκατομμύρια εργαζόμενοι του δημόσιου τομέα αρνήθηκαν να πάνε στις δουλειές τους. Απεργιακές φρουρές απλώθηκαν από τα μεσάνυχτα της Δευτέρας έξω από τα ταχυδρομεία, τα σχολεία, τα δικαστήρια, τις εφορίες». 

Το πρωί δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές κατάκλυσαν τους δρόμους των μεγάλων πόλεων. “Οι Γάλλοι μετατρέπουν την απεργία για το πάγωμα των μισθών σε γιορτή. Υπάρχουν μπάντες τζαζ και μπαλόνια, τραγούδια και συνθήματα, καθώς οι δημόσιοι υπάλληλοι γιόρταζαν τη μεγαλύτερη απεργία της τελευταίας δεκαετίας”, έγραφαν την άλλη μέρα οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς. 

Παρά την επιτυχία της 24ωρης, οι ηγέτες των συνδικάτων δεν κάλεσαν απεργία διαρκείας, αλλά μια επόμενη «μέρα δράσης» στις 14 Νοέμβρη. Πάνω από 70.000 εργαζόμενοι βάδισαν στους δρόμους του Παρισιού εκείνη τη μέρα. Μια βδομάδα αργότερα, οι φοιτητές κατέβηκαν σε αποχή ενώ πολλές σχολές προχώρησαν σε κατάληψη. 

Λίγες μέρες αργότερα, η Γαλλία ήταν κυριολεκτικά σε εξέγερση. Στις 24 Νοέμβρη άρχισε η απεργία στους σιδηροδρόμους – μια απεργία που για ένα ολόκληρο μήνα έγινε η καρδιά των κινητοποιήσεων. Στις 28 Νοέμβρη η απεργία απλώθηκε στα λεωφορεία και το μετρό. Οι συγκοινωνίες νέκρωσαν εντελώς ολόκληρη τη χώρα, δίνοντας τη δυνατότητα και το σύνθημα και στους άλλους κλάδους να προχωρήσουν σε απεργία. Στις 30 Νοέμβρη μπήκαν στην απεργία οι εργαζόμενοι στα ταχυδρομεία, το φυσικό αέριο, τον ηλεκτρισμό, τις τηλεπικοινωνίες. Η απεργία στην ενέργεια ανάγκασε τη Γαλλία να αγοράσει έξτρα ηλεκτρισμό από Ισπανία και Αγγλία. Στα ταχυδρομεία οι απεργοί κλείδωσαν τα γραφεία διαλογής. Στις 5 Δεκέμβρη, χωρίς καθόλου συγκοινωνίες, 160.000 διαδηλωτές κατέκλυσαν το Παρίσι αψηφώντας το πυκνό χιόνι και τους παγωμένους δρόμους. Συνολικά σε ολόκληρη τη Γαλλία οι διαδηλωτές ξεπέρασαν το 1 εκατομμύριο. 

Ολονύκτιες συγκρούσεις

Στις 7 Δεκέμβρη διαδηλώνουν 1,5 εκατομμύριο διαδηλωτές, ενώ οι απεργίες έχουν ήδη απλωθεί στα σχολεία, τα αεροδρόμια και στα εργοστάσια χαλυβουργίας. Στη Λoραίνη των ορυχείων και της χαλυβουργίας ξεσπάνε καθημερινά άγριες ολονύκτιες συγκρούσεις ανάμεσα στους απεργούς και την αστυνομία. Οι μεταλλωρύχοι συλλαμβάνουν έναν άντρα των CRS των περιβόητων γαλλικών ΜΑΤ και τον κρατάνε όμηρο για ώρες. Κοντά στη Μασσαλία, μεταλλωρύχοι της ίδιας εταιρίας κρατάνε όμηρο ένα διευθυντή σε συμπαράσταση. Μάχες με την αστυνομία γίνονται και στα αεροδρόμια, όπου οι απεργοί καταλαμβάνουν τους διαδρόμους προσγείωσης. Μπλόκα σε δρόμους πραγματοποιούν οι φορτηγατζήδες, ενώ οι λιμενεργάτες επιχειρούν αποκλεισμούς στα λιμάνια. 

Τις ίδιες μέρες οι σιδηροδρομικοί πετυχαίνουν να ακινητοποιήσουν τις μοναδικές γραμμές που εξακολουθούν να λειτουργούν, τις γραμμές μιας ιδιωτικής εταιρίας που συνδέουν το Παρίσι με Λονδίνο και Βρυξέλλες. Στις 7 Δεκέμβρη καταλαμβάνουν το κέντρο ελέγχου που βρίσκεται στο Καλαί προκαλώντας κομφούζιο στις γραμμές. Τελικά στις 9 Δεκέμβρη πετυχαίνουν να σταματήσουν τα τρένα της εταιρίας Γιούροσταρ, αλλά και τα αυτοκίνητα που προσπαθούσαν να κινηθούν μέσα από το τούνελ της Μάγχης αποκλείοντας τους δρόμους στο Καλαί. Στη Μασσαλία, οι απεργοί σιδηροδρομικοί διαδήλωσαν στα τοπικά γραφεία του κόμματος του Ζιπέ, όπου απέκλεισαν μέσα τους εκπροσώπους του χτίζοντας με τούβλα και λάσπη την κεντρική είσοδο των γραφείων. 

Η κυβέρνηση προσπάθησε να σπάσει την ενότητα του εργατικού κινήματος παίζοντας το χαρτί των «προνομιούχων» δημοσίων υπαλλήλων που απεργούν «ενάντια στο σύνολο» αλλά απέτυχε οικτρά. Οι απεργίες απλώθηκαν και σε κλάδους του ιδιωτικού τομέα, όπως η χαλυβουργία αλλά και σε ασφαλιστικές εταιρίες και τράπεζες, ενώ πολλοί εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα απεργούσαν τις μέρες των μεγάλων συλλαλητηρίων. Το ινστιτούτο απασχόλησης του υπουργείου Εργασίας της γαλλικής κυβέρνησης μέτρησε 6 εκατομμύρια μέρες απεργίας το 1995, από τις οποίες τα 4 εκατομμύρια αφορούσαν το δημόσιο και 2 εκατομμύρια αφορούσαν τον ιδιωτικό και μικτό τομέα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν η κυβέρνηση προσπάθησε να καλέσει σε αντιδιαδήλωση της «σιωπηλής πλειοψηφίας», όπως είχε κάνει ο Ντεγκόλ το Μάη του ’68, στο Παρίσι δεν συγκεντρώθηκαν παρά 1500 άτομα. Αντίθετα στις διαδηλώσεις συμμετείχαν δεκάδες χιλιάδες άνεργοι, αλλά και οι φοιτητές και οι μαθητές που σε πολλές περιπτώσεις έκαναν αποχές και καταλήψεις συμπαράστασης. 

Από τα κάτω

Για τον Ζιπέ, ο οποίος είχε δηλώσει υπεροπτικά στο ξεκίνημα των κινητοποιήσεων ότι αν οι διαδηλωτές καταφέρουν να ξεπεράσουν τα δύο εκατομμύρια θα παραιτηθώ, η καμπάνα χτύπησε στις 12 Δεκεμβρίου. Διαδήλωσαν 2.3 εκατομμύρια και άλλα 2 εκατομμύρια διαδήλωσαν ξανά στις 16 Δεκέμβρη. Κάτω από αυτήν την πίεση η κυβέρνηση έκανε στροφή 180 μοιρών και κάλεσε τα συνδικάτα σε διάλογο, υποχωρώντας σε όλα τα μέτωπα, και στο συνταξιοδοτικό, εκτός από την κοινωνική ασφάλιση.  

Αυτή η εκπληκτική διάθεση της βάσης ήρθε σε πλήρη αντιπαράθεση με τη «μετριοπάθεια» και τους συμβιβασμούς των ηγεσιών των συνδικάτων. Η ηγεσία της CFDT που πρόσκειται στο Σοσιαλιστικό Κόμμα από την αρχή είχε δηλώσει ότι συμφωνεί με ένα μεγάλο μέρος από τα μέτρα Ζιπέ και αρνήθηκε να στηρίξει τις πανεθνικές κινητοποιήσεις, αλλά πάνω από 150 τοπικά παραρτήματά της στήριξαν την απεργία. Η ηγεσία της FO τάχτηκε υπέρ των κινητοποιήσεων, αλλά πρακτικά δεν έκανε τίποτε, αντίθετα ο τότε ηγέτης της Μπλοντέλ από την αρχή δήλωσε πρόθυμος να συζητήσει με το Ζιπέ τις «αναγκαίες μεταρρυθμίσεις». H ηγεσία της CGT (τα μέλη της οποίας πρωτοστάτησαν στην απεργία) παρά τις εκκλήσεις από συνδικαλιστές της βάσης να καλέσει γενική απεργία σε συνέδριο που έγινε τέλη Νοέμβρη, δεν το έκανε ποτέ.

Στην ουσία οι ανάγκες του απεργιακού συντονισμού και της κλιμάκωσης καλύπτονταν από τις πρωτοβουλίες της βάσης. Στις συνελεύσεις τους σε διάφορους χώρους, οι εργαζόμενοι έφερναν απεργούς από τους σιδηρόδρομους για να απλώσουν τη συμπαράσταση. Είναι χαρακτηριστική η περιγραφή που έδινε ο Ζ. Γκρέ, σιδηροδρομικός στο σταθμό Σαντιγιόν στα ΒΔ του Παρισιού:

"Στο Σαντιγιόν απεργούμε 800 σιδηροδρομικοί. Κάθε μέρα κάνουμε γενική συνέλευση για τη συνέχιση της απεργίας. Στις συνελεύσεις συμμετέχουμε 400-500. Τώρα ξεκινάμε το συντονισμό με άλλους εργάτες. Κάθε μέρα έχουμε μαζί μας κάποιον αντιπρόσωπο άλλων χώρων εργασίας που απεργούν. Από τα λεωφορεία ή το μετρό, από τους ταχυδρομικούς, τους φοιτητές, τους εργάτες ηλεκτρισμού ή γκαζιού".

Συχνά εργαζόμενοι από διάφορους χώρους μαζεύονταν για να συζητήσουν πώς θα απλώσουν τον αγώνα. Στο 20ό διαμέρισμα του Παρισιού αφού οργάνωσαν κοινή συνέλευση, εργαζόμενοι από διάφορους χώρους του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, έκαναν περιοδεία σε όλους τους χώρους που δεν συμμετείχαν στην απεργία και τους καλούσαν να απεργήσουν. 

28/11, Εκατοντάδες χιλιάδες στους δρόμους του Παρισού

Μαθήματα γαλλικών