Το Σάββατο 15 Απρίλη, ο κόσμος στο Χαρτούμ, την πρωτεύουσα του Σουδάν, ξυπνησε από τους ήχους βαρέων όπλων. Το χειρότερο σενάριο, όπως το ανέφεραν στις εφημερίδες τους τελευταίους μήνες, είχε γίνει πραγματικότητα. Ο αρχηγός του στρατού, Μπουρχάν, και ο Χεμέντι, υπαρχηγός του στο “μεταβατικό συμβούλιο” που κυβερνούσε τη χώρα, αφού δεν τα βρήκαν στη μοιρασιά, έστρεψαν ο ένας τις δυνάμεις που ελέγχει ενάντια στον άλλο.

Μέχρι τη στιγμή που γράφουμε αυτό το άρθρο οι νεκροί πλησιάζουν τους 200, οι τραυματίες τους 2.000. Πρόκειται για πραγματικό χάος. Οι αντιμαχόμενοι στρατηγοί βομβαρδίζουν ο ένας τον άλλο, προσπαθώντας να καταλάβουν κρίσιμα κτίρια ακόμη και μέσα στο κέντρο της πόλης. Ο κόσμος έχει παγιδευτεί εδώ και μέρες εκεί που βρισκόταν το Σάββατο το πρωί, φοιτητές μέσα στο Πανεπιστήμιο, γονείς ρωτούν απεγνωσμένα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για πιθανή ασφαλή διαδρομή για να φτάσουν στα παιδιά τους που έχουν μείνει μόνα τους. Βομβαρδίστηκαν και εκκενώθηκαν νοσοκομεία, ενώ πέφτει το ρεύμα και έχει αποκλειστεί σχεδόν κάθε πρόσβαση για ανανέωση του ιατροφαρμακευτικού υλικού.

Οι ειδήσεις για ολιγόωρη ανθρωπιστική διακοπή των συγκρούσεων αποδείχθηκαν ψεύτικες. Το αεροδρόμιο έκλεισε άρον άρον. Ακόμη και οι ηγέτες των γειτονικών χωρών που είχαν δηλώσει ότι θα πάνε για να οργανώσουν τις συνομιλίες μεταξύ του Μπουρχάν και του Χεμέντι, ακύρωσαν προς το παρόν τα σχέδιά τους, το Σουδάν είναι απροσπέλαστο.

Υπεύθυνοι για τη σφαγή που εξελίσσεται δεν είναι μόνο οι δύο στρατηγοί αλλά αυτοί που τους εξόπλισαν και τους στήριξαν.

Το 2019 στο Σουδάν έγινε επανάσταση. Μετά από μήνες μαζικών απεργιών, καταλήψεων και μετατροπής των πλατειών σε κέντρα δημοκρατικής οργάνωσης, ο Ομάρ Μπασίρ που κυβερνούσε τη χώρα δικτατορικά από το 1989 ανατράπηκε. Ο κόσμος στους δρόμους ζητούσε δημοκρατία και απαιτούσε από τους πολιτικούς της αντιπολίτευσης να σχηματίσουν μεταβατική κυβέρνηση. Όμως, κάθε λογής διεθνείς “προστάτες” έκαναν τις παρεμβάσεις τους για να εξασφαλίσουν ότι ο στρατός θα κρατήσει το πάνω χέρι. Οι στρατιωτικοί άρχισαν να παριστάνουν τους εγγυητές της δημοκρατικής μετάβασης και στις 3 του Ιούνη εξαπέλυσαν μια βάρβαρη επίθεση σκοτώνοντας πάνω από 120 διαδηλωτές. Ήταν οι δυνάμεις του Χεμέντι, οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης, που ανέλαβαν το έγκλημα. Οι στρατιώτες του, ενώ πετούσαν τα πτώματα των διαδηλωτών στο Νείλο, βίασαν περισσότερες από 70 γυναίκες. Το πράσινο φως για τη σφαγή το είχαν δώσει τα Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος που είχαν εντατικές επαφές με τους στρατηγούς λίγες μέρες πριν τις 3 Ιούνη και ενώ εξελισσόταν μια 48ωρη γενική απεργία.

Τα καθεστώτα της περιοχής δεν ήθελαν με τίποτα την επιστροφή της Αραβικής Άνοιξης και της δημοκρατίας. Οι ιδιαίτερες σχέσεις των καθεστώτων του Κόλπου με τον Χεμέντι, τον μετέτρεψε από σφαγέα σε “πολιτικό παράγοντα”. Οι δυνάμεις του Χεμέντι είναι εξέλιξη της πολιτοφυλακής που είχε εξαπολύσει ο Μπασίρ στο Νταρφούρ στο Δυτικό Σουδάν, ιδιαίτερα από το 2003 και μετά σε βάρος των μη-αραβόφωνων πληθυσμών που εξεγέρθηκαν. Ο Χεμέντι έφτασε να γίνει δεξί χέρι του Μπασίρ, παρόλο που προσπάθησε να κάνει και πραξικόπημα εναντίον του, γιατί εξολόθρευσε αδυσώπητα εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, με μαζικές δολοφονίες, διωγμούς και βιασμούς.

Η φήμη της βαρβαρότητας των δυνάμεων του Χεμέντι απλώθηκε τόσο που ήταν πολλοί αυτοί που θέλησαν να τις βάλουν να δουλέψουν για λογαριασμό τους. Και ο επίσημος σουδανικός στρατός και οι Δυνάμεις του Χεμέντι πήγαν στην Υεμένη στο πλευρό της Σαουδικής Αραβίας και των Εμιράτων. Αρκετές χιλιάδες παραμένουν εκεί.

Εκατοντάδες στρατιώτες του Χεμέντι πήραν μέρος στο πλευρό του στρατηγού Χάφταρ στη Λιβύη, στη διάρκεια του εμφύλιου πόλεμου το 2019. Του ίδιου στρατηγού τον οποίο στήριξε ο Μητσοτάκης και ο Δένδιας με όλες τους τις δυνάμεις ενάντια στην κυβέρνηση της Τρίπολης. Η χρήση του λογισμικού Predator από τις δυνάμεις του Χεμέντι για να κατασκοπεύουν τους αντιπάλους τους είναι ένα κομμάτι αυτού του παζλ. Φαίνεται πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη έγινε ο μεσάζοντας για να το πάρουν οι δολοφόνοι του Σουδάν. Αλλά και το Ισραήλ είχε βάλει το χέρι του, έχοντας ανοίξει επαφές με το Χεμέντι, διαφημίζοντας μάλιστα ότι επίκειται διπλωματική αναγνώριση του Ισραήλ από το Σουδάν ως αντάλλαγμα.

Επίσημος πάτρονας

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά έχει ακόμη πιο έντονα βαμμένα τα χέρια της στο αίμα. Από το 2014, ξεκίνησε την “Διαδικασία του Χαρτούμ” ενάντια στους μετανάστες και τους πρόσφυγες από την Αφρική. Άρχισε να χρηματοδοτεί το καθεστώς του Μπασίρ το οποίο ανέλαβε να κλείνει τα σύνορα. Ποιος άλλος ήξερε καλύτερα τους διαδρόμους του Σουδάν προς το Τσαντ και προς τον Νότο από τις δυνάμεις του Χεμέντι που έσφαζαν εκεί για μια ολόκληρη δεκαετία; Σε αυτούς κατέληξαν τα λεφτά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όχι μόνο αυτό, πήραν και την άδεια να κατάσχουν οχήματα, οπλισμό και ό,τι άλλο μπορούσαν, κι έτσι η ΕΕ έγινε επίσημος πάτρονας μιας δολοφονικής οργάνωσης που τώρα ματοκυλάει το Χαρτούμ.

Τον Οκτώβρη του 2021, ενώ συνεχιζόταν ο καβγάς για το πώς θα γίνει η μετάβαση προς πολιτική κυβέρνηση και πώς θα ενσωματωθούν οι δυνάμεις του Χεμέντι στον σουδανικό στρατό, ο Μπουρχάν έκανε πραξικόπημα και φυλάκισε τους πολιτικούς. Το Γενάρη του 2022 η εξουσία είχε περάσει στον Μπουρχάν και τον Χεμέντι που πλέον έμεναν μόνοι τους να “χτίζουν τη δημοκρατία”. Οι περιφερειακοί προστάτες συνέχιζαν να βάζουν το χέρι τους και έτσι φτάσαμε από τα τέλη της περασμένης χρονιάς να εξελίσσονται παράλληλα αντιμαχόμενα σχέδια μετάβασης, άλλα στο Κάιρο και άλλα στο Χαρτούμ, που τελικά έσκασαν με πάταγο το περασμένο Σάββατο.

Σε όλη αυτή τη διαδικασία, ο κόσμος στο Σουδάν δεν έχει σταματήσει να αγωνίζεται και να προσπαθεί να παρέμβει. Η εξέγερση ανέτρεψε τον Μπασίρ, οι αγώνες εμπόδισαν τους στρατηγούς να πάρουν αμέσως την εξουσία, ο φόβος νέας επανάστασης κράτησε αρχικά τον Χεμέντι σε δεύτερο πλάνο, ανάγκασε τους πολιτικούς της αντιπολίτευσης να σκληρύνουν τη στάση τους. Όμως, λείπει ένα απαραίτητο στοιχείο. Ακόμη και οι πιο μαχητικές οργανώσεις της αντιπολίτευσης και τα συνδικάτα συνέχιζαν να ελπίζουν πως αυτό μπορεί να γίνει μέσω αντιπροσώπων. Οι πολιτικοί ηγέτες όμως αυτό που έκαναν ήταν διαπραγματεύσεις με τους στρατηγούς και το κράτος, και κανένα κράτος δεν θα παραδώσει την εξουσία του μέσω διαπραγματεύσεων. Οι επιτροπές αντίστασης που απλώθηκαν σε κάθε γειτονιά και κάθε χωριό, οι οργανώσεις υπεράσπισης της δημοκρατίας, τα συνδικάτα που όταν κήρυξαν απεργία μπόρεσαν να μπλοκάρουν και το στρατό και τις πολιτοφυλακές, πρέπει να συνεχίσουν ανεξάρτητα, να διεκδικήσουν την εξουσία για την πλειοψηφία του κόσμου που δεν έχει τίποτα να συζητήσει με τους σφαγείς της.

Διαβάσετε σχετικά με τη σουδανική επανάσταση τα άρθρα του Νίκου Λούντου: 

«Η επιστροφή της Αραβικής Άνοιξης», τεύχος 135 του περιοδικού Σοσιαλισμός από τα Κάτω (https://socialismfrombelow.gr/article.php?id=1173)  

«Εξέγερση στο Σουδάν: Οργανώνοντας από τα κάτω τον αγώνα και την κοινωνία”, Εργατική Αλληλεγγύη, τεύχος 1370 (tinyurl.com/y4oc4tyf)

«Σουδάν, μπροστά σε νέο 2019», Εργατική Αλληλεγγύη 6/07/22
(https://ergatiki.gr/article.php?id=26179).