Ο ηγέτης του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (PKK), Αμπντουλάχ Οτσαλάν, μέσα από τη φυλακή, κάλεσε την οργάνωσή του να καταθέσει τα όπλα και να αυτοδιαλυθεί. Οι εκτός φυλακής ηγέτες του PKK στήριξαν την έκκληση και η οργάνωση το περασμένο Σάββατο κήρυξε εκεχειρία στον ένοπλο αγώνα ενάντια στο τουρκικό κράτος.
Η κίνηση του Οτσαλάν είναι κομμάτι των μεγάλων ανακατατάξεων που εξελίσσονται και στην Τουρκία αλλά και στη Συρία και την ευρύτερη περιοχή. Οι Κούρδοι της Συρίας έχουν στον έλεγχό τους μια μεγάλη έκταση στα βορειοανατολικά της χώρας. Οι πολιτοφυλακές που στηρίζονται από την Τουρκία έχουν φτιάξει μια ενδιάμεση ζώνη ανάμεσα στις κουρδικές περιοχές και την Τουρκία. Όμως, η πτώση του καθεστώτος Άσαντ έχει ανοίξει όλα τα ενδεχόμενα. Αυτές τις μέρες εξελίσσονται συγκρούσεις και σφαγές στα δυτικά της χώρας, αποκαλύπτοντας πως το νέο ισλαμιστικό καθεστώς δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσει τον έλεγχο ούτε σε ολόκληρη την έκταση της χώρας, αλλά ούτε και πάνω στις ίδιες τις ένοπλες οργανώσεις που το στήριξαν.
Ο αγώνας των Κούρδων έχει ιστορία δεκαετιών και πάντα βρισκόταν σε αντιπαράθεση με τις ιμπεριαλιστικές μοιρασιές στα εδάφη της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι Κούρδοι μετατράπηκαν στο μεγαλύτερο έθνος που δεν πήρε στον έλεγχό του ένα κράτος ούτε μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο ούτε μετά το τέλος των αποικιοκρατικών καθεστώτων στη Μέση Ανατολή. Παρέμειναν μειονότητες στην Τουρκία, το Ιράκ, τη Συρία και το Ιράν, υφιστάμενοι καταστολή, κοινωνικό και οικονομικό αποκλεισμό. Στην Τουρκία, τη δεκαετία του ‘80, ο αγώνας τους μετατράπηκε σε ένοπλη σύγκρουση μεταξύ του στρατού και του κουρδικού αντάρτικου στο οποίο το PKK βρισκόταν στο κέντρο.
Το 1999, η ελληνική κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Σημίτη πρόδωσε τον Οτσαλάν, αφού τον είχε παρασύρει στην ελληνική πρεσβεία στο Ναϊρόμπι της Κένυας και τον παρέδωσε στα χέρια των τουρκικών αρχών. Στο τέταρτο του αιώνα που ακολούθησε από τότε, ο Οτσαλάν παρέμεινε αποκλεισμένος σε φυλακές υψίστης ασφαλείας. Την προδοσία του Οτσαλάν την υλοποίησε το ελληνικό κράτος, που κατά τα άλλα και ανά περίσταση το έπαιζε φίλος των Κούρδων και προσπαθούσε να εκμεταλλευτεί τον αγώνα τους ενάντια στην Τουρκία.
Συνομιλίες
“Όταν ιδρύθηκε, το PKK ήταν αναγκαίο για την αντίσταση στην αντι-κουρδική καταστολή”, λέει το PKK σε ανακοίνωσή του, αλλά, συμπληρώνει πως ο Ερντογάν την τελευταία δεκαετία “έχει προχωρήσει σε δημοκρατικά βήματα για την αναγνώριση των Κούρδων και γι’αυτό ο ένοπλος αγώνας δεν έχει πλέον νόημα”. `Από την περασμένη χρονιά, έχουν ξεκινήσει συνομιλιές και διαπραγματεύσεις ανάμεσα στο τουρκικό κράτος και τον Οτσαλάν. Παράλληλα, το κράτος επέτρεπε στον Οτσαλάν να έχει ανοιχτή γραμμή με την ηγεσία του DEM, του κόμματος που εξέφρασε στις εκλογές το κουρδικό κίνημα και κομμάτια της Αριστεράς, δίνοντας κάλυψη νομιμότητας και στο PKK.
Ο ένοπλος αγώνας και το αντάρτικο από μόνα τους ποτέ δεν ήταν αρκετά ως στρατηγικής νίκης. Όμως η εγκατάλειψή τους δεν μπορεί να στηριχτεί στα υποτιθέμενα ανοίγματα που κάνει ο Ερντογάν. Ο Ερντογάν προσπάθησε για πολλά χρόνια να ενσωματώσει τους Κούρδους στο νέο πολιτικό καθεστώς που έστηνε και υπήρξαν στιγμές που αυτή η πολιτική έδωσε ελπίδες για ειρήνευση και πρόοδο. Όμως, όταν η κατάσταση του ξέφυγε από τον έλεγχο και τα κουρδικά κόμματα κατέγραφαν όλο και μεγαλύτερες νίκες, ο Ερντογάν ξαναγύρισε στην κλασική πολιτική της καταστολής. Οι εξελίξεις στη Συρία την τελευταία δεκαετία αύξησαν το φόβο για τη δημιουργία κουρδικού κράτους και αυτό με τη σειρά του έφερε τον τουρκικό στρατό να κλιμακώνει τη δράση του και στο τουρκικό και στο συριακό Κουρδιστάν.
Τα νόμιμα κόμματα που φτιάχτηκαν για να συμμετάσχουν στις εκλογές βρέθηκαν στην παρανομία το ένα μετά το άλλο. Το DEM δεν είναι παρά η τελευταία εξέλιξη. Το προγενέστερο HDP υπέστη απανωτές διώξεις και απαγορεύσεις. Ο ηγέτης του, Σελαχατίν Ντεμιρτάς βρίσκεται στη φυλακή από το 2016. Ο Ντεμιρτάς είχε πάρει σχεδόν 10% στις εκλογές του 2014 και 8,5 στις εκλογές του 2018 μέσα από τη φυλακή. Η τουρκική κυβέρνηση τον κυνήγησε παρότι ήταν βασικός στην πρωτοβουλία για ειρηνευτικές συνομιλίες. Το HDP πήρε σχεδόν 9% στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2023.
Η απόφαση για εγκατάλειψη του ένοπλου αγώνα στη διατύπωση του Οτσαλάν μοιάζει να περιλαμβάνει και τις κούρδικες οργανώσεις της Συρίας, οι οποίες είναι συνδεδεμένες πολιτικά με το PKK. Όμως, αν οι Κούρδοι της Συρίας εγκατέλειπαν τώρα τα όπλα θα ήταν σαν να υπέγραφαν την καταδίκη τους. Ο Μαζλούμ Άμπτνι, ο στρατιωτικός ηγέτης των Κούρδων της Συρίας, επιχειρεί να ερμηνεύσει αλλιώς την κίνηση Οτσαλάν: “Η έκκληση του Οτσαλάν είναι θετική για να τερματίσει τις δικαιολογίες που χρησιμοποιεί η Τουρκία για να μας επιτίθεται”.
Το DSiP, το αδελφό κόμμα του ΣΕΚ στην Τουρκία, σε ανακοίνωσή του λέει πως η πρόταση του Οτσαλάν μπορεί να γίνει ευκαιρία για ειρήνευση, αρκεί να συνοδευτεί από τη μάχη για κέρδισμα πραγματικών δημοκρατικών δικαιωμάτων. “Το μήνυμα δείχνει πως ο κουρδικός λαός για μια ακόμη φορά τείνει το χέρι του για διάλογο, λύση και ειρήνη. Είναι κρίσιμης σημασίας να δώσουμε το χέρι και να εξασφαλίσουμε ότι η κίνηση δεν θα μείνει αναπάντητη. Πρέπει να κάνουμε βήματα για να σταματήσει η πολιτική της επιβολής διορισμένων δημάρχων στις κουρδικές πόλεις, να εξασφαλίσουμε το δικαίωμα στην εκπαίδευση στη μητρική γλώσσα και τέλος να εξασφαλίσουμε τα βασικά δικαιώματα του κουρδικού λαού σε όλα τα επίπεδα, ξεκινώντας από το Σύνταγμα. Η ύπαρξη ενός κινήματος ειρήνης που πιέζει για αυτά τα βήματα είναι ζωτικής σημασίας για αυτή τη διαδικασία. Να συνεργαστούμε για να δυναμώσουμε μέσα στις συνθήκες που ανοίγουν ώστε να ευθυγραμμιστούν οι εργατικοί αγώνες με τα αιτήματα του κουρδικού λαού. Αυτός είναι ο δρόμος για να πειστούν όλοι πως δεν υπάρχει κανένας χαμένος στην ειρήνη”.