Στις 4 Μαρτίου 2026 το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων Αθήνας, στη δίκη της Χρυσής Αυγής σε δεύτερο βαθμό, ομόφωνα επικύρωσε την ιστορική πρωτόδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Αθήνας του Οκτωβρίου 2020.
Με την πρωτόδικη απόφαση, το δικαστήριο είχε δεχτεί ότι αποδείχτηκε ότι η Χρυσή Αυγή «ηταν μία κατά το 187 εγκληματική οργάνωση με ναζιστική ιδεολογία, που υπό τον μανδύα πολιτικού κόμματος, με οργανωμένο σχέδιο το οποίο εκτελούσαν εκπαιδευμένα και οπλισμένα μέλη των ομάδων κρούσης, τα επονομαζόμενα τάγματα εφόδου επεδίωκε την επιβολή δια της βίας των αρχών της» και καταδίκασε την ηγεσία και ηγετικά στελέχη της Χρυσής Αυγής για διεύθυνση ή συμμετοχή, κατά περίπτωση, σε εγκληματική οργάνωση, που δρούσε υπό τον μανδύα πολιτικού κόμματος, για την διάπραξη κακουργημάτων και πλημμελημάτων με κίνητρο την ναζιστική ιδεολογία.
Το Εφετείο στην τελευταία δικάσιμο στις 11 Μαρτίου απέρριψε και τα ελαφρυντικά που επικαλέστηκαν τα μέλη της ηγεσίας της ναζιστικής οργάνωσης και διατήρησε τις ίδιες ποινές όπως και πρωτόδικα, για όλα τα μέλη της ηγεσίας και διεύθυνσης της ναζιστικής συμμορίας.
Όπως και στις 7-10-2020, στην έκδοση της πρωτόδικης απόφασης, όταν δεκάδες χιλιάδες συγκεντρωμένοι αντιφασίστες έξω από το Εφετείο της Αθήνας συγκεντρώθηκαν στη μεγαλύτερη αντιφασιστική διαδήλωση να διεκδικήσουν την καταδικαστική απόφαση, έτσι και τώρα στις 4 Μάρτη 2026, χιλιάδες αντιφασίστες ήταν έξω από το Εφετείο περιμένοντας την καταδικαστική απόφαση. Ήταν εκεί τα συνδικάτα και οι φοιτητικοί σύλλογοι, τα κόμματα της αριστεράς, η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, οι καλλιτέχνες και όλο το αντιφασιστικό κίνημα.
Ήταν η δική τους νίκη, στον 30ετή πόλεμο με τα δολοφονικά τάγματα της ναζιστικής Χρυσής Αυγής σε εκατοντάδες μάχες, σε όλες τις πόλεις, τις γειτονιές, τα εργοστάσια, τα σχολεία και τα πανεπιστήμια της χώρας. Πηγή περηφάνειας και αυτοπεποίθησης. Αυτό που το 2012-2013 έμοιαζε σενάριο επιστημονικής φαντασίας, το έκαναν πραγματικότητα.
Ιστορική απόφαση
Πρόκειται για ιστορική απόφαση. Την πρώτη μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Ελλάδα, που καταδικάζεται τελεσίδικα, ναζιστική οργάνωση που δρα υπό τον μανδύα πολιτικού κόμματος ως εγκληματική οργάνωση, με όργανο ένοπλες ομάδες κρούσης, εναντίον μεταναστών, αντιφασιστών, συνδικαλιστών, με κίνητρο την ναζιστική ιδεολογία.
Το χαράκωμα που πότισαν με το αίμα τους ο Παύλος Φύσσας, ο Σαχζάτ Λουκμάν, οι Αιγύπτιοι αλιεργάτες, οι συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ, τα εκατοντάδες γνωστά και άγνωστα θύματα της Χρυσής Αυγής, το υπερασπίστηκαν δεκάδες χιλιάδες εργάτες με τα συνδικάτα τους, φοιτητές με τους φοιτητικούς συλλόγους τους, αντιφασίστες στις γειτονιές τους, και νίκησαν. Δεν άφησαν δημόσιο χώρο και βήμα στη Χρυσή Αυγή, δεν άφησαν θύμα της Χρυσής Αυγής ανυπεράσπιστο, μέσα και έξω από τα δικαστήρια.
Για το αντιφασιστικό κίνημα, η απόφαση αυτή είναι πολύτιμο κεκτημένο, που χρειάζεται να το υπερασπιστεί στο νέο διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον στην Ελλάδα και διεθνώς.
Η άμεση πρακτική εφαρμογή αυτής της απόφασης σημαίνει, πρώτα απ΄όλα, το κλείσιμο των μοναδικών γραφείων της Χρυσής Αυγής που έχουν απομείνει, τώρα που τελεσίδικα έχει κριθεί εγκληματική – ναζιστική οργάνωση και δεύτερον, την αποζημίωση όλων των θυμάτων της Χρυσής Αυγής, από τα ποσά που έχουν ήδη δεσμευτεί με απόφαση του ΣτΕ και προέρχονται από την κρατική επιδότηση της Χρυσής Αυγής, τότε που εμφανιζόταν ως δήθεν νόμιμο πολιτικό κόμμα, κατάσχεση που θα διεκδικήσει και θα επιβάλλει το αντιρατσιστικό κίνημα.
Πολιτικές μάχες
Η ιστορική αυτή νίκη, δεν ήταν ούτε αυτονόητη ούτε εύκολη. Χρειάστηκε να δοθούν πολιτικές μάχες, να γίνουν δύσκολες επιλογές.
Η βασική επιλογή ήταν: οργανώνουμε τη μαζική απάντηση σε κάθε επίθεση των φασιστών, με τα συνδικάτα, τη νεολαία να κινητοποιήσουμε τη μεγάλη αντιφασιστική πλειοψηφία, για να μην αφήσουμε δημόσιο χώρο στην εγκληματική δράση και τη ναζιστική προπαγάνδα των φασιστικών ομάδων.
Και η δεύτερη επιλογή ήταν, διεκδικούμε την τιμωρία των εγκλημάτων τους από τα δικαστήρια. Κάνουμε τις δίκες κατά των φασιστών αντιφασιστικές-αντιρατσιστικές πολιτικές καμπάνιες. Οργανώνουμε τη στήριξή τους από συνδικάτα, συλλόγους φοιτητικούς, τοπικούς και κάθε εθελοντική οργάνωση των εργαζόμενων. Από τη δεκαετία του ‘90, έχουμε κερδίσει όλες τις δικαστικές μάχες με τη Χρυσή Αυγή και τις άλλες φασιστικές ομάδες. Σε όλες καταδικάστηκαν. Μέχρι την τελευταία, τη μεγάλη δίκη.
Ξεκινήσαμε αυτή τη μάχη για την καταδίκη της Χρυσής Αυγής το 1996, μετά την άγρια επίθεση τάγματος εφόδου της στη Φωκίωνος Νέγρη κατά μελών του ΣΕΚ και τη συνεχίσαμε το 2000 μετά από νέες επιθέσεις της εναντίον ξανά μελών του ΣΕΚ και του Μαρξιστικού Βιβλιοπωλείου εν μέσω της αντιφασιστικής καμπάνιας “Stop Haider” κατά του αυστριακού φασίστα υποψήφιου για την προεδρία της Αυστρίας. Ήδη από τότε ζητήσαμε να διωχθεί η Χρυσή Αυσή ως ναζιστική εγκληματική οργάνωση και ταυτόχρονα οργανώναμε την κινητοποίηση σωματείων και νεολαίας για την πολιτική απομόνωσή της.
Η ίδρυση της ΚΕΕΡΦΑ στηρίχθηκε στην εκτίμηση ότι χρειάζεται η συγκρότηση ενός ρωμαλέου, μαχητικού αντιρατσιστικού κινήματος με σύνθημα σύνορα ανοιχτά, νομιμοποίηση των μεταναστών, όχι στην ισλαμοφοβία και ταυτόχρονα αντιμετώπιση της φασιστικής απειλής.
Στην ιδρυτική της συνέλευση συμμετείχαν άνθρωποι από ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών φορέων και ιδεολογικών αφετηριών. Συνδικαλιστές της ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ, της ΟΙΕΛΕ, της ΠΟΣ, της ΟΕΝΓΕ και δεκάδων σωματείων, άνθρωποι του θεάτρου, των γραμμάτων, ακτιβιστές του αντιφασιστικού κινήματος.
Ήταν η περίοδος που η κυβέρνηση της ΝΔ είχε οξύνει τις ρατσιστικές επιθέσεις, τον ρατσιστικό και ισλαμοφοβικό λόγο στην καθημερινότητα και το ακροδεξιό-ρατσιστικό ΛΑΟΣ του Καρατζαφέρη, που ήταν τότε στη Βουλή, υπερθεμάτιζε ζητώντας να σταματήσουν οι νομιμοποιήσεις και να απελαθούν όλοι οι μετανάστες χωρίς χαρτιά.
Σε αυτό το ρατσιστικό θερμοκήπιο, η Χρυσή Αυγή, ήδη από το τέλος του 2008 είχε πολλαπλασιάσει τις βίαιες επιθέσεις της κατά των μεταναστών και των προσφύγων, αλλά και κατά αγωνιστών της αριστεράς. Με πιο χαρακτηριστικές την επίθεση κατά των μεταναστών στο παλιό Εφετείο της οδού Σωκράτους το 2009, το κλείσιμο της παιδικής χαράς στον Άγιο Παντελεήμονα και δεκάδες άλλες επιθέσεις στις γειτονιές της Αθήνας.
Οι αντιρρήσεις τότε ήταν: 1) υπερβάλλετε τον φασιστικό κίνδυνο 2) το αντιρατσιστικό σύνθημα σύνορα ανοιχτά, νομιμοποίηση όλων των μεταναστών, όχι στην ισλαμοφοβία, είναι υπερβολικό και απομονώνει.
Οι αμέσως επόμενες εξελίξεις απέδειξαν ότι και οι δύο αντιρρήσεις ήταν λάθος και τότε και τώρα.
Όσο οι κυβερνήσεις έπαιζαν το χαρτί του ρατσισμού και της ισλαμοφοβίας, σε συνθήκες κρίσης, μνημονίων και τεράστιων αγώνων του εργατικού κινήματος το 2010-2015, για να διαιρέσουν και να αποπροσανατολίσουν τους εργατικούς αγώνες, τόσο ενίσχυαν την άκρα δεξιά και τους ναζί της Χρυσής Αυγής και παρείχαν ανοχή και συγκάλυψη στις βίαιες επιθέσεις κατά μεταναστών και προσφύγων.
Την επόμενη χρονιά, το 2010, η Χρυσή Αυγή κερδίζει 5,25% και για πρώτη φορά ένας ομολογημένα ναζί εκλέγεται στο Δήμο της Αθήνας. Πατώντας πάνω σε αυτή την εκλογική επιτυχία και πολύ περισσότερο μετά το 6.86% και την είσοδο στη Βουλή ως τρίτο κόμμα, η ναζιστική βία της Χρυσής Αυγής παροξύνεται. Με εκατοντάδες επιθέσεις και δεκάδες θύματα.
Και η δεύτερη αντίρρηση αποδείχτηκε λάθος. Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες είναι κομμάτι της διεθνούς εργατικής τάξης, και γι’αυτό δύναμη για το αντιφασιστικό και το εργατικό κίνημα και όχι «πρόβλημα».
Φόβος
Τότε αυτές οι δολοφονίες από τάγματα εφόδου της Χρυσής Αυγής σκόρπιζαν φόβο και η Χρυσή Αυγή θεωρούνταν «αυθεντικό λαϊκό κίνημα», όπως δήλωνε ο υπουργός του ΠΑΣΟΚ, Λοβέρδος, και η Νέα Δημοκρατία του Σαμαρά με τον γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου Μπαλτάκο να συνεργάζεται στη Βουλή με τη Χρυσή Αυγή.
Η Χρυσή Αυγή με την είσοδό της στη Βουλή το 2012 απέκτησε τεράστιους οικονομικούς πόρους, από την κρατική επιδότηση ως κοινοβουλευτικό κόμμα, αλλά και από τις αφανείς χρηματοδοτήσεις των εφοπλιστών, όπως κατήγγειλαν οι συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ στη δίκη της. Απόκτησε πολιτική νομιμοποίηση, ως κοινοβουλευτικό κόμμα. Έτσι μπόρεσε και άνοιξε γραφεία-ορμητήρια των «ταγμάτων εφόδου», σε δεκάδες πόλεις σε όλη τη χώρα.
Η Χρυσή Αυγή, ως γνήσια ναζιστική οργάνωση, είχε ανάγκη για την νομιμότητα και τη νομιμοποίησή της, τον μανδύα του πολιτικού κόμματος, για να καλύπτει την βίαιη δράση των ομάδων κρούσης και τον εκφοβισμό και την τρομοκράτηση μεταναστών, συνδικαλιστών και κάθε εχθρού των Ναζί.
Χωρίς αυτό τον μανδύα, του πολιτικού κόμματος, δεν έχει πολιτική νομιμοποίηση και χωρίς τις ομάδες κρούσης που ασκούν εκτεταμένη βία ως μέσο πολιτικής επικράτησης, δεν είναι ναζιστική οργάνωση. Εκπίπτει στην κατάσταση ενός ακροδεξιού, ρατσιστικού, ξενοφοβικού κόμματος.
Κινητοποίηση
Χρειαζόταν η εκτίμηση ότι υπάρχει και μπορούμε να κινητοποιήσουμε τη μεγάλη αντιφασιστική πλειοψηφία για να πούμε τότε ότι μπορούμε να νικήσουμε τους φασίστες, την Χρυσή Αυγή και στο δρόμο και στα δικαστήρια. Κόντρα σε ηττοπαθείς προσεγγίσεις ότι δεν μας παίρνει, έχουν μπει πια στη Βουλή ή σε άλλες προσεγγίσεις ότι χρειάζεται «στρατιωτική αντιπαράθεση» με τους φασίστες.
Σήμερα ξέρουμε ότι η προσέγγιση που αποδείχτηκε νικηφόρα και οδήγησε τη Χρυσή Αυγή και τα τάγματα εφόδου στη διάλυση και εκτός Βουλής, ήταν η ενωτική μαζική κινητοποίηση των συνδικάτων, του φοιτητικού κινήματος των μεταναστών, της νεολαίας. Το κέρδισμα του δρόμου, χωρίς αποκλεισμούς για όποιον θέλει να δώσει τη μάχη του δρόμου και ταυτόχρονα και το κέρδισμα της δίκης.
Οι δίκες κατά των φασιστών δεν είναι απλή δικαστική μάχη, είναι κυρίως πολιτική μάχη και καμπάνια, όχι μόνο μέσα, αλλά κυρίως έξω από το δικαστήριο, με κινητοποίηση των συνδικάτων, των φοιτητικών συλλόγων, κάθε εθελοντικής συλλογικότητας, με δεκάδες συγκεντρώσεις σε όλη τη χώρα. Η σημασία της απονομιμοποίησής τους για την δυνατότητα συμμαχιών και πολιτικής κάλυψής τους αποδείχτηκε καθοριστική. Είχαν εκδοθεί πριν από την τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου, τουλάχιστον 30 αμετάκλητες ποινικές καταδίκες εναντίον ηγετικών στελεχών της Χρυσής Αυγής για εγκληματικές επιθέσεις κατά μεταναστών και αντιφασιστών.
Κάθε μία καταδίκη των ναζί σε αυτές στις δικαστικές μάχες ήταν ένα βήμα πιο κοντά στη συνολική καταδίκη ως εγκληματική οργάνωση στη μεγάλη δίκη της Χρυσής Αυγής. Ένα παραπάνω επιχείρημα για τους αγωνιστές του αντιφασιστικού κινήματος στη μάχη στις γειτονιές για το τσάκισμα και την απονομιμοποίηση της Χρυσής Αυγής.
Αυτή είναι πολύτιμη παρακαταθήκη και πολιτική εμπειρία για χιλιάδες κόσμου, που έδωσε και κέρδισε αυτή τη μάχη. Η τεράστια αντιφασιστική διαδήλωση της 7 Οκτώβρη του 2020, τη μέρα έκδοσης της πρωτόδικης καταδικαστικής απόφασης και της 4 Μάρτη του 2026, τη μέρα έκδοσης της τελεσίδικης καταδικαστικής απόφασης του Εφετείου για την Χρυσή Αυγή, είναι στη μνήμη όλων ως ορόσημο αυτής της νίκης.
Με την αυτοπεποίθηση από αυτήν την ιστορική νίκη πάμε στον επόμενο σταθμό, τη μεγάλη Διεθνή Κινητοποίηση κατά του Ρατσισμού και του Φασισμού στις 28 Μάρτη στο Σύνταγμα.