διαφθοράς μέσα στην άρχουσα τάξη της Κίνας. Τα περισσότερα ΜΜΕ κέντραραν στη γυναίκα του, Γκου Καλάι, η οποία την περασμένη εβδομάδα δικάστηκε για τη δολοφονία ενός Βρετανού επιχειρηματία. Η διαφθορά στην Κίνα είναι βαθύτερη από αυτά τα δύο γεγονότα. Οι κατηγορίες εναντίον τους έδειξαν το πραγματικό πρόσωπο της κινέζικης άρχουσας τάξης και τις αλλαγές στο εσωτερικό της.
Η εκδίωξη του Μπο Σιλάι από το αξίωμά του ήταν η μεγαλύτερη ατίμωση για έναν επιφανή κινέζο πολιτικό από το 1990. Ο Μπο ήταν ο ηγέτης του ΚΚ στην Τσοκινγκ, μία επαρχία της νότιας Κίνας. Αργότερα φέτος το ΚΚΚ θα οργανώσει ένα συνέδριο στο οποίο θα ανακοινώσει τα οικονομικά μέτρα για τα επόμενα 5 χρόνια. Το συνέδριο θα βγάλει την νέα ηγεσία, τη Μόνιμη Επιτροπή του Πολιτικού Γραφείου. Αυτή η επιτροπή αποτελείται από 9 άτομα, οι οποίοι είναι από τους πιο ισχυρούς ανθρώπους του πλανήτη. Για τα επτά από τα 9 τωρινά μέλη, λήγει η θητεία τους αυτή τη χρονιά και υπάρχει έντονος ανταγωνισμός για τις θέσεις.
Ο Μπο Σιλάι ήταν στη σειρά για να μπει σε αυτή την επιτροπή. Είχε τη φήμη του λαϊκιστή, που υποτίθεται θα αντιμετώπιζε τη διαφθορά και θα ξαναγύριζε τη χώρα στις «καλή εποχή» της Πολιτιστικής Επανάστασης. Αυτό που ήταν λιγότερο γνωστό ήταν ότι ήταν επίσης διευθυντής ιδιωτικών φυλακών και εκβίαζε τοπικές επιχειρήσεις για συνεισφορές στα κεφάλαιά του. Ο Μπο Σιλάι είχε δημιουργήσει ένα κράτος μέσα στο κράτος.
Η πτώση του άρχισε το Φεβρουάριο όταν ο αρχηγός της αστυνομίας της Τσοκινγκ ζήτησε πολιτικό άσυλο στο αμερικάνικο προξενείο σε μία γειτονική επαρχία. Δήλωσε ότι ο Μπο Σιλάι πρόκειται να τον σκοτώσει. Μετά από αυτό οι αντίπαλοι του Μπο βρήκαν την ευκαιρία να τον ξηλώσουν.
Ο Μπο Σιλάι είναι ένα από τα λεγόμενα «πριγκηπόπουλα», ένας από τους ανθρώπους που απέχτησαν εξουσία εξαιτίας της καταγωγής τους. Ο πατέρας του ήταν ένας από τους ήρωες του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού. Υπάρχει μία διάσπαση στην άρχουσα τάξη ανάμεσα στα «πριγκηπόπουλα» και στους ανθρώπους που πετυχαίνουν με την αξία τους αλλά έχει να κάνει με προσωπικούς ανταγωνισμούς παρά με πολιτικές διαφορές.
Υπάρχουν επίσης πολλές διασπάσεις ανάμεσα στα «πριγκηπόπουλα». Υπάρχουν παλιές οικογενειακές διαμάχες που κρατάνε για δεκαετίες. Ένα από τα «πριγκηπόπουλα», ο Σι Τζιπίγκ προορίζεται να αναλάβει πρωθυπουργός αργότερα αυτή τη χρονιά. Αν και φαίνεται καθαρός, όλη του η οικογένεια έχει βγάλει πολλά λεφτά καθώς ο Σι ανέβαινε τα σκαλοπάτια του μηχανισμού του κομμουνιστικού κόμματος.
Αν αυτή είναι η εικόνα της Κίνας στην κορυφή, τι ακριβώς συμβαίνει λίγο παρακάτω; Η πρόσφατη ιστορία του επιχειρηματία Λιν Τσουνπίγκ από τη Σαγκάη είναι διδακτική. Τα κρατικά ΜΜΕ ανακοίνωσαν ότι είχε εξαγοράσει την Atlantic Bank στο Delaware των ΗΠΑ τον Ιανουάριο. Με βάση αυτή την επιτυχία αναδείχθηκε σε κυβερνητικό στέλεχος και τα κρατικά μέσα αποκάλεσαν την επιχειρηματική εμπειρία του «θρυλική». Αλλά όταν έγινε μια έρευνα για κάποιες άλλες συναλλαγές, κάποιος έκανε ένα τυπικό τηλεφώνημα στο Delaware. Ανακάλυψαν έτσι ότι δεν υπήρχε καμία Atlantic Bank. Ο «θρύλος» ήταν απλά απατεώνας.
Είναι βασικό να καταλάβει κανείς από πού προέρχεται η διαφθορά στην Κίνα. Συχνά λέγεται ότι αυτό που έγινε τη δεκαετία του 1980 στην Κίνα είναι το ίδιο που έγινε στη Ρωσία και στην Ανατολική Ευρώπη στη δεκαετία του 1990. Εκεί, αφού οι δημόσιες βιομηχανίες ιδιωτικοποιήθηκαν, οι διευθυντές απλά έγιναν οι καπιταλιστές.
Συνεργασία
Στην Κίνα είναι πιο περίπλοκο. Η ανάπτυξη προήλθε από τη δημόσια βιομηχανία ή τη συνεργασία μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα (συχνά ξένου). Η οικονομική δύναμη μετακινήθηκε μέσα στο κράτος. Η άρχουσα τάξη χαλάρωσε τον ασφυκτικό έλεγχο που είχε επί όλων των τομέων της οικονομίας και άφησε περιθώρια στους τοπικούς μάνατζερ και αξιωματούχους. Τους επιτράπηκε να κρατάνε τα κέρδη που προέρχονται από τις περιοχές τους και τους ενθάρρυνε να τα χρησιμοποιούνε για τα δικά τους συμφέροντα. Η ιδέα ήταν να ενισχυθεί η τοπική επιχειρηματικότητα - και δούλεψε.
Δεν υπάρχει σωστός τρόπος να μετρήσεις την έκταση της διαφθοράς, επειδή τα στοιχεία κοιτάνε μόνο το ποιος πιάνεται. Αλλά ένας υπολογισμός από την Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι τα τελευταία 20 χρόνια 16.000 άνθρωποι έχουν φύγει από την Κίνα γιατί ήταν εκτεθειμένοι σε διαφθορά. Πήραν μαζί τους 125 δις αμερικάνικα δολάρια. Αυτή είναι πάνω κάτω η αξία των κινεζικών εξαγωγών στις ΗΠΑ σε ένα χρόνο.
Αυτή είναι οργανωμένη, συνεχής διαφθορά στην κορυφή. Και το ΚΚ είναι στο κέντρο της. Το ΚΚ ακόμα διευθύνει την κρατική βιομηχανία και γύρω στο 40% των μεγαλύτερων αφεντικών σε ιδιωτικές εταιρείες στην Κίνα είναι μέλη του κόμματος.
Γιατί αυξάνεται η διαφθορά; Σε «κανονικές συνθήκες» η διαφθορά θεωρείται ως φόρος πάνω στα κέρδη. Αλλά στην Κίνα οι αξιωματούχοι συσσωρεύουν ιδιωτικό κεφάλαιο μέσα από τη διαφθορά. Κινούνται με στόχο να μεγαλώσουν τις επιχειρήσεις τους γιατί έτσι μπορούν να αυξήσουν το μερίδιό τους. Και μερικά από τα κλεμμένα λεφτά γυρνάνε πίσω στην παραγωγή.
Στην επαρχία η δυναμική είναι λίγο διαφορετική. Η κυρίαρχη τάξη βασίζεται σε ένα στρατό τοπικών αξιωματούχων που δεν μπορεί να εμπιστευτεί ή να του επιβάλει πειθαρχία. Περίπου 50 εκατομμύρια άνθρωποι δουλεύουν για το κράτος στην Κίνα. Το ένα εκατομμύρια παίρνει κατευθείαν εντολές από το Πεκίνο. Οι υπόλοιποι δουλεύουν για τις τοπικές αρχές, στις επαρχίες κλπ.
Αυτή η ενδημική διαφθορά προκαλεί οργή στους ανθρώπους αλλά έχει τη δύναμη και να τους ενώσει. Ο καθένας ξέρει έναν μάνατζερ ή ένα αξιωματούχο που είναι διεφθαρμένος. Η οικονομική ύφεση του 2008 έχει οδηγήσει σε μία αυξανόμενη δυσαρέσκεια στην Κίνα. Αυτό κάνει την άρχουσα τάξη ιδιαίτερα νευρική.
Τα τελευταία 20 χρόνια έχουν δει ένα μεγάλο απεργιακό κύμα, διαδηλώσεις, διαμαρτυρίες και κινήματα, αυτό που οι ηγέτες της Κίνας ονομάζουν «μαζικά ομαδικά γεγονότα». Υπήρχαν περίπου 8.000 τέτοια γεγονότα το 2004 . Το 2007 ο αριθμός ήταν 80.000. Η κυβέρνηση από τότε σταμάτησε να δημοσιεύει τους αριθμούς, αλλά μία εκτίμηση για το 2010 αναφέρει 180.000. Τον Ιούνιο για παράδειγμα υπήρχαν δύο εξεγέρσεις στη νότια επαρχία της Καντώνας.
Πιο πρόσφατα έγιναν δύο καμπάνιες, σε πόλεις που απέχουν εκατοντάδες χιλιόμετρα μεταξύ τους, ενάντια στην μόλυνση των εργοστασίων. Και οι δύο καμπάνιες χρησιμοποίησαν το ίντερνετ και οι μαθητές ήταν στην καρδιά τους. Οι παρατηρητές σημείωσαν ότι οι μαθητές δεν έδειξαν φόβο για την αστυνομία. Μία από τις καμπάνιες νίκησε - το εργοστάσιο έκλεισε - και η άλλη συνεχίζεται. Αυτό εξηγεί γιατί τέτοιου είδους γεγονότα συνεχίζουν να προκαλούν εκρήξεις - τις περισσότερες φορές ο κόσμος νικάει. Αυτά τα περιθώρια για επιτυχίες των κινητοποιήσεων εξηγούν γιατί έχει νόημα να απεργεί κανείς σε κάποιο κινεζικό εργοστάσιο: γιατί ακόμα και στα κρατικά εργοστάσια ο τοπικός μάνατζερ έχει τη δυνατότητα να δίνει αυξήσεις.
Φοβισμένη
Μπορείς να δεις πόσο φοβισμένη είναι η άρχουσα τάξη της Κίνας από το γεγονός ότι αυτά που ξόδεψε πέρσι για την εσωτερική ασφάλεια ήταν περισσότερα από όσα ξόδεψε για εξοπλισμούς. Η Κίνα είναι ανερχόμενη στρατιωτική δύναμη αλλά ξοδεύει πιο πολλά για τις εσωτερικές δυνάμεις ασφαλείας. Παρά την έκταση των κινητοποιήσεων όμως, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι αυτή δεν είναι η «Άνοιξη της Κίνας». Αυτές είναι μάχες που δίνονται ενάντια σε συγκεκριμένους αξιωματούχους ή μάνατζερ και όχι για να αλλάξει το καθεστώς. Και δεν συνδέονται μεταξύ τους απαραίτητα.
Οι απεργίες είναι οι πιο πιθανές δράσεις που μπορεί να γενικευτούν. Το καλοκαίρι του 2010 υπήρχε ένας απεργιακός χείμαρρος στην βιομηχανία αυτοκινήτων. Χαρακτηρίστηκε από έναν υψηλό βαθμό οργάνωσης, με τους εργαζομένους να εκλέγουν ανοιχτά τους αντιπροσώπους τους. Ήταν επίσης αξιοσημείωτη κινητοποίηση για τα επιθετικά αιτήματα της - ο κόσμος ζητούσε περισσότερα λεφτά και λιγότερες ώρες. Και είχαν και ιδιαίτερα αιτήματα - όπως το να πληρώνονται το ίδιο με τους εργαζόμενους της ίδιας επιχείρησης σε ένα άλλο εργοστάσιο 200 μίλια μακριά. Ήξεραν ποιες ήταν οι αμοιβές τους επειδή συνομιλούσαν μέσω ιντερνετ. Υπήρχε επίσης η τάση η μια απεργία να πυροδοτεί την άλλη, μια αύξηση της αυτοπεποίθησης των εργατών που προέρχονται από εσωτερική μετανάστευση. Μπορεί να μην λέγεται πάντα ανοιχτά, αλλά πολλοί εργάτες έχουν την αίσθηση ότι «τους παίρνει» και ότι έχουν μια δύναμη που οι γονείς τους δεν είχαν.
Ο Μπο Σιλάι προσπάθησε να καβαλήσει αυτό το κύμα της δυσαρέσκειας παριστάνοντας το «φίλο του λαού» αλλά τον ξήλωσαν. Άλλες πτέρυγες του κόμματος προσπαθούνν να ενσωματώσουν τη δυσαρέσκεια. Αλλά αυτή είναι μία στρατηγική υψηλού κινδύνου.
Πριν την Ρώσικη Επανάσταση του 1917, αξιωματούχοι της Ρωσίας του Τσάρου ίδρυσαν νόμιμα συνδικάτα σε μια προσπάθεια να απομονώσουν τους Μπολσεβίκους. Αλλά το σχέδιο απέτυχε και ως ένα βαθμό διευκόλυνε όσα ακολούθησαν.
Δεν υπάρχει εύκολη λύση για την άρχουσα τάξη της Κίνας. Εάν η οικονομία κάνει βουτιά υπάρχει δυνατότητα για μια ακόμα μεγαλύτερη έκρηξη του θυμού από τα κάτω. Οι κυβερνήτες της Κίνας καταλαβαίνουν ότι όλα τα συστατικά είναι εκεί - αυτό που λείπει είναι ένας πυροδότης.
Τσάρλι Χορ
Από την εφημερίδα Socialist Worker του Λονδίνου