Διεθνή

Η απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία μπορεί να απέτυχε, αλλά η κρίση μέσα στο τουρκικό κράτος, έναν από τους βασικούς συμμάχους του ΝΑΤΟ στην περιοχή, συνεχίζεται -προσθέτοντας άλλο ένα αδύναμο κρίκο στο χάος της αστάθειας, του πολέμου και των ανταγωνισμών που φουντώνουν στη Μέση Ανατολή.   

 

Οι δηλώσεις του αμερικάνου στρατηγού Βότελ την Πέμπτη 28/7 ήταν ενδεικτικές. Δήλωσε «ανήσυχος» για το πόσο οι εξελίξεις θα επηρεάσουν το αμερικάνικο προσωπικό στην αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ στην Τουρκία από την οποία ξεκινάνε οι νατοϊκές επιχειρήσεις σε Συρία και Ιράκ. Επίσης, επιβεβαίωσε ότι στελέχη του τουρκικού στρατού με τα οποία συνεργάζονταν είναι ανάμεσα στους πραξικοπηματίες. 

 

Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν κύμα αντιδράσεων και δηλώσεων από τον ίδιο τον Ερντογάν και άλλους αξιωματούχους της κυβέρνησής του. Αλλά η κρίση δεν περιορίστηκε στις δηλώσεις. Το Σάββατο 30/7, το αεροδρόμιο του Ιντσιρλίκ περικυκλώθηκε από 7000 ενόπλους στρατιώτες και αστυνομικούς, (υπήρξε και διαδήλωση) μετά από φήμες για νέα απόπειρα πραξικοπήματος με τις τουρκικές αρχές να κάνουν λόγο απλά για «έλεγχο ασφαλείας» -δύο μέρες πριν την επίσκεψη του αμερικάνου στρατηγού Ντάνφορντ στη βάση. 

 

Η νέα αντιπαράθεση ανάμεσα στις ΗΠΑ και την τουρκική κυβέρνηση (ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η πολεμική ένταση ανεβαίνει, με ΗΠΑ και Ρωσία να προχωράνε σε νέες επιχειρήσεις σε Λιβύη, Ιράκ και Συρία) λειτουργεί αποσταθεροποιητικά συνολικά για όλη την περιοχή αλλά και για την ίδια την Τουρκία, όπου ο καθόλου «παντοδύναμος» Ερντογάν αναζητάει απεγνωσμένα τρόπους να ελέγξει την κατάσταση.  Η απόφασή του να επισκεφθεί στις 9 Αυγούστου τον Πούτιν, με τον οποίον μέχρι πριν από λίγους μήνες ήταν σε απολύτως εχθρική σχέση, είναι ενδεικτική της σοβαρής κρίσης που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει.

 

Το μέγεθος της κρίσης αναδεικνύεται και από τις εσωτερικές εξελίξεις στην Τουρκία. Ο Ερντογάν προσπάθησε την προηγούμενη βδομάδα να υποβαθμίσει τους πραξικοπηματίες σε μια «μικρή μειοψηφία» -με το τουρκικό γενικό επιτελείο να υπολογίζει ότι στο πραξικόπημα συμμετείχε μόνο το «1,5% του στρατού»- καταμετρώντας στο γενικό σύνολο και τους εκατοντάδες χιλιάδες εφέδρους!

 

Όμως, σύμφωνα με τον υπουργό Δικαιοσύνης της Τουρκίας, το πραξικόπημα είχε την υποστήριξη του 50% των υψηλόβαθμων αξιωματικών, πολύ περισσοτέρων δηλαδή από αυτούς που σχετίζονται με τον Γκιουλέν.  Πρόκειται για τους ίδιους αξιωματικούς, που μέχρι πριν μερικές βδομάδες ο Ερντογάν αντιμετώπιζε σαν «ήρωες» για τις δολοφονικές επιχειρήσεις που οργάνωναν εναντίον των Κούρδων. 

 

Τώρα μην ξέροντας ποιον να πρωτο-εμπιστευτεί μέσα στον κρατικό μηχανισμό, κλείνει τις στρατιωτικές ακαδημίες και προχωρεί σε αναδιοργάνωση του στρατού. Αλλά το κάνει προσπαθώντας να κρατήσει τις γέφυρες με τους κεμαλικούς, ρίχνοντας όλη την ευθύνη για το πραξικόπημα στους γκιουλενικούς. Έτσι όλοι οι μέχρι πρότινος κατηγορούμενοι στρατηγοί που εμπλέκονταν στα σχέδια πραξικοπημάτων «εργκένεκον» και «βαριοπούλα», παριστάνουν σήμερα τους σχολιαστές στα κανάλια, την ίδια στιγμή που συνεχίζουν τις επιχειρήσεις εναντίον των Κούρδων στην Τουρκία. 

 

Ευτυχώς η δύναμη των απλών ανθρώπων που έχυσαν το αίμα τους στο δρόμο πετυχαίνοντας να εμποδίσουν το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, εξακολουθεί να βρίσκεται στο δρόμο, με πιο πρόσφατο παράδειγμα το μαζικό συλλαλητήριο με σύνθημα «Όχι στο Πραξικόπημα, Δημοκρατία τώρα!» που πραγματοποίησε την Παρασκευή 29 Ιουλίου στη Σμύρνη το κόμμα ΗDP και υποστήριξαν 45 συνδικάτα, επαγγελματικοί φορείς και οργανώσεις. Αυτή είναι η δύναμη που μπορεί να σταματήσει τα πραξικοπήματα και τις ιμπεριαλιστικές επιχειρήσεις φέρνοντας ειρήνη και δικαιοσύνη για την εργατική τάξη και όλους τους λαούς της Τουρκίας.

 

Ποιος ήταν ο κόσμος που σταμάτησε το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου στην Τουρκία; Δεν μπορούμε να απαντήσουμε σωστά σε αυτό το ερώτημα χωρίς να δούμε τις μάχες που έχει δώσει η εργατική τάξη τα τελευταία χρόνια. 

Από τον Ιανουάριο μέχρι τον Ιούνιο του 2015 μια σειρά απεργιών των μεταλλεργατών σάρωσε την Τουρκία σε 15 πόλεις. Την πρώτη απεργία την κάλεσε στις αρχές της χρονιάς η DISK («Προοδευτική Συνομοσπονδία Συνδικάτων»  που υποστηρίζει το Ρεπουμπλικανικό φιλοκεμαλικό κόμμα CHP) και απέργησαν 15 χιλιάδες εργάτες από 22 εργοστάσια σε 10 πόλεις. Οι σύντροφοι από το DSiP (Επαναστατικό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα) πήραμε μέρος στη δυναμική πορεία του Gebze, μιας εργατικής πόλης κοντά στην Ιστανμπούλ. 

 

Μιλήσαμε με πολλούς εργάτες. Σχεδόν όλοι, αν και ανήκαν στη DISK που είναι “κοσμικό” συνδικάτο, είχαν ψηφίσει AKP. Μας έλεγαν ότι υποστηρίζουν την κυβέρνηση για διάφορους λόγους. Ωστόσο γνωρίζουν ότι η κυβέρνηση είναι ενάντια στην απεργία τους και αναρωτιόνταν: εφόσον ο Ερντογάν ξέρει ότι οι δικές τους ψήφοι είναι που τον ανέβασαν στην εξουσία, γιατί στρέφεται εναντίον τους κάνοντάς τα πλακάκια με τ' αφεντικά;

 

Η απεργία του Γενάρη τελικά απαγορεύτηκε από την κυβέρνηση διότι αποτελούσε κίνδυνο για την “εθνική ασφάλεια”. Το Μάιο οι μεταλλεργάτες της Bursa ξεκίνησαν μια αυθόρμητη απεργία σε πολλά εργοστάσια. Απλώθηκε σε 8 πόλεις και κινητοποίησε χιλιάδες εργάτες και πάλι. Αυτή τη φορά δεν διαδήλωναν μόνο ενάντια στο MESS (το εργοδοτικό σωματείο μετάλλου, παραδοσιακά πολύ δυνατό), αλλά και ενάντια στο Turk-Metal, ένα συνδικάτο που ελέγχεται απόλυτα από φασίστες. Οι απεργοί, που νίκησαν σε πολλά από τα εργοστάσια, ήταν και πάλι κατά πλειοψηφία υποστηρικτές της κυβέρνησης.

Μετά το μακελειό της Soma (όπου εκατοντάδες εργάτες σκοτώθηκαν σε ατύχημα σε ορυχείο με άθλιες συνθήκες εργασίας), η κίνηση της εργατικής τάξης αυξήθηκε ραγδαία. Οι περισσότεροι εργάτες που έμπαιναν στη δράση ήταν σαν αυτούς. Σε απεργίες σε διάφορες περιοχές κάλεσε ακόμα και το Hak-Is, η συνομοσπονδία που στηρίζει το ΑΚΡ. 

 

Υπάρχει μια απεργία εν εξελίξει στο Kastamonu, μια μικρή πόλη στη βορειοδυτική ακτή της Μαύρης Θάλασσας. Μόλις λίγες μέρες πριν το πραξικόπημα,  οι ανθρακωρύχοι του Zonguldak διαδήλωναν ενάντια στην ιδιωτικοποίηση. (Το 1991 είχε οργανωθεί μεγάλη πορεία από την πόλη αυτή -που είναι παραδοσιακά πόλη ανθρακωρύχων- μέχρι την Άγκυρα: συμμετείχαν 100 χιλιάδες εργάτες και φώναζαν συνθήματα όπως “Zonguldak και Botan χέρι-χέρι”. Το Botan είναι κουρδική περιοχή στην Τουρκία).

 

Εικόνα 

Αυτή είναι η πραγματική εικόνα της εργατικής τάξης που θα έπρεπε να λάβει υπόψη της κάθε σοβαρή αριστερή οργάνωση που θέλει να παρέμβει στο εργατικό κίνημα: υποστηρικτές της κυβέρνησης -το μισό εκλογικό σώμα και ταυτόχρονα το φτωχότερο κομμάτι της τουρκικής κοινωνίας- να αγωνίζονται ενάντια στα αφεντικά και την ίδια την κυβέρνηση που τα υποστηρίζει. Αυτός ήταν και ο κόσμος που σταμάτησε το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου.

 

Γι’ αυτό είναι λάθος η αόριστη υπεράσπιση της “κοσμικότητας” που συχνά οδηγεί πολλούς και στην Αριστερά να υποστηρίζουν το τουρκικό κράτος. Έχοντας μια τέτοια πολιτική το ΟDP, ένα μαζικό ρεφορμιστικό κόμμα της δεκαετίας του '90 κατέληξε μια μικρή σέχτα. Και το KESK, το πρώτο συνδικάτο δημοσίων υπαλλήλων, το οποίο είχε καταφέρει να τσακίσει την απαγόρευση του δικαιώματος στο συνδικαλισμό, κατέληξε να είναι η μικρότερη ομοσπονδία δημόσιων υπαλλήλων.

 

Αυτό που χρειάζεται στην Τουρκία είναι μια ευρύτερη αριστερή εναλλακτική, που να μην κάνει πολιτική με βάση τη “σύγκρουση πολιτισμών”. Που να μπορεί πάνω σε ταξικούς όρους να αμφισβητήσει το πλαστό δίλημμα “συντηρητισμός – κοσμικότητα”, να ενώνει εργάτες που προέρχονται από πολλά και διαφορετικά υπόβαθρα. Αυτή η αριστερά οφείλει να είναι μια δύναμη που να είναι σταθερά ενάντια σε κάθε παρέμβαση του στρατού στην πολιτική, να διαφοροποιείται από όσους καταγγέλλουν και εξευτελίζουν τους απλούς μουσουλμάνους πολίτες και να παίρνει το μέρος των καταπιεσμένων σε οποιοδήποτε αγώνα ενάντια στην κυβέρνηση.