Γέμισε με κόσμο, κύρια νεολαία, το Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο στην εκδήλωση που οργάνωσε στις 19 Δεκέμβρη για τις αφίσες του Κόκκινου Οκτώβρη. Ήταν πραγματικά το καλύτερο κλείσιμο της χρονιάς που το ΜΒ αφιέρωσε στα 100 χρόνια της Ρώσικης Επανάστασης με πολλές εκδόσεις, εκθέσεις βιβλίου, φωτογραφίας και αφίσας και πολλές παρεμβάσεις μέσα κι έξω από το χώρο του βιβλιοπωλείου.
Την εκδήλωση άνοιξε με την ομιλία της για την αφίσα ως μέσο επικοινωνίας η ιστορικός τέχνης Λήδα Καζαντζάκη: «Η δύναμη της εικόνας είναι συνώνυμη με την ανθρώπινη εξέλιξη… Η περίοδος που οι εκπρόσωποι της αποκαλούμενης στην ιστορία της τέχνης “ρώσικη πρωτοπορία” προσπάθησαν να συνδέσουν τα επιτεύγματα της βιομηχανικής επανάστασης με τα διδάγματα του Σεζάν για τα απλά γεωμετρικά σχήματα που συγκινούν το κοινό, να φέρουν μέσα από τα ρεύματα που αναπτύχθηκαν εκεί πριν και μετά τη μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση, δηλαδή μεταξύ του 1910 και 1930, “την τέχνη στο λαό”… Ήταν λες και βλέπουμε μέσα από τα καταπληκτικά αλλά και τρομακτικά δημιουργήματα-ρομπότ των Ρότσενκο και Λισίτσκι, αυτού που έφτιαξε και την εκπληκτικά αφηρημένη αφίσα με το κόκκινο τρίγωνο- σφήνα να διαπερνά τον κύκλο, υπό τον τίτλο “Νικήστε τους λευκούς” ως σχηματοποιημένη έλευση της Οκτωβριανής επανάστασης. Ο σουπρεματισμός του Μάλεβιτς αντίθετα, ο βαθιά ριζωμένος μέσα στον ρώσικο ψυχισμό εξέφρασε μέσα από τα λιτά του σχηματοποιημένα έργα πάνω στα παράθυρα του επίσημου τηλεγραφικού πρακτορείου (ΡΟΣΤΑ) και τα καθαρά αφαιρετικά του έργα από τις υποδόριες συνδέσεις και αλληλεπιδράσεις της αληθινής τέχνης. Μετέφερε από το 1917 μαζί με τα τραίνα της ΑΓΚΙΤ-ΠΡΟΠ -αγκιτάτσιας και προπαγάνδας- το καίριο και σήμερα μήνυμά του για τον εκδημοκρατισμό των τεχνών: “Οι πίνακες να απλωθούν από σπίτι σε σπίτι, σαν ουράνια τόξα από πολύτιμους λίθους, για να χαροποιούν και να εξευγενίζουν το βλέμμα του διαβάτη”».
«Οι αφίσες, που στηρίζονταν περισσότερο στην εικόνα και λιγότερο στις λέξεις ήταν το μέσο επικοινωνίας που επέλεξαν οι Μπολσεβίκοι για να απευθύνουν όσο το δυνατόν πλατύτερα το μήνυμα της Επανάστασης», συνέχισε ο Κώστας Πίττας. «Αποτυπώνουν με τον πιο άμεσο και πρακτικό τρόπο τη σχέση της τέχνης με την επανάσταση. Αξιοποιώντας κάθε μορφή της προεπαναστατικής τέχνης, οι καλλιτέχνες του κινήματος των αφισών προχωρούν σε πειραματισμούς και ευρηματικότητα μπολιάζοντας την παράδοση με την αστείρευτη δυναμική της επαναστατικής απελευθέρωσης. Η παραδοσιακή ξυλογραφία του 17ου αιώνα (τα λιούμποκ), οι βυζαντινές αγιογραφίες, οι διαφημιστικές αφίσες και τα σατυρικά σκίτσα των αρχών του 20ού αιώνα, η αφαιρετική διάσταση της Ρωσικής Πρωτοπορίας, βάζουν το στίγμα τους στις αφίσες της Οκτωβριανής Επανάστασης δημιουργώντας έναν εντελώς πρωτότυπο -και αρκετές φορές αμφίδρομο- τρόπο οπτικής επικοινωνίας ανάμεσα στους δημιουργούς-καλλιτέχνες και τους "αποδέκτες" εργάτες και αγρότες της Ρωσίας».
Η ταυτόχρονη προβολή χαρακτηριστικών αφισών του Άπσιτ, του Μουρ, του Ντένι, του Λεμπέντεφ, του Λισίτσκι, των Παράθυρων ΡΟΣΤΑ του Μαγιακόφσκι, έδινε μια ζωντανή εικόνα από όλο το φάσμα των τεχνοτροπιών -και σαν μορφή και σαν περιεχόμενο. «Ποτέ, ούτε ο Λένιν, ούτε ο Τρότσκι, ούτε το κόμμα των Μπολσεβίκων διανοήθηκαν να απαγορεύσουν την καλλιτεχνική δημιουργία και να επιβάλλουν αναγκαστικά πρότυπα στους δημιουργούς των επαναστατικών αφισών (κι όχι μόνο). Οι απαγορεύσεις και η επιβολή προτύπων -ο “σοσιαλιστικός ρεαλισμός” σαν μόνη επιτρεπόμενη μορφή τέχνης- ήταν αποτέλεσμα της κυριαρχίας της σταλινικής αντεπανάστασης στα τέλη της δεκαετίας του 1920», είπε κλείνοντας ο Κώστας Πίττας ενώ στην οθόνη προβάλλονταν και δείγματα αφισών της σταλινικής περιόδου.
Ακολούθησε μια πλούσια συζήτηση που απλώθηκε από το ζήτημα της σχέσης κινήματος και καλλιτεχνικής δημιουργίας μέχρι το αντίγραφο του Πύργου του Τάτλιν που έφτιαξαν οι φοιτητές αντί για χριστουγεννιάτικο δέντρο στην πλατεία στα Γιάννενα. Οι παρεμβάσεις φοιτητριών και φοιτητών από την κατάληψη της Σχολής Γραφικών Τεχνών και Καλλιτεχνικών Σπουδών του ΤΕΙ Αθήνας έδωσαν το στίγμα της επίθεσης που δέχεται η εκπαίδευση συνολικά και ειδικότερα οι καλλιτεχνικές σπουδές. Μετά το τέλος της εκδήλωσης η συζήτηση συνεχίστηκε στο χώρο του βιβλιοπωλείου ενώ πολλοί αγόρασαν βιβλία και αφίσες αξιοποιώντας και το παζάρι με μεγάλες εκπτώσεις του ΜΒ τη συγκεκριμένη μέρα.
Διαβάστε επίσης
