Πολιτισμός
Σινεμά: The Mankind’s Folly - “Η Ύβρις” της κλιματικής καταστροφής

Στιγμιότυπο από την ταινία The Mankind’s Folly

Για δεκαετίες οι ταινίες τρόμου προσπαθούσαν να στερήσουν τον ύπνο των θεατών χρησιμοποιώντας μυστήριο, υπερφυσικά φαινόμενα, τέρατα, καταστροφή. Η ανακούφιση ερχόταν από τη σκέψη ότι ο τρόμος που προκαλούσαν τα συγκεκριμένα θεάματα προέρχεται από τη φαντασία των δημιουργών τους. Όταν όμως ένα ντοκιμαντέρ καταγράφει την καταστροφή σε πραγματικό χρόνο, τον τρόμο δεν τον ακολουθεί ούτε η ανακούφιση, ούτε ο εφησυχασμός, αλλά η αφύπνιση και η κινητοποίηση.

Αυτό καταφέρνει το νέο ντοκιμαντέρ The Mankind’s Folly (Η Ύβρις της Ανθρωπότητας) του Γιώργου Αυγερόπουλου που έχει αρχίσει να προβάλλεται στους κινηματογράφους. 

Η ταινία αναδεικνύει τις δραματικές συνέπειες που προκαλεί το λιώσιμο του Πέρμαφροστ στην Αρκτική. Κεντρικοί ήρωες είναι ο Νικίτα στην Ανατολική Σιβηρία και η Μάρθα στη Βόρεια Αλάσκα. Οι ζωές τους ανατρέπονται όπως και όλων των συγχωριανών τους, όταν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους καταρρέει. 

Το Πέρμαφροστ είναι το επί χιλιετηρίδες παγωμένο έδαφος στην Αρκτική. Οτιδήποτε υπήρχε στην εποχή των μαμούθ πριν από πολλές χιλιάδες χρόνια, ζώα, φυτά, μικροοργανισμοί, ιοί βρίσκεται παγωμένο μέσα στο πέρμαφροστ. Η άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη λιώνει το πέρμαφροστ με ραγδαίους ρυθμούς πλέον. Τόσο ραγδαίους που όπως διαπίστωσε ο ίδιος ο δημιουργός του ντοκιμαντέρ, λιγότερο από 20 χρόνια πριν, για να καταγραφεί το λιώσιμο των πάγων έπρεπε να στηθεί μια κάμερα και να κινηματογραφεί με τη μέθοδο του timelapse για βδομάδες προκειμένου να διαπιστωθούν οι όποιες αλλαγές. Τώρα αυτό απλά συμβαίνει ζωντανά μπροστά σου. 

Οτιδήποτε έχει χτιστεί πάνω στο πέρμαφροστ βουλιάζει. Πόλεις, χωριά, εγκαταστάσεις. Κι όλη η αρχαία οργανική ύλη που υπάρχει κατεψυγμένη για χιλιάδες χρόνια μέσα στο πέρμαφροστ, βγαίνει στην επιφάνεια και σαπίζει. Ιοί και παθογόνοι μικροοργανισμοί ανασταίνονται κι αρχίζουν να αναπαράγονται. Η οργανική ύλη αποσυντίθεται παράγοντας αέρια του θερμοκηπίου που ανεβάζουν κι άλλο τη θερμοκρασία, λιώνοντας ακόμα περαιτέρω το πέρμαφροστ, σε μια αέναη λούπα μέχρι την ολική καταστροφή. Και η καταστροφή δεν αφορά μόνο τους λαούς που ζουν στο υπό κατάρρευση πέρμαφροστ αλλά καθέναν και καθεμιά που κατοικεί στον πλανήτη Γη.

Η ταινία δεν μένει στην παρατήρηση της καταστροφής. Καταδεικνύει τους υπεύθυνους. Τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων που συνεχίζει να επεκτείνεται πάνω στα εδάφη της αρκτικής. Τους μεγάλους ηγέτες όπως τον Τραμπ του “Drill Baby Drill” και τον προκάτοχό του που πούλαγε παραμύθια ότι θα σταμάταγε τις εξορύξεις στην Αλάσκα. Τον Πούτιν που επεκτείνει τις εξορύξεις στη Σιβηρία. Τον πόλεμο, καθώς μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, ακόμα και οι υποκριτικές υποσχέσεις των κυβερνήσεων για μέτρα ανάσχεσης της περιβαλλοντικής καταστροφής πήγαν περίπατο για χάρη της ενεργειακής επάρκειας. Τον ίδιο τον καπιταλισμό. Ενδεχομένως είναι η πιο ξεκάθαρα αντικαπιταλιστική ταινία του Γιώργου Αυγερόπουλου, φτάνοντας να κατονομάζει το ίδιο το οικονομικό σύστημα ως υπεύθυνο για την περιβαλλοντική κρίση. 

Όλα αυτά ο Αυγερόπουλος και η ομάδα του τα καταφέρνουν με τη γνωστή κινηματογραφική αρτιότητα που χαρακτηρίζει τις ταινίες τους.

Παρότι ο δημιουργός της ταινίας, όπως και οι ίδιοι οι επιστήμονες, δεν είναι καθόλου αισιόδοξοι για το μέλλον, το ντοκιμαντέρ απέχει από το να είναι εσχατολογικό. Κάτι τέτοιο θα οδηγούσε στο θρήνο και την παραίτηση. Αντίθετα το Mankind’s Folly σημαίνει συναγερμό. Να ανατρέψουμε τον καπιταλισμό πριν βυθίσει την ανθρωπότητα στη φρεσκολιωμένη λάσπη.