Την Τετάρτη 10 Οκτωβρίου ανέβηκε η παράσταση του μπαλέτου ‘Σπάρτακος’, σε μουσική σύνθεση Αράμ Χατσατουριάν και χορογραφία Γιούρι Νικολάγιεβιτς Γκριγκορόβιτς. Σε ένα ρωμαϊκό θέατρο, το Ηρώδειο, ξετυλίχθηκε η ιστορία του Σπάρτακου, ενός δούλου που οδήγησε την τρίτη και μεγαλύτερη εξέγερση δούλων απέναντι στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Το 73 π.Χ. ξεκινά εξέγερση από μία μικρή ομάδα που είχε δραπετεύσει από ένα στρατόπεδο εκπαίδευσης σκλάβων. Η ορμή και οι στρατιωτικές επιτυχίες των εξεγερμένων απέναντι στις Ρωμαϊκές Λεγεώνες ενέπνευσαν όλους τους καταπιεσμένους. Εντάσσονται μαζικά στο στρατό των δούλων ο οποίος, στην κορύφωση της διετούς εξέγερσης, προσμετράται σε εβδομήντα χιλιάδες.
Βασικό ρόλο στις νίκες του στρατού έπαιξαν οι γυναίκες, όπως και η ίδια η συντρόφισσα του Σπάρτακου, καθώς και η προσφορά χιλιάδων σε εφόδια για τη βοήθεια της εξέγερσης. Το 71 π.Χ. καταστέλλεται με τον πιο βίαιο τρόπο, αυτή η εξέγερση που κατάφερε να φτάσει να πολιορκεί τη Ρώμη. Ο Σπάρτακος σκοτώνεται στη μάχη ενώ έξι χιλιάδες σταυρώνονται στην Απία οδό.
Η δημιουργία του μπαλέτου ‘Σπάρτακος’ πραγματοποιείται μετα το θάνατο του Στάλιν (1953) και την εξέγερση στην Ανατολική Γερμανία. Το 1955-56 ο αρμένικης καταγωγής συνθέτης Αράμ Χατσατουριάν ξεκινά τη σύνθεση. Συγχρόνως, επαναπροσκαλείται ο Leonid Yaκobson, ο πρώτος χορογράφος που καταπιάστηκε με το έργο. Είναι η περίοδος της αποσταλινοποίησης, η περίοδος της ελπίδας και καλλιτεχνικής απελευθέρωσης. Ο Yakobson ήταν χορευτής και χορογράφος που ήδη από τη δεκαετία του ‘30 είχε βρεθεί στη γωνία εξ αιτίας των έργων του. Το 1930 έφτιαξε μια πράξη από το τρίπρακτο μπαλέτο ‘The Golden Age’ του Σοστακόβιτς. Είχε χρησιμοποιήσει χορούς όπως το τάνγκο και το tap-dancing, χοροί απαγορευμένοι στη Σοβιετική Ένωση. Πλέον δυσκολευόταν να εργαστεί σε μεγάλες Ακαδημίες.
Ελπίδα
Την περίοδο της ελπίδας επανέρχεται με τη χορογραφία του μπαλέτου ’Σπάρτακος’. Βγάζει τις πουέντ (παπούτσια της μπαλαρίνας), εμπνευσμένος από τους πρωτοπόρους του χορού των αρχών του εικοστού αιώνα, όπως η Ισιδώρα Ντάνκαν, γνωστή και ως η “ξυπόλητη χορεύτρια”, και ο Βασλάβ Νιζίνσκι.
Η πρεμιέρα έλαβε χώρα τον Δεκέμβριο του 1956 και, ενώ προκάλεσε αίσθηση, σύντομα βγήκε από το ρεπερτόριο. Ο Yakobson κατηγορείται ως «μοντερνιστής» καθώς είχε καταστρατηγήσει τους κανόνες του κλασικού μπαλέτου. Μόλις λίγους μήνες πριν, είχε προηγηθεί το πνίξιμο της επανάστασης της Ουγγαρίας. Η περίοδος της ελπίδας έφτανε στο τέλος της.
Η παράσταση που ανέβηκε στο Ηρώδειο βασίστηκε στην πρεμιέρα του 1968, επί Μπρέζνιεφ, με χορογραφία πλέον του Γιούρι Γκριγκορόβιτς, ο οποίος δίνει έναν επικό χαρακτήρα επιστρέφοντας στην στενή φόρμα του κλασικού μπαλέτου. Εξυμνεί την εξέγερση του Σπάρτακου την περίοδο της Άνοιξης της Πράγας.
Παρά την ιστορία του μπαλέτου «Σπάρτακος», αυτό που έχει σημασία είναι ότι σήμερα ακόμα και στα Ρωμαϊκά θέατρα παίζεται η ιστορία του εξεγερμένου δούλου Σπάρτακου ενώ κανένας δεν θυμάται τον «νικητή» Ρωμαίο στρατηγό Κράσσο. Ο Σπάρτακος είναι αυτός που εμπνέει ακόμα και σήμερα τους καταπιεσμένους. Όπως έγραφε και ο Μαρξ σε επιστολή του στον Ένγκελς: «Ο Σπάρτακος αποκαλύπτεται ως η πιο εξαιρετική φυσιογνωμία του αρχαίου κόσμου. Μεγάλος στρατηγός…, ευγενικός χαρακτήρας, ένας πραγματικός εκπρόσωπος του αρχαίου προλεταριάτου».