200 χρόνια συμπληρώνονται από τη σφαγή του “Πίτερλου” και ο Μάικ Λι, από τους κύριους εκφραστές του σύγχρονου βρετανικού σινεμά, στην καινούρια του ταινία θυμίζει μια από τις σημαντικότερες στιγμές στην ιστορία της εργατικής τάξης.

Στις αρχές του 19ου αιώνα οι συνθήκες ζωής και εργασίας ήταν άθλιες. Η πρώτη βιομηχανική επανάσταση είχε οδηγήσει σε εξαφάνιση τις παλιές υφαντουργικές οικοτεχνίες του 18ου αιώνα και χιλιάδες άντρες γυναίκες και παιδιά συνέρρεαν στις αναπτυσσόμενες βιομηχανουπόλεις της βορειοδυτικής Αγγλίας προσπαθώντας να επιβιώσουν κάτω από άθλιες συνθήκες και με μισθούς πείνας. Βρισκόμαστε στα πρώτα βήματα της εργατικής τάξης. Μετά τη νίκη στο Βατερλό και το τέλος των Ναπολεόντειων πολέμων πολλοί πίστεψαν ότι οι συνθήκες θα βελτιώνονταν, αλλά αντίθετα τα πράγματα χειροτέρεψαν. 

 Η βρετανική άρχουσα τάξη στη δεκαετία του 1810 ζούσε κάτω από το φόβο των Ιακωβίνων και της επανάστασης που είχε ανατρέψει τη μοναρχία στη Γαλλία. Στη Βρετανία, μόνο ένας στους δέκα άνδρες - και καμία γυναίκα - μπορούσε να ψηφίσει, ενώ πολλές πόλεις δεν είχαν καθόλου βουλευτές. Στις 16 Αυγούστου του 1819 πάνω από 60.000 διαδηλωτές -απεργοί μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά τους- συγκεντρώθηκαν στην πλατεία του Αγίου Πέτρου στο Μάντσεστερ. Η συγκέντρωση ήταν το κεντρικό γεγονός μιας μεγάλης καμπάνιας που διεκδικούσε να αλλάξει αυτή η κατάσταση. 

Μέρες πριν, εκατοντάδες απλοί άνθρωποι οργανώνουν το μεγάλο συλλαλητήριο. Φτιάχνουν πανό, εξασκούνται στα συνθήματα ενώ οι μπάντες προβάρουν τις μουσικές που θα ανοίξουν τη συγκέντρωση. Το πρωί της διαδήλωσης οι δρόμοι από τα χωριά και τις πόλεις προς το Μάντσεστερ γεμίζουν με άνδρες, γυναίκες και παιδιά ντυμένους με τα καλά τους. Ένα από τα πανό τους γράφει “Φορολόγηση χωρίς εκπροσώπηση είναι τυραννία”, θυμίζοντας και τα συνθήματα της αμερικάνικης επανάστασης. Άλλα πανό γράφουν “Ελευθερία ή θάνατος”.

“Πρόκειται για ένα λαϊκό κίνημα” επαναλαμβάνουν οι χαρακτήρες της ταινίας, και ο Μάικ Λι εστιάζει στις καθημερινές ιστορίες των απλών εργατών που είναι οι πραγματικοί πρωταγωνιστές και αντιμετωπίζουν όλες τις δυσκολίες που ξέρει ο καθένας και η καθεμιά από εμάς για το πώς μπορεί να προχωρήσει το εργατικό κίνημα. Πολλές φορές η ταινία είναι σαν να μιλάει για το σήμερα.

Στο κέντρο της ταινίας είναι μια εργατική οικογένεια. Ο γιος πολέμησε στο Βατερλό και γύρισε σε τραγική κατάσταση αλλά δεν μπορεί να βρει δουλειά και ολόκληρη η οικογένεια υποφέρει. Η μάνα είναι σκεφτική για το τι θα καταφέρουν και προτιμάει “έργα, όχι λόγια”. Ο πατέρας συμμετέχει στις συζητήσεις που προετοιμάζουν την κινητοποίηση. Βλέπουμε τις διαφωνίες ανάμεσα σε αυτούς που θέλουν να οργανώσουν την περιφρούρηση γιατί ανησυχούν για την καταστολή και σε εκείνους που επιμένουν στον ειρηνικό χαρακτήρα.

Καταστολή

Οι τοπικοί άρχοντες, οι μεγαλοκτηματίες, οι βιομήχανοι μαζί με τους δικαστές σχεδίασαν την καταστολή της συγκέντρωσης έχοντας στη διάθεσή τους ένα μικρό στρατό από αστυφύλακες, πεζοπόρα τμήματα του στρατού και ιππικό, τους περίφημους ουσάρους που κουβάλαγαν μαζί τους την φήμη τους για το ρόλο τους στη νίκη της μάχης του Βατερλό απέναντι στον στρατό του Ναπολέοντα τέσσερα μόλις χρόνια πριν.

Το ιππικό επιτίθεται ενώ οι πεζικάριοι με τις ξιφολόγχες στα όπλα κλείνουν τις κεντρικές εισόδους της πλατείας και χτυπάνε το πλήθος. Ο τελικός απολογισμός είναι 18 νεκροί, μεταξύ τους και μια μητέρα με το 2χρονο κοριτσάκι της, και πάνω από 600 τραυματίες.

Ο Μάιλ Λι δεν χαρίζεται. Η άρχουσα τάξη παρουσιάζεται έτσι όπως είναι. Σκληρή, χυδαία, επιθετική.

 "Στο Βατερλό η μάχη ήταν σώμα με σώμα, στο Μάντσεστερ ήταν απόλυτη δολοφονία”, θα πει σε ένα φίλο του ο Λες ένας ιππέας που είχε πάρει μέρος και στις δυο επιχειρήσεις. Οι δολοφόνοι χτυπούσαν τραυματίες διαδηλωτές φωνάζοντας, “Αυτό είναι το Βατερλό σας!”. Μέσα σε λίγες μέρες η εφημερίδα Manchester Observer χαρακτήρισε τα γεγονότα σαν “σφαγή του Πίτερλου”. 

Θα χρειάζονταν είκοσι επιπλέον χρόνια ώστε το κίνημα των Χαρτιστών να διεκδικήσει με μεγαλύτερη μαζικότητα και οργάνωση τα δικαιώματα των εργατών.