Πολιτισμός
Κόλιν Μπάρκερ: Αφοσιωμένος στον σοσιαλισμό από τα κάτω

Μετά τον Erik Olin Wright και τον Jeremy Hardy, ο Colin Barker είναι ο τελευταίος εξαιρετικός σοσιαλιστής τον οποίο χάσαμε τις τελευταίες ημέρες. Ο Κόλιν ήταν από τους τελευταίους της ομάδας των λαμπρών διανοουμένων που συγκεντρώθηκαν γύρω από τον Tόνι Κλιφ στους Διεθνείς Σοσιαλιστές (International Socilaists, τωρινό SWP) ανάμεσα στη δεκαετία του '50 και τη δεκαετία του '70. 

Ο Colin εντάχθηκε στους Διεθνείς Σοσιαλιστές ενώ ήταν φοιτητής στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης στις αρχές της δεκαετίας του '60. Μετακόμισε στο Μάντσεστερ (για να εργαστεί στο Polytechnic, τώρα Manchester Met) πόλη στην οποία μαζί με την διά βίου σύντροφό του και συναγωνίστρια Eύα έζησαν μεγαλώνοντας τα παιδιά τους. 

Τη δεκαετία του 1960 ο Colin συνεργάστηκε στενά με τον Κλιφ. Αναζήτησαν και ανίχνευσαν την εξέλιξη ενός ταχέως μεταβαλλόμενου εργατικού κινήματος και μαζί έγραψαν ένα μικρό βιβλίο, (“Incomes Policy, Legislation, and Shop Stewards”) το οποίο προανήγγειλε την έκρηξη του εργατικού κινήματος από τα κάτω στις αρχές της δεκαετίας του 1970.

Τη δεκαετία του 1970 ο Colin ήταν υπεύθυνος επιμέλειας στην περιοδική θεωρητική έκδοση International Socialism (IS). Ήταν τότε που τον γνώρισα καθώς άρχισε να αναθέτει σχόλια σε μένα. Η αλληλογραφία μας, καθώς ο Κόλιν διόρθωνε ευγενικά τα λάθη μου και ξεφούσκωνε τις επιτηδεύσεις, με έμαθε να γράφω. Αργότερα βοήθησε -με λίγο ενθουσιασμό αλλά πολύ υπομονή- στο πρώτο μου βιβλίο, “Ο μαρξισμός του Aλτουσέρ”. Ήμουν απλά ένας από τους πολλούς νέους σοσιαλιστές διαοφρετικών γενιών στους οποίους, ο Κόλιν λειτούργησε σαν πνευματικός μέντορας. Αγαπούσαμε τη ζεστασιά του, την καλοσύνη και το καλό χιούμορ του (έκανε το χειρότερο κράξιμο). Αλλά είναι λάθος να νομίζει κανείς ότι αυτές του οι ιδιότητες είχαν να κάνουν με έλλειψη αιχμηρού πνεύματος. 

Ο Κόλιν το έδειξε αυτό, παρεμβαίνοντας στη μεγάλη αντιπαράθεση που απασχόλησε πολλούς μαρξιστές θεωρητικούς τη δεκαετία του '70 για τη σχέση μεταξύ κράτους και κεφάλαιου. Προσδιόρισε δύο κρίσιμα πράγματα που οι υπόλοιποι είχαν χάσει: Πρώτον, το κράτος ως κεφάλαιο – ότι δηλαδή το κράτος δεν παρέχει απλώς τις συνθήκες της συσσώρευσης κεφαλαίου, αλλά το ίδιο ενεργεί ως καπιταλιστής. Και, δεύτερον, ότι τα κράτη υπάρχουν «στον πληθυντικό», σε ένα σύστημα ανταγωνιστικών κρατών. Και οι δύο αυτές γνώσεις βασίστηκαν στη θεωρία του κρατικού καπιταλισμού που αναπτύχθηκε νωρίτερα από τον Κλιφ. 

Αλλά ο Κόλιν δεν ήταν μόνο ένας θεωρητικός. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 έπαιξε ενεργό ρόλο στην εκτόξευση της Αντιναζιστικής Συμμαχίας (Anti Nazi League). Και όταν το γιγαντιαίο εργατικό κίνημα της Αλληλεγγύης (Solidarnosc) εξερράγη στην Πολωνία το 1980-1, ο Colin υποστήριξε την Έβα, που ήταν πολωνικής καταγωγής, στην κάλυψη των γεγονότων στο πεδίο. Μετά την συντριβή της Solidarnosc από το στρατιωτικό πραξικόπημα, η Eύα και ο Κόλιν έγραψαν ένα ειδικό τεύχος του IS που αφιερώθηκε στην κατανόηση της ήττας. Ο Κόλιν έγραψε αργότερα ένα εξαιρετικό βιβλίο, “Tο Φεστιβάλ των καταπιεσμένων”, σχετικά με την πολωνική εμπειρία, που συμπεριλήφθηκε επίσης στο Revolutionary Rehearsals, μια συλλογή κειμένων που ο Μπάρκερ εξέδωσε για τις εξεγέρσεις των εργατών από το Μάιο του 1968 στη Γαλλία μέχρι το Ιράν το 1978-9. 

Όπως ακριβώς μελέτησε την περίοδο της ανόδου του βρετανικού εργατικού κινήματος στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και τις αρχές της δεκαετίας του '70, ο Κόλιν έφερε μια σχολαστική μαρξιστική μέθοδο που να αντέχει καθώς τα μεγάλα κινήματα ενάντια στην καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο αναπτύχθηκαν εκρηκτικά το 1999- 2001. Μέσα από την ετήσια “Συνδιάσκεψη των Κοινωνικών Κινημάτων” που διοργάνωσε στο Μάντσεστερ βοήθησε να δημιουργηθεί μια ριζοσπαστική πνευματική κοινότητα που ξεπέρασε τα όρια μεταξύ ακαδημαϊσμού και ακτιβισμού. Χάρη στον δικό του ρόλο εδώ, στο δικό του έργο και στη συνεχή ενθάρρυνση που έδινε στους νεότερους μελετητές, η επιρροή του Colin αυξήθηκε σταθερά μετά την συνταξιοδότησή του από το Manchester Met. Αντέδρασε στην έντονη εσωτερική κρίση που αντιμετώπισε το SWP το 2012-13 αποφασίζοντας να εγκαταλείψει την οργάνωση στην οποία συμμετείχε εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια. Για μένα και για πολλούς άλλους συντρόφους του SWP, αυτή ήταν μια πηγή μεγάλης θλίψης.

Αλλά η αποχώρηση του Κόλιν δεν έσβησε ό,τι κοινό είχαμε αναπτύξει σε αυτό το μακρύ ταξίδι μαζί. Στο τελευταίο του email προς τους φίλους και τους συντρόφους του την περασμένη Κυριακή, ο Κολίν επιβεβαίωσε ότι το όραμα του σοσιαλισμού από κάτω είναι το πιο κεντρικό στη διεθνή σοσιαλιστική παράδοση. Αυτό το όραμα ανακατεύεται με τις αναμνήσεις από τους καιρούς που περάσαμε μαζί, καθώς πενθώ τον Κολίν και εκφράζω τα συλλυπητήριά μου στην Eύα και στις κόρες τους.