Πολιτισμός
Μισέλ Πικολί, 1925-2020: Αντίο Themroc

Παρίσι 6/11/1971, Διαδήλωση ενάντια στον πόλεμο στο Βιετνάμ. Φωτό: Alain Nogues

Ο Μισέλ Πικολί, ένας από τους σπουδαιότερους ηθοποιούς του γαλλικού κινηματογράφου και του θεάτρου, έφυγε από τη ζωή στις 12 Μάη, σε ηλικία 94 ετών.

Δύσκολα μπορείς να μιλήσεις για το σύνολο της κινηματογραφικής του καριέρας. Μπροστά από τις κάμερες από το 1945, μέχρι το 2015, έπαιξε σε περισσότερες από 230 ταινίες και συνεργάστηκε με μερικούς από τους σπουδαιότερους σκηνοθέτες του 20ου αιώνα. Από τον Μπονιουέλ, τον Γκοντάρ και τον Λουί Μαλ μέχρι τον Κωνσταντίνο Γαβρά, τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, τον Άλφρεντ Χίτσκοκ. Η «Κρυφή γοητεία της Μπουρζουαζίας», η «Περιφρόνηση», το «Themroc», το «Μεγάλο Φαγοπότι», «Ο Μιλού τον Μάη», «Η ωραία της ημέρας» είναι μερικά μόνο από τα έργα που σφράγισε με την παρουσία του.

Αφιερωμένος για μια ζωή στην υποκριτική αλλά και στην αριστερά. Η εμπειρία της ναζιστικής θηριωδίας και του Β Παγκοσμίου Πολέμου τον φέρνει κοντά στο Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα και μεταπολεμικά οργανώνεται στο Κίνημα Ειρήνης. Ωστόσο η ριζοσπαστικοποίηση της δεκαετίας του ’60 δεν τον αφήνει ανεπηρέαστο. Ο Πικολί στέκεται στο πλευρό της επαναστατικής αριστεράς, συμμετέχει στις εκδηλώσεις και τις πορείες της LCR (Επαναστατική Κομμουνιστική Λίγκα), ενισχύει και βοηθάει την έκδοση της εφημερίδας της, της Rouge, συμμετέχει στο κίνημα ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ.

Πολλοί αγωνιστές κι αγωνίστριες του Μάη, μετά την κάμψη του κινήματος τραβήχτηκαν στο «ρεαλισμό» της ρεφορμιστικής αριστεράς. Ο Πικολί δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Τουλάχιστον στις εκλογικές αναμετρήσεις από τη δεκαετία του ’80 μέχρι πρόσφατα, στήριξε τις υποψηφιότητες του Σοσιαλιστικού Κόμματος, από τον Μιτεράν και τον Ζοσπέν μέχρι τη Σεγκολέν Ρουαγιάλ και τον Ολάντ. 

Παρόλα αυτά ποτέ δεν σταμάτησε να χρησιμοποιεί την αναγνωρισιμότητά που του εξασφάλιζε η μεγάλη του καριέρα στον κινηματογράφο και το θέατρο για να ενισχύει καμπάνιες που θεωρούσε δίκαιες. Για το κίνημα της Αλληλεγγύης στην Πολωνία το ’81. Ενάντια στην είσοδο του ακροδεξιού Χάιντερ στην κυβέρνηση της Αυστρίας το 2000.  Ενεργός στο αντιρατσιστικό κίνημα από τη δεκαετία του ’80, μέλος του SOS Racisme, ενάντια στο Εθνικό Μέτωπο του Λεπέν. Υποστηρικτής του αγρότη ακτιβιστή Ζοσέ Μποβέ στις αρχές της περασμένης δεκαετίας και δημόσιος επικριτής του Μπερλουσκόνι την ίδια εποχή. Ο θάνατος του σημαίνει την απώλεια μιας μεγάλης προσωπικότητας για τον παγκόσμιο κινηματογράφο που πάντα στεκόταν στην από δω πλευρά.  

Στέλιος Μιχαηλίδης

Για έναν ηθοποιό, οι επιλογές που κάνει είναι αυτές που τον ορίζουν. Ένας ερμηνευτής, η εξυπνάδα του παιξίματός του και η τέχνη του να ενσαρκώνει ένα πρόσωπο, μια ιδέα. Και η ποιότητα της ένταξής του στα κοινά. Είναι πάνω από μια βδομάδα που ο Μισέλ Πικολί πέθανε, σε προχωρημένη ηλικία. 

Αμέσως μετά τον πόλεμο, ο Πικολί υπήρξε για πολύ καιρό κοντά στο ΚΚΓ. Στην καμπή της δεκαετίας του 60 και του 70 εμποτίστηκε πλήρως, σώματι και πνεύματι, από τη χειραφετητική πνοή που, απ'το Μπέρκλεϊ ως τη Βαρσοβία, απ'την Πράγα ως τη Ανόι, απ'το Παρίσι ως το Σαντιάγο και απ'την Αθήνα ως το Αλγέρι, ξεχύθηκε στην Ευρώπη και τον κόσμο. Την ανάγκη για πολιτισμό, τη συνέδεσε στενά με την πολιτική και ηθική αναγκαιότητα. Έτσι τη συμπόρευσή του με το ΚΚΓ ακολούθησε μια ριζοσπαστικοποίηση που τον έφερε να συμμετέχει ένα διάστημα στη δράση της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Λίγκας. Μας συνόδευσε σε πολλές καμπάνιες αλληλεγγύης. 

Η αναδίπλωση της άμεσης προοπτικής της επανάστασης πάνω στον γκρίζο καιρό των αποτυχιών και των αβέβαιων αντιστάσεων, τον έκαναν να αναδιπλωθεί κι ο ίδιος στο στενότερο περίφραγμα του εφικτού σοσιαλισμού και στο πεδίο της απομυθοποίησης.  Ο Πικολί γνώρισε αυτήν την αναμφισβήτητη αναδίπλωση όμως δεν εγκατέλειψε την ηθική και την αναγκαιότητα της ισότητας. 

Αυτή η απαίτηση του στο θέατρο και τον κινηματογράφο τον έφερε ψηλά ως το τέλος του. Ήθελε να παντρεύει τους δυο σκοπούς της τέχνης του ηθοποιού, του θεάτρου και του κινηματογράφου: ήταν ταυτόχρονα ελιτιστής των πολλών και ποιοτικά λαϊκός. Ο Μισέλ Πικολί γράφτηκε στην ιστορία του κινηματογράφου και του θεάτρου αλλά και στη δική μας ιστορία μιας και ήταν από εκείνους τους ανθρώπους που πιστεύανε πως το θέατρο και ο κινηματόγραφος δεν ήταν μόνο ψυχαγωγία αλλά ότι έπρεπε να φέρνουν την ανάσα της οξυδέρκειας στην καθημερινότητα του κόσμου και να μετατρέπουν την μυθοπλασία σε απόλαυση αλλά και όπλο. 

Ο Alain Krivine, στον οποίον είχε εκμυστηρευτεί πως ήθελε να παρατήσει το επάγγελμα του ηθοποιού για να δουλέψει και να παλέψει πλάι στους εκμεταλλευόμενους, του είχε απαντήσει πως χρειαζόντουσαν και οι μεγάλοι ηθοποιοί. Κράτησε επάξια αυτή τη δέσμευση. Και μετέτρεψε τον κινηματογράφο σ'ένα κοκτέιλ μολότοφ πεταμένο μέσα στο λάκκο των αγαθών συναισθημάτων και των σημείων των καιρών. Ένα ελιξήριο ανυποταγής και αυθάδειας. 

Ενώ έπεσε μόλις η αυλαία της ζωής του, ήρθε η στιγμή να του πούμε “Ευχαριστούμε Μισέλ! Σύντροφε Πικολί Hasta Siempre !” 
 
Philippe Chiroulnik
NPA
 

“Στις 5 μ.μ. η πλημμύρα των διαδηλωτών άρχισε να σαρώνει την Place de la Nation. Οι ηγέτες της διαδήλωσης ανεβαίνουν στην πλατφόρμα ενός φορτηγού και ο Μισέλ Πικολί θα δώσει την τελική ομιλία. Αφού διαβάσει τη διεθνή έκκληση του αμερικάνικου Εθνικού Συνασπισμού Δράσης για την Ειρήνη, θα τονίσει ότι αυτή η διαδήλωση είναι μόνο ένα βήμα, ότι είναι σημαντικό να αναπτυχθεί μια μόνιμη δράση για τη νίκη του λαού της Ινδοκίνας και ότι σε αυτόν τον αγώνα, η μεγαλύτερη ενότητα είναι απαραίτητη. Τελειώνει με ένα σύνθημα που ακούγεται από χιλιάδες στήθη: «Ζήτω το Μέτωπο Αλληλεγγύης στην Ινδοκίνα (FSI)». Η διαδήλωση τελείωσε, είναι μια αδιαμφισβήτητη επιτυχία. Χιλιάδες φυλλάδια του FSI διανέμονται καλώντας στη συνάντηση της 10ης Νοεμβρίου όπου θα μιλήσουν δύο ηγέτες του αμερικανικού αντιπολεμικού κινήματος και εκπρόσωποι των αγωνιζόμενων λαών της Ινδοκίνας. Τώρα υπάρχει μια οργάνωση μάχης, το FSI. Θα πολεμήσει μέχρι να κερδίσουν οι επαναστάτες της Ινδοκίνας”...

Ρεπορτάζ της Rouge
εφημερίδας της LCR, στις 13/11/71 

 

“Μετά την πορεία πήγαμε απ'το αδιέξοδο Guemenee. Έκπληξη: ο Μισέλ Πικολί καθόταν βαριεστημένος σ'έναν πάγκο στο βάθος της έρημης αίθουσας. Εκείνη την εποχή, φιλοξενούσε σπίτι του συνελεύσεις της Λίγκας με θέμα ένα δελτίο, το “Tele 7 Rouge”, προορισμένο για το προσωπικό του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης. Συγκλονισμένος από κάποια πρόσφατα γεγονότα, ήθελε να εμπλακεί περισσότερο. Ανέφερε και το ενδεχόμενο να γίνει μόνιμο μέλος της Λίγκας.” 

Daniel Bensaid
“Μια αργή ανυπομονησία”

 

“Η Λίγκα είχε ξεκινήσει για έναν δεύτερο γύρο “μη νομιμότητας”. Οι κύριοι υπεύθυνοί της, λίγο ή περισσότερο καταζητούμενοι από την αστυνομία, αναζήτησαν στις επαφές τους διευθύνσεις φίλων που θα μπορούσαν να τους φιλοξενήσουν. Οι Daniel Bensaid και Henri Weber είχαν καταλήξει στην Marguerite Duras. Εμένα με δέχτηκε η Lucienne Hamon και μετά ο Michel Piccoli με την Juliette Greco στην οδό Verneuil. Είχα συναντήσει τον Michel Piccoli σε συνελεύσεις που οργάνωνε ο Michel Rotman, ένας από τους ηγέτες μας, οικείος του καλλιτεχνικού κύκλου. Η επαφή ήταν αρκετά εύκολη καθώς ο Πικολί είχε περιέργεια για τα πάντα. Όπως ο Σαρτρ και πολλοί άλλοι την δεκαετία του ‘70 ήθελε να εμπλακεί περισσότερο στον ακτιβισμό, αμφισβητώντας και το ίδιο του το επάγγελμα. Αντίθετα από αυτό που κάνανε οι μαοϊστές με τους καλλιτέχνες που επηρέαζαν, εμείς του είχαμε συμβουλέψει να μην πάει στην πύλη των εργοστασίων. Ο καθένας έπρεπε να μπορεί να έχει έναν παραγωγικό ρόλο, ανάλογα με τις ικανότητες του. Μας επισκεπτόταν στο μπιστρό του αδιέξοδου Guemenee. Πίναμε ένα ποτό, στο βάθος της αίθουσας, δίπλα στο αφεντικό και τους πελάτες που μένανε άφωνοι στην παρέα που αντίκριζαν. Χωρίς φυσικά να συμφωνεί με όλες μας τις τοποθετήσεις, ο Πικολί είχε ξανά την ευκαιρία να μας βοηθήσει τρία χρόνια αργότερα. Η Λίγκα ήθελε να συγκεντρώσει ένα δάνειο για να αγοράσει ένα πιεστήριο προκειμένου να μπορεί να τυπώνει την εφημερίδα Rouge. Παρά τις προειδοποιήσεις του τραπεζίτη του, τέθηκε εγγυητής του δανείου, βάζοντας ενέχυρο μια γκαρσονιέρα που κατείχε στην οδό Monsieur-le-Prince. Η εμπιστοσύνη και η γενναιοδωρία του επέτρεψαν να δει το φως η τυπογραφική εταιρεία Rotographie η οποία δραστηριοποιείται ακόμα μέχρι σήμερα”. 

Alain Krivine
Ca te passera avec l'âge