Σχολιασμούς των συνηγόρων της Πολιτικής Αγωγής είχαν οι δυο τελευταίες μέρες του Εφετείου της Χρυσής Αυγής πριν τη διακοπή του καλοκαιριού, την Τετάρτη 17 και την Πέμπτη 18 Ιούλη (103η και 104η δικάσιμος αντίστοιχα).
Οι σχολιασμοί αφορούσαν 50 μάρτυρες που -μετά τους 48 για τη δολοφονία Φύσσα, την επίθεση στους Αιγύπτιους αλιεργάτες και την επίθεση στους συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ- κατέθεσαν τους προηγούμενους μήνες στο πλαίσιο της διερεύνησης από το δικαστήριο της κατηγορίας της εγκληματικής οργάνωσης (θύματα και αυτόπτες συσχετισμένων επιθέσεων, ερευνητές, δημοσιογράφοι, φωτορεπόρτερ, εκπρόσωποι τοπικής αυτοδικοίκησης κ.α).
Συγκεντρώνοντας την εικόνα των μαρτυρικών καταθέσεων, οι συνήγοροι της Πολιτικής Αγωγής έδεσαν με εντυπωσιακό τρόπο το κατηγορητήριο, συντρίβοντας ταυτόχρονα όλους τους υπερασπιστικούς ισχυρισμούς -νέους και παλιούς, που πάντα όμως καταλήγουν στη θεωρία της «πολιτικής σκευωρίας και δίωξης».
Σε αυτό το φύλλο παρουσιάζουμε κάποια βασικά σημεία από τους σχολιασμούς των συνηγόρων Πολιτικής Αγωγής της οικογένειας Φύσσα, Θεόδωρου Θεοδωρόπουλου, Ελευθερίας Τομπατζόγλου, Μαρίνας Δαλιάνη και Χρύσας Παπαδοπούλου. Στο επόμενο θα παρουσιάσουμε τους σχολιασμούς των συνηγόρων Πολιτικής Αγωγής των Αιγύπτιων αλιεργατών, Κώστα Σκαρμέα, Κώστα Παπαδάκη και Θανάση Καμπαγιάννη.
Τους σχολιασμούς ξεκίνησε ο Θ.Θεοδωρόπουλος. Από την αρχή αντέκρουσε τον υπερασπιστικό ισχυρισμό «πώς είναι δυνατόν να στοιχειοθετηθεί εγκληματική οργάνωση με πλημμελήματα...».
Πρόκειται για έναν διπλά προκλητικό ισχυρισμό: Και γιατί δίπλα στα πλημμελήματα υπάρχουν κακουργήματα όπως οι δολοφονίες Φύσσα και Λουκμάν, η παρολίγον δολοφονική επίθεση στους Αιγύπτιους αλιεργάτες ή η αιματηρή επίθεση στο στέκι «Αντίπνοια». Αλλά και γιατί σύμφωνα με το άρθρο 187 του ΠΚ με το οποίο διώκεται η ΧΑ, η εγκληματική οργάνωση μπορεί να στοιχειοθετηθεί ακόμα και χωρίς την τέλεση εγκληματικών πράξεων, μόνο με την ύπαρξη μηχανισμού που βρίσκεται σε εγκληματική ετοιμότητα. Στη συγκεκριμένη βέβαια περίπτωση, εκτός από τον πανέτοιμο εγκληματικό μηχανισμό που αποδεικνύεται σε σειρά γεγονότων, υπάρχει και εγκληματική δράση και μάλιστα, όπως είπε ο συνήγορος, «κατ’εξακολούθηση».
«Οι επιθέσεις των ταγμάτων εφόδου, είτε συνιστούν κακουργήματα είτε πλημμελήματα, κάποιες εκ των οποίων από τύχη δεν εξελίχτηκαν σε βαριές σωματικές βλάβες ή δεν οδήγησαν σε θάνατο, είτε τελέστηκαν μετά το 2008 είτε πριν, με τα κοινά τους χαρακτηριστικά, από μεγάλο αριθμό χρυσαυγιτών, με ομοιόμορφη ενδυμασία, με φυσική παρουσία στελέχους (πχ Πατέλης στη δολοφονία Φύσσα, Σιατούνης στην επίθεση Αντίπνοια, Πανταζής στην επίθεση Αιγυπτίων), πολλές φορές και υψηλόβαθμου (πχ Πάρος, Συνεργείο, παλιό Εφετείο), οπλισμένων με ρόπαλα μαχαίρια κ.α, δρώντας κυρίως τη νύχτα, με σύνθημα έναρξης και λήξης, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, αποδεικνύουν την ύπαρξη ενός κοινού τρόπου δράσης», τόνισε.
Στη συνέχεια υπογράμμισε ότι «η επιλογή των στόχων, ανθρώπων που συνήθως δεν γνωρίζουν εκ των προτέρων, γίνεται με βάση το ιδεολογικό/πολιτικό πλαίσιο λειτουργίας της οργάνωσης, δηλαδή κατά μεταναστών, αντιφασιστών, κομμουνιστών, αναρχικών κλπ», καθώς και ότι «ακολουθεί πάντα ένας πανομοιότυπος τρόπος συγκάλυψης: η ηγεσία της ΧΑ αρχικώς διαψεύδει ότι έχει σχέση με τις επιθέσεις, αναφέρεται σε σενάρια περί σκευωρίας και κατασυκοφαντεί τα θύματα. Αν χρειαστεί δημοσιεύει ψευδεπίγραφη καταδίκη αποδίδοντάς τες σε αιτίες που δεν έχουν καμιά σχέση με την παραγματικότητα όπως στην περίπτωση Φύσσα, ενώ παράλληλα παρέχει νομική βοήθεια στους δράστες και τους στηρίζει πολιτικά και ηθικά με την παρουσία στελεχών στα δικαστήρια».
Έχοντας κάνει αυτή την εισαγωγή, ο συνήγορος ανέλυσε μία μία τις μαρτυρίες, αναδεικνύοντας από κάθε μία κρίσιμα στοιχεία για τη δράση της οργάνωσης, όπως την απόπειρα επιβολής φόβου, τη ρητορική μίσους, τις σχέσεις με την αστυνομία και την ασυλία που αισθανόταν, την επιλογή να αφήνει κάθε φορά το «σημάδι» της, τη στρατιωτική της εμφάνιση, τον κεντρικό στρατηγικό σχεδιασμό όλων των επιθέσεων. Και έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη ναζιστική ιδεολογία ως κίνητρο λέγοντας ότι «είναι συνυφασμένη με τη βία, νομοτελειακά μετατρέπει τις απόψεις σε εγκληματικές ενέργειες».
Για «διάχυτη δράση» με «πανελλαδική εμβέλεια», κόντρα στον άλλο υπερασπιστικό ισχυρισμό περί «μεμονωμένων περιστατικών», έκανε λόγο ξεκινώντας η Ε.Τομπατζόγλου, θυμίζοντας ότι οι μαρτυρίες απλώνονται γεωγραφικά από το κέντρο της Αθήνας και ειδικά τον Άγιο Παντελεήμονα μέχρι τη Νίκαια, το Ρέντη και το Πέραμα και από την Αγία Παρασκευή, το Χαλάνδρι και την Ανάβυσο μέχρι το Μεσολόγγι και την Ιεράπετρα.
Ανέλυσε δε την περίπτωση του Αγίου Παντελεήμονα, «μια μικρογραφία» όπως είπε της προσπάθειας της οργάνωσης να εξοβελίσει διά της βίας όσους θεωρούσε εχθρούς. Με στόχο, όπως τόνισε, «να εδραιώσει την παρουσία της στο πεζοδρόμιο» και «να επιβάλει το πολιτικό πλάνο του Μιχαλολιάκου».
Κλιμάκωση της βίας
Ομοίως αντέκρουσε τον ισχυρισμό «για ανεξέλεγκτα μέλη», τον οποίο κατά κόρον χρησιμοποιούν οι συνήγοροι υπεράσπισης, ιδιαίτερα μετά την κατάθεση του συνιδρυτή της ΧΑ Περδικάρη. Όπως είπε η συνήγορος, «ο Περδικάρης, άθελά του, επιβεβαίωσε το σύνολο του κατηγορητηρίου. Η βασική διαφωνία του με τον Μιχαλολιάκο ήταν πώς θα επικρατήσει ο ναζισμός. Ο πρώτος πίστευε μέσω θεωρητικού κύκλου συζητήσεων, ο δεύτερος με σταδιακή κλιμάκωση της βίας στο δρόμο. Ο Μιχαλολιάκος δεν απεμπόλησε τη ναζιστική ιδεολογία, απλά έπαψε να το δηλώνει δημόσια -που για τον Περδικάρη ήταν αλλοίωση του πυρήνα της- με σκοπό το άνοιγμα στην κοινωνία όπου αν έλεγε ότι ήταν ναζί δεν θα είχε ανταπόκριση. Είναι αυτό που περιέγραψε ο Ψαρράς ως ο διπλός λόγος της ΧΑ. Ο Περδικάρης επιχείρησε να παρουσιάσει τη ΧΑ ως ένα ανεξέλεγκτο μπουλούκι, αλλά η διασπορά των επιθέσεων, η στοχοποίηση συγκεκριμένων ομάδων και ο τρόπος δράσης, κοινός σε όλες τις περιπτώσεις, καταδεικνύει ότι μόνο μπουλούκι δεν ήταν τα μέλη της ΧΑ».
Για δύο κατηγορίες επιθέσεων, «σε βάρος μεταναστών και σε βάρος πολιτικών αντιπάλων», μίλησε η Μ.Δαλιάνη. Αντικρούοντας υπερασπιστικούς ισχυρισμούς όπως ότι το κατηγορητήριο “στήθηκε” πάνω σε κάποιες “υπερβολές” εκ μέρους των ηγετών της ΧΑ (π.χ. στην “εξτραβαγκάντζα” του χαρακτήρα του απέδωσε η υπεράσπιση Κασιδιάρη τα ουρλιαχτά του στους αστυνομικούς στην υπόθεση Belvedere στο Ηράκλειο Κρήτης ότι αν δεν διαλύσουν αντιφασιστική συγκέντρωση «μέχρι το βράδυ θα έχετε νεκρούς»), η συνήγορος τόνισε ότι από όλες τις καταθέσεις «ξεδιπλώνεται ξεκάθαρα η εγκληματική δράση της ΧΑ εναντίον των διακηρυγμένων στόχων της», «προκύπτει η κάθετη ιεραρχική δομή της και η αυστηρή στρατιωτική πειθαρχία της» και «αναδεικνύεται ο διπλός λόγος της».
Για τις μεν πρώτες, τις ρατσιστικές επιθέσεις, αναφέρθηκε συγκεκριμένα στις μαρτυρίες θυμάτων, αυτοπτών μαρτύρων, εκπροσώπων κοινοτήτων μεταναστών, δημοτικών παραγόντων και δημοσιογράφων στο κέντρο της Αθήνας, τη Νίκαια, τις λαϊκές στο Μεσολόγγι και αλλού, την Ιεράπετρα, τη Σκάλα Λακωνίας. Αναδεικνύοντας πολλά σημαντικά στοιχεία, όπως την κλιμάκωση της ρατσιστικής βίας («με πλήθος επιθέσεων και καταγγελιών»), την εξέλιξη στη χρήση του οπλισμού («σιδηρογροθιές το ‘09, ρόπαλα το ‘10, το ’12 βρήκαν και τα μαχαίρια, όπως περιέγραψε ο πρόεδρος της Πακιστανικής Κοινότητας Τζαβέντ Ασλάμ»), την υλοποίηση των πολιτικών στόχων της οργάνωσης («με την επίθεση στους μετανάστες στην Ιεράπετρα υλοποιήθηκε η πολιτική γραμμή της ΧΑ για τους μεταναστευτικούς πληθυσμούς, όπως είπε ο αυτόπτης μάρτυρας Μπιλάλης»).
Για τις δεύτερες, κατά των πολιτικών αντιπάλων, στάθηκε στις μαρτυρίες θυμάτων, αυτοπτών και αστυνομικών από την επίθεση στον κοινωνικό χώρο «Συνεργείο» στην Ηλιούπολη, κατά των αντιφασιστών/ριών στην Πάρο, κατά δημάρχων στην Αθήνα και αλλού, κατά καλλιτεχνών και θεατών στο θέατρο Χυτήριο, και πολλές άλλες. Αναδεικνύοντας επίσης κρίσιμα στοιχεία, όπως την παρουσία της ηγεσίας σε πολλές από αυτές, την εγκληματική ετοιμότητα των ταγμάτων εφόδου, την αδράνεια της αστυνομίας. Η συνήγορος έκανε εκτενή αναφορά και στους μάρτυρες που έχουν ερευνήσει τη δράση, τα κείμενα και τον λόγο της οργάνωσης, εισφέροντας με τις καταθέσεις τους στο δικαστήριο πολύτιμα στοιχεία για τη συγκρότηση, τη δομή και τη ναζιστική ιδεολογία της.
Τις οργανωμένες πάντα επιθέσεις, συχνά με ορμητήρια τα γραφεία τους (όπως πχ Νίκαια, Ηλιούπολη, Ανάβυσσος), με κατανομή ρόλων, με δήλωση πολιτικής ταυτότητας, με παρουσία ηγετικών στελεχών, με ανοχή της αστυνομίας, οι οποίες αποκλιμακώνονται μετά τη δολοφονία Φύσσα και τις ποινικές διώξεις, περιέγραψε με τη σειρά της η Χ.Παπαδοπούλου.
«Κανένα μέλος της ΧΑ που συμμετείχε σε επιθέσεις δεν απομακρύνθηκε, δεν διαγράφηκε, πχ ο Σιατούνης [σ.σ. ο ένας από τους δύο καταδικασθένετες για την επίθεση στο στέκι «Αντίπνοια»] έγινε υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος… Οι επισκέψεις στις λαϊκές ήταν κεντρική επιλογή της οργάνωσης μπροστά στις κάμερες. Ήθελαν να εθίσουν την κοινωνία στη βία, ότι “η ΧΑ θα κάνει κουμάντο”. Αυτό πουλούσε η οργάνωση και δεν ήταν τυχαίο», είπε ανάμεσα σε άλλα.
Τέλος, ανέλυσε ιδιαίτερα τις μαρτυρίες εκείνες που ανέδειξαν τον ρόλο από τη μία των ταγμάτων εφόδου και από την άλλη του αρχηγού της οργάνωσης Μιχαλολιάκου, κόντρα στον ισχυρισμό ότι όλα γίνονταν εν αγνοία του. Όπως είπε, από μια σειρά καταθέσεις, ανάμεσά τους και του Περδικάρη που τον χαρακτήρισε ως “κλειδοκράτορα”, προέκυψε ότι «η Χρυσή Αυγή είναι ο Μιχαλολιάκος».