«Η 11η Ιούνη έχει γραφτεί πλέον στην ιστορία του εργατικού κινήματος, τόσο ως ημέρα έναρξης του μεγάλου αγώνα των εργαζομένων της ΕΡΤ το 2013, όσο και για τη μέρα που αυτός ο αγώνας πέτυχε μια μεγάλη νίκη, 2 χρόνια μετά» ξεκίναγε το ρεπορτάζ της Εργατικής Αλληλεγγύης ακριβώς 10 χρόνια πριν, το 2015, για την επίσημη επαναλειτουργία της ΕΡΤ.
Στις 11 Ιούνη του 2013 ο Σίμος Κεδίκογλου ανακοίνωνε ότι «η κυβέρνηση αποφάσισε να κλείσει την ΕΡΤ» και την άμεση απόλυση δυόμιση χιλιάδων εργαζομένων. Αλλά το «σοκ και δέος» που προσπάθησε να εξαπολύσει η συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ δεν πέρασε. Οι εργαζόμενοι στο Ραδιομέγαρο μαζεύτηκαν επί τόπου, αποφάσισαν να παραμείνουν στις εγκαταστάσεις, να συνεχίσουν τη λειτουργία της ΕΡΤ υπό τον έλεγχό τους και να καλέσουν τον κόσμο στις εγκαταστάσεις της Αγίας Παρασκευής για να συμπαρασταθεί. Το ίδιο έγινε σε όλη τη χώρα. Προφανώς στη Θεσσαλονίκη και στην ΕΡΤ3, αλλά και όπου υπάρχει τοπικός ραδιοσταθμός της ΕΡΤ. Χιλιάδες κόσμου συγκεντρώθηκαν και την πρώτη και τη δεύτερη μέρα. Την τρίτη μέρα η πίεση του κόσμου είχε ήδη αναγκάσει τη ΓΣΕΕ και την ΑΔΕΔΥ να καλέσουν γενική απεργία, να γίνει ένα συλλαλητήριο σεισμός στην Αγία Παρασκευή και η κυβερνητική συμμαχία των ΣαμαροΒενιζέλων να γνωρίσει την πρώτη μεγάλη ρωγμή με την αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ.
Μόλις είχε ξεκινήσει ένας τεράστιος αγώνας. Οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ, μέσα σε μια περίοδο που η αντίσταση στα μνημόνια είχε ήδη κορυφωθεί με το μπαράζ των δεκάδων πανεργατικών απεργιών την προηγούμενη τριετία, έδειχναν το επόμενο βήμα: Ότι το σύνθημα «εργάτη μπορείς χωρίς αφεντικά» δεν ήταν θεωρητικό. Μπορείς να καταλάβεις τον χώρο εργασίας, να τον λειτουργήσεις με τον δικό σου έλεγχο και να συντρίψεις την επίθεση της κυβέρνησης και των αφεντικών.
Λειτουργώντας σαν φάρος για όλο το εργατικό κίνημα, συσπείρωσαν γύρω τους πλήθος κλάδων που αντιμετώπιζαν τα κλεισίματα, τις απολύσεις-διαθεσιμότητες και κάθε είδους μνημονιακές επιθέσεις. Αυτό το κίνημα κατάφερε να γκρεμίσει την κυβέρνηση των Σαμαροβενιζέλων.
Στη διετία του «μαύρου» μέχρι την επίσημη επαναλειτουργία της ΕΡΤ στις 11/6/15, η διαδρομή δεν ήταν εύκολη. Οι σκόπελοι και τα σταυροδρόμια που είχαν να αντιμετωπίσουν οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ ήταν πολλά. Ήρθαν αντιμέτωποι με την προσπάθεια της κυβέρνησης να στήσει απεργοσπαστικό μηχανισμό, στήνοντας ένα νέο κανάλι – καρικατούρα της ΕΡΤ, τη ΔΤ/ΝΕΡΙΤ. Αντιμετώπισαν το κυβερνητικό σαμποτάζ δίνοντας ολόκληρη μάχη στις κεραίες. Αντιμετώπισαν την καταστολή με αποκορύφωμα την εισβολή των ΜΑΤ στο Ραδιομέγαρο και την εκκένωσή του στις 7 Νοέμβρη του 2013. Αντιμετώπισαν την απληρωσιά για δύο χρόνια.
Τα εμπόδια αναδείκνυαν συνεχή διλήμματα σχετικά με τη συνέχεια του αγώνα. Πώς συνεχίζουμε μετά την εκκένωση του Ραδιομεγάρου, για παράδειγμα. Συνεχίζουμε τον αγώνα μέχρι τέλους ή ανοίγουμε μια ΚοινΣΕπ; Χρειάστηκε μια τριήμερη συνέλευση με την απόφαση να καταλήγει στην πρώτη επιλογή έχοντας τη στήριξη της ΠΟΣΠΕΡΤ, εκατοντάδων εργαζομένων και της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς.
Πώς συνεχίζουμε μετά την κατάρρευση της κυβέρνησης των σαμαροβενιζέλων και τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ τον Γενάρη του 2015; Και πάλι η απόφαση των εργαζομένων κατέληξε στη συνέχεια του αγώνα μέχρι οι υποσχέσεις να γίνουν πράξη. Χρειάστηκε να περάσει ένα ολόκληρο εξάμηνο από τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ για να λειτουργήσει κι επίσημα η ΕΡΤ και οι εργαζόμενοι, για πρώτη φορά μετά από δυο χρόνια, να αρχίσουν να έχουν ξανά τον μισθό τους. Όλο αυτό το εξάμηνο συνέχισαν να γίνονται συλλαλητήρια και κινητοποιήσεις που διεκδικούσαν την επαναλειτουργία της ΕΡΤ. Την ίδια περίοδο παίχτηκε και με ποιους όρους θα επαναλειτουργήσει η ΕΡΤ.
Σήμερα πολλές φορές τα όσα ακούγονται από τα δελτία ειδήσεων και τις ενημερωτικές εκπομπές, προκαλούν δίκαιη αγανάκτηση για την αναπαραγωγή της κυβερνητικής προπαγάνδας. Άλλωστε, η ίδια η ΕΡΤ όπως και το ΑΠΕ/ΜΠΕ, πλέον, με απόφαση Μητσοτάκη υπάγονται απευθείας στο γραφείο του πρωθυπουργού. Η απογοήτευση για τη σημερινή ΕΡΤ γυρνάει και σε συμπεράσματα που μηδενίζουν τον αγώνα που δόθηκε. Αυτό είναι λάθος. Γιατί η εικόνα της σημερινής ΕΡΤ δεν οφείλεται σε κάποια “ματαιότητα” του εργατικού ελέγχου εκείνης της περιόδου, αλλά στη μη συνέχισή του μετά την 11η Ιούνη του 2015.
«Ποια ΕΡΤ θέλουμε»
Οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ μέσα στον αγώνα του 2013-2015, έχτισαν μια ΕΡΤ αυτοδιαχειριζόμενη, ανοιχτή για όλη την κοινωνία, που προωθούσε τον πολιτισμό και την ενημέρωση κι έδινε φωνή στους «από τα κάτω». Παρά τις αντιξοότητες, αποφασίζοντας οι ίδιοι για τα πάντα, κατάφεραν να διαμορφώσουν την καλύτερη ραδιοτηλεόραση που μπορούσε να υπάρχει στα δύσκολα χρόνια των μνημονίων και γι’ αυτό είχαν στο πλευρό τους ολόκληρη την εργατική τάξη.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ διαμόρφωσαν το δικό τους σχέδιο επαναλειτουργίας, αποφασισμένο μέσα στις συλλογικές τους διαδικασίες. Το «Ποια ΕΡΤ θέλουμε», η πρόταση των εργαζομένων, επέμενε ότι το κεκτημένο του εργατικού ελέγχου με το οποίο δούλευαν τη διετία του «μαύρου», θα έπρεπε να είναι ο οδηγός και για την ΕΡΤ της επόμενης μέρας.
Ενδεικτικό είναι το απόσπασμα της πρότασης για το μοντέλο της νέας ΕΡΤ που είχαν αποφασίσει ήδη από το 2014 οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ3: «Δύο από τα βασικότερα γνωρίσματα του πολύμηνου αγώνα των εργαζομένων της ΕΡΤ ενάντια στο κυβερνητικό “μαύρο”, η αυτοδιαχείριση του παραγόμενου προγράμματος και η αυτοδιεύθυνση του αγώνα, ενσωματώνονται ως αδιαπραγμάτευτες κατακτήσεις στη νέα περίοδο λειτουργίας της ΕΡΤ. Ολόκληρη η φιλοσοφία της “διοίκησης” εδράζεται στις αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες, την κυκλική εναλλαγή των επικεφαλής των διαφόρων τμημάτων και την άμεση ανακλητότητά τους, όταν το κυρίαρχο όργανο λήψης των αποφάσεων, η γενική συνέλευση των εργαζομένων, το αποφασίσει.
Το λεγόμενο “διευθυντικό δικαίωμα” καταργείται και στη θέση του μπαίνει ο σεβασμός των ίσων προς ίσους. Οι συντονιστές (προϊστάμενοι) των τμημάτων εκλέγονται από τους εργαζομένους του τμήματος. Λογοδοτούν, ελέγχονται και είναι ανακλητοί από τη Γενική Συνέλευση των εργαζομένων. Το ίδιο συμβαίνει και με τις επιμέρους διευθύνσεις. Ομοίως, ο γενικός συντονιστής (η κλασική θέση του γενικού διευθυντή) δεν εξαιρείται από τις παραπάνω προβλέψεις. Η εκλογή του γίνεται από τη γενική συνέλευση των εργαζομένων της ΕΡΤ. (...)Για το καλύτερο δυνατό ποιοτικό αποτέλεσμα προς όφελος της ίδιας της κοινωνίας και εν δυνάμει υπέρ της διεύρυνσης των δικαιωμάτων και της υπεράσπισης των κατακτήσεων του λαού, μεταξύ αυτών και του δικαιώματος για ελεύθερη ακηδεμόνευτη ενημέρωση και ποιοτική ψυχαγωγία».
Στον αντίποδα αυτών των θέσεων ήταν οι κυβερνητικές δυνάμεις του φρεσκοεκλεγμένου ΣΥΡΙΖΑ. Αναγκάστηκαν μεν να επαναλειτουργήσουν την ΕΡΤ και να προσλάβουν τους εργαζόμενους, γεγονός που από μόνο του συνιστά νίκη του επίμονου αγώνα, ωστόσο οι προτάσεις των εργαζομένων για το «ποια ΕΡΤ θέλουμε» πετάχτηκαν στα σκουπίδια.
«Όπως έκανε σε όλα τα ζητήματα η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε τον συμβιβασμό» θυμάται σε μεταγενέστερη συνέντευξη ο Τάσος Αναστασιάδης, υπεύθυνος τότε του Συντονισμού Ενάντια στα Κλεισίματα και τις Διαθεσιμότητες που είχε συγκροτηθεί με μπροστάρη το συνδικάτο της ΕΡΤ. «Συμβιβασμό με τους απεργοσπάστες της ΝΕΡΙΤ υπό το μότο “όχι ρεβανσισμός”. Συμβιβασμό με το ότι δεν πάμε για ριζοσπαστικά πράγματα, για έλεγχο από τους εργαζόμενους. Ο έλεγχος θα είναι στον διευθύνοντα σύμβουλο. Συμβιβασμό ακόμα και αρνούμενη αιτήματα για προσλήψεις προσωπικού, για ανανέωση εξοπλισμού, για επαναλειτουργία όλων των περιφερειακών σταθμών με όλο το προσωπικό. Έτσι φτάνουμε και το περιεχόμενο, από τότε, να μην είναι αυτό για το οποίο πάλευαν οι εργαζόμενοι. Μέσα από αυτή τη διαδρομή στρώθηκε ο δρόμος για τη Νέα Δημοκρατία, ώστε να διαμορφώσει το σημερινό αίσχος».
Η διάκριση ήταν εμφανής την ίδια την ημέρα της επίσημης επαναλειτουργίας, στις 11/6/2015 στο προαύλιο του Ραδιομεγάρου. Από τη μια ήταν η φιέστα που είχε στήσει η κυβέρνηση με τον Τσίπρα, τον νέο διευθύνοντα σύμβουλο Λ. Ταγματάρχη σε ρόλο γενικού αρχηγού και τον Δ. Τσακνή στη θέση του προέδρου. Από την άλλη ένα συλλαλητήριο τόσο πανηγυρικό όσο και διεκδικητικό, αποτελούμενο από εργαζόμενους της ΕΡΤ αλλά και πλήθος σωματείων κι αγωνιζόμενων κλάδων που έδωσαν μαζί τη μάχη για δύο χρόνια.
«Πετύχαμε μια νίκη αλλά δεν δικαιωθήκαμε» έλεγε εκείνη την ημέρα στην Εργατική Αλληλεγγύη η Ειρήνη Φωτέλλη, εργαζόμενη της ΕΡΤ. «Η κοινωνία δεν ήθελε να κρατηθεί απλώς το όνομα της ΕΡΤ. Θέλει μια ΕΡΤ με όλο το μέγεθος που είχε, μια ανοιχτή φωνή κι όπως εξελίχτηκε μετά, να γίνει φωνή της ίδιας της κοινωνίας. Το γεγονός ότι ο Ταγματάρχης είναι ο “μεγάλος αρχηγός” εκεί μέσα, δείχνει ότι η κυβέρνηση δεν έχει την πρόθεση να στήσει μια ΕΡΤ ως φωνή της κοινωνίας».
10 χρόνια μετά οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ συνεχίζουν να είναι αυτοί που μπορούν να την ξανακάνουν «φωνή της κοινωνίας» κι όχι του Μεγάρου Μαξίμου. Κι ο αγώνας της διετίας 2013-2015 παραμένει παράδειγμα για το ποιος μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα και την ενημέρωση και την παραγωγή.