Το πρώτο που πρέπει να ειπωθεί για τη σύγκρουση ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη σχετικά με τη Γροιλανδία είναι ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για το μέλλον αυτού του νησιού. Το αποκλειστικό δικαίωμα ανήκει στον πληθυσμό του, που αποτελείται κυρίως από Ινουίτ.

Η Γροιλανδία είναι αποικία της Δανίας, η οποία διεκδίκησε τον αποκλειστικό έλεγχο μετά τη διάλυση της ένωσής της με τη Νορβηγία το 1815. Οι ΗΠΑ αναγνώρισαν αυτόν τον έλεγχο με τη συνθήκη του 1917, με την οποία αγόρασαν τις Δανικές Δυτικές Ινδίες (τις σημερινές αμερικανικές Παρθένους Νήσους). Ο Ντόναλντ Τραμπ θα ήθελε να επαναλάβει ένα τέτοιο αποικιακό μοίρασμα, αγοράζοντας τη Γροιλανδία από τη Δανία.

Η Γροιλανδία είναι πλούσια σε φυσικούς πόρους που παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτοι. Βρίσκεται επίσης στην πύλη της Αρκτικής. Καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη λιώνει τους πάγους, ο Άνω Βορράς μετατρέπεται σε πεδίο ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, καθώς οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Ρωσία και άλλες δυνάμεις ανταγωνίζονται για την πρόσβαση στις θαλάσσιες οδούς και τα ορυκτά της Αρκτικής. Ο Τραμπ υποστηρίζει επίσης ότι η Γροιλανδία θα πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας «Χρυσός Θόλος» που θέλει να αναπτύξει για τις ΗΠΑ.

Η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση της Δανίας ικετεύει ότι μπορεί να του δώσει όσα επιθυμεί από τη Γροιλανδία χωρίς να προχωρήσει σε προσάρτηση. Πράγματι, η Δανία υπήρξε ένας από τους πιο δουλοπρεπείς συμμάχους της Ουάσιγκτον στο ΝΑΤΟ. Βάσει συμφωνίας του 1951, ο αμερικανικός στρατός έχει σχεδόν απεριόριστη πρόσβαση στη Γροιλανδία. Η Δανία συμμετείχε επίσης στις υπό αμερικανική ηγεσία κατοχές του Ιράκ και του Αφγανιστάν.

Ωστόσο, η κρίση της Γροιλανδίας αντανακλά τη μείωση της αξίας που αποδίδουν οι ΗΠΑ στους συμμάχους τους. Η ηγεμονία της Ουάσιγκτον μετά το 1945 στηρίχθηκε στη δημιουργία ενός δικτύου συμμαχιών που έδεσε τα άλλα ανεπτυγμένα καπιταλιστικά κράτη με τις ΗΠΑ οικονομικά και στρατηγικά. Ο Τραμπ, όμως, υποστηρίζει συστηματικά ότι αυτό επέτρεψε στους συμμάχους να «ξεζουμίζουν» τις ΗΠΑ και να επωφελούνται δωρεάν από τον πλούτο και τη δύναμή τους. Τώρα ισχύει το «Πρώτα η Αμερική».

Για να είναι λοιπόν βέβαιος ότι θα αποκτήσει τη Γροιλανδία, θέλει να την προσαρτήσει. Και απειλεί οκτώ ευρωπαϊκά κράτη –ανάμεσά τους και τη Βρετανία– με δασμούς 10%, επειδή αντιτίθενται σε αυτό και συμμετέχουν σε μια ελάχιστης σημασίας στρατιωτική αποστολή στη Γροιλανδία. Οι χώρες αυτές προσπαθούσαν να δείξουν στον Τραμπ ότι οι σύμμαχοί του στο ΝΑΤΟ λαμβάνουν σοβαρά υπόψη την ασφάλεια της Γροιλανδίας, όμως αυτό γύρισε μπούμερανγκ.

Δύσκολη θέση

Η απειλή των δασμών φέρνει την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Βρετανία σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Έχουν επιδιώξει να κατευνάσουν τον Τραμπ, στην περίπτωση του Κιρ Στάρμερ μέσω δουλοπρεπούς κολακείας, και στην περίπτωση της ΕΕ με τη συμφωνία σε έναν ταπεινωτικό εμπορικό συμβιβασμό το περασμένο καλοκαίρι, που επέβαλε δασμούς 15% στις εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ. Το έκαναν εν μέρει για να αποτρέψουν τον Τραμπ από το να εγκαταλείψει την Ουκρανία στα «τρυφερά» χέρια της Ρωσίας και εν μέρει για να διατηρήσουν την αμερικανική εγγύηση της ευρωπαϊκής ασφάλειας μέσω του κυρίαρχου ρόλου της Ουάσιγκτον στο ΝΑΤΟ.

Τώρα όμως η αντιπαράθεση για τη Γροιλανδία απειλεί να ανοίξει ένα βαθύ ρήγμα στο δυτικό ιμπεριαλιστικό μπλοκ. Βεβαίως, οι ανακοινώσεις του Τραμπ για δασμούς συνήθως αποτελούν προοίμιο διαπραγμάτευσης.

Μια εταιρεία επενδυτικής στρατηγικής έχει εκπονήσει ένα «Εγχειρίδιο Δασμών», το οποίο δείχνει ότι ο Τραμπ συνήθως ανακοινώνει υψηλούς δασμούς το Σαββατοκύριακο, όταν οι αγορές είναι κλειστές. Ορίζει μια μεταγενέστερη ημερομηνία εφαρμογής, που αφήνει χρόνο για διαπραγματεύσεις. Τελικά, καταλήγει σε μια συμφωνία που επιτρέπει και στις δύο πλευρές να ισχυριστούν ότι κέρδισαν. Αυτό συνέβη στη εμπορική διαμάχη μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας το περασμένο φθινόπωρο.

Πιστός στο μοτίβο αυτό, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι νέοι δασμοί θα τεθούν σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου και θα αυξηθούν ξανά τον Ιούνιο. Όταν μιλάς για χρήματα, όπως στις εμπορικές συμφωνίες, μπορείς να διαφωνείς για τα νούμερα και τελικά να καταλήγεις σε μια μοιρασιά της λείας. Όμως αυτή τη φορά ο Τραμπ θέλει ένα τεράστιο νησί. Και αυτό είναι πολύ πιο δύσκολο να αποτελέσει αντικείμενο συμβιβασμού.

Είναι αναμφίβολα ενθαρρυμένος από την επιτυχημένη του επιδρομή στη Βενεζουέλα. Οι Ευρωπαίοι θα έπρεπε να μετανιώνουν για τη στήριξη που του παρείχαν τότε. Η Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα μιλά σκληρά και διαθέτει το δικό της πακέτο ανταποδοτικών δασμών, που θα κόστιζε στους Αμερικανούς εξαγωγείς 93 δισεκατομμύρια ευρώ. Καμία έκπληξη: ο Στάρμερ φαίνεται να αποκλείει τα βρετανικά αντίποινα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επιλέξει τον επόμενο στόχο του: το Νουναρπούτ (Γροιλανδία). Η συζήτηση για την προσάρτηση του Νουναρπούτ είναι πραγματικότητα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μόλις απέδειξαν τι είναι διατεθειμένη να κάνει η αμερικανική κυβέρνηση, απάγοντας τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, και παίρνοντας τον έλεγχο του πετρελαίου της χώρας. Τώρα το Νουναρπούτ βρίσκεται στο στόχαστρο. Σε μία από τις πιο πρόσφατες συνεντεύξεις του, ο Τραμπ το ξεκαθαρίζει πλήρως: «Θα πάρουμε τη Γροιλανδία είτε με τον εύκολο τρόπο είτε με τον δύσκολο».

Όλοι οι αντιιμπεριαλιστές και οι σοσιαλιστές οφείλουν να ενωθούν για να απορρίψουν και να πολεμήσουν τα σχέδια του Τραμπ, είτε πρόκειται για τον «εύκολο» είτε για τον «δύσκολο» τρόπο. Ο «εύκολος τρόπος» είναι να πειστεί η Δανία να παραιτηθεί από την κυριαρχία της στο Νουναρπούτ και να εξαναγκαστεί να συνάψει κάποιο είδος συμφωνίας σύνδεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο «δύσκολος τρόπος» είναι η στρατιωτική κατοχή. Πρέπει να απορρίψουμε και να πολεμήσουμε και τις δύο αυτές επιλογές. Το Νουναρπούτ ανήκει στους Ινουίτ και τίποτα δεν πρέπει να τους επιβληθεί με στρατιωτική βία ή οικονομική πίεση. Αν υπάρξουν διαπραγματεύσεις, τότε η Δανία πρέπει να μείνει έξω.

Η αμερικανική επίθεση κατά της Βενεζουέλας και η σαφής δήλωση του Τραμπ ότι πρόκειται για τον έλεγχο του πετρελαίου αποτελούν έκφραση μιας ακόμη μετατόπισης στο ιμπεριαλιστικό σύστημα. Πρόκειται για μια στροφή μακριά από τη «φιλελεύθερη τάξη», όπου οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι τυλίγονταν σε ωραία λόγια, όπως «ανθρωπιστική επέμβαση» ή «εξαγωγή της δημοκρατίας». Τώρα, σε αυτή τη νέα ερμηνεία του δόγματος Μονρόε, «το δίκαιο είναι το δίκαιο του ισχυρού». Πρόκειται για έκφραση του γεγονότος ότι βρισκόμαστε πλέον σε μια περίοδο έντονης αντιπαλότητας μέσα στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, με τις ΗΠΑ και την Κίνα ως βασικούς παίκτες, αλλά με την ΕΕ, τη Ρωσία, το Ισραήλ και άλλους επίσης να εμπλέκονται, προσπαθώντας να επιβληθούν στις δικές τους περιοχές.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να κατανοήσουμε και τις απειλές των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στο Νουναρπούτ, το οποίο είναι πλούσιο σε σπάνιες γαίες. Όταν ο Τραμπ μιλά για «ασφάλεια», αναφέρεται στον στόχο των ΗΠΑ να ελέγξουν τους πόρους του Νουναρπούτ ώστε να ανταγωνιστούν την Κίνα σε μια κρίσιμη περιοχή, όπου αυτή τη στιγμή υστερούν. Ταυτόχρονα, το Νουναρπούτ βρίσκεται και σε στρατηγικά πλεονεκτική θέση σε σχέση με σημαντικές εμπορικές διαδρομές, καθώς η κλιματική αλλαγή καθιστά δυνατό το πέρασμα μέσω του Στενού του Μπέρινγκ – ακόμη και κατά τους χειμερινούς μήνες. Έτσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να αρπάξουν μια αποικία από μια άλλη αποικιακή δύναμη, στην προκειμένη περίπτωση τη Δανία. Η Δανία πάντοτε αντιμετώπιζε το Νουναρπούτ ως αποικία και, από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, βρίσκεται σε μια αποικιακή συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, στις οποίες έχει επιτραπεί να δημιουργήσουν στρατιωτικές βάσεις στη χώρα, παρακάμπτοντας πλήρως τους Ινουίτ.

Γι’ αυτό οι σοσιαλιστές δεν πρέπει να στηρίζουν τη μία ιμπεριαλιστική δύναμη απέναντι στην άλλη σε αυτή τη ενδοϊμπεριαλιστική διαμάχη. Δεν πρέπει, όπως η Δεξιά –και δυστυχώς και αριστερά κόμματα στο δανικό Folketing (Κοινοβούλιο)– να καλούμε την ΕΕ ή το ΝΑΤΟ να επέμβουν στρατιωτικά στη σύγκρουση. Ούτε να ζητάμε να τεθεί ο δανικός στρατός σε επιφυλακή, έτοιμος να αντιμετωπίσει μια πιθανή εισβολή. Η Δανία αποτελεί μέρος μιας ιμπεριαλιστικής διαμάχης και, μαζί με την υπόλοιπη ΕΕ, επιδιώκει να ενισχυθεί απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Γι’ αυτό λένε ότι στέκονται στο πλευρό του Νουναρπούτ. Όχι επειδή η Δανία ή η ΕΕ νοιάζονται για την ευημερία των Ινουίτ, αλλά επειδή ο έλεγχος του Νουναρπούτ από την ΕΕ μπορεί να ενισχύσει τη θέση της απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι εξαιρετικά απίθανο η Δανία ή η ΕΕ να θελήσουν ή να μπορέσουν να αμφισβητήσουν τη στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ, αλλά θα χρησιμοποιήσουν παρ’ όλα αυτά την κατάσταση για να προωθήσουν την κούρσα επανεξοπλισμού τους και να προσπαθήσουν να φτάσουν τις ΗΠΑ, ακόμη κι αν χαθεί ο έλεγχος του Νουναρπούτ. Ακόμη κι αν, στο απίθανο ενδεχόμενο, οι δανικές ή ευρωπαϊκές διαμαρτυρίες ή η στρατιωτική αντίσταση υποχρέωναν τις ΗΠΑ να εγκαταλείψουν τα σχέδιά τους, αυτό θα σήμαινε απλώς ότι το Νουναρπούτ θα συνέχιζε να βρίσκεται υπό δανική ή ευρωπαϊκή ιμπεριαλιστική κυριαρχία.

Οι σοσιαλιστές, αντί να πανηγυρίζουμε υπέρ αυτού ή εκείνου του ιμπεριαλιστικού κράτους ή μπλοκ, πρέπει να εμπιστευτούμε εντελώς διαφορετικές δυνάμεις: την εργατική τάξη στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Δανία και στην Ευρώπη, καθώς και τη δύναμη, την ενότητα και την αντίσταση των ίδιων των Ινουίτ. Δεν στηρίζουμε κανένα ιμπεριαλιστικό μπλοκ – ούτε τις Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε την ΕΕ (και τη Δανία), ούτε την Κίνα, ούτε τη Ρωσία. Όλοι αποτελούν μέρος του ιμπεριαλιστικού συστήματος. Αντίθετα, στρεφόμαστε σε όλους τους απλούς εργαζόμενους που είναι θύματα της αντιπαλότητας των ισχυρών. Στρεφόμαστε στην αλληλεγγύη τους. Οι λιμενεργάτες έχουν τη δύναμη να εμποδίσουν τα πλοία να φύγουν από τα λιμάνια. Οι εργαζόμενοι στη στρατιωτική βιομηχανία μπορούν να απεργήσουν. Οι ένστολοι εργαζόμενοι μπορούν να στραφούν ενάντια στους αξιωματικούς τους. Η δανική εργατική τάξη μπορεί να αναλάβει δράση και να στηρίξει το δικαίωμα των Ινουίτ να καθορίσουν οι ίδιοι το μέλλον τους.