Από την περασμένη Παρασκευή έχουν ξεκινήσει συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν στο Ομάν. Κανείς δεν ξέρει ακόμη αν οι συνομιλίες έχουν στόχο να οδηγήσουν στην αποκλιμάκωση ή αν ο Τραμπ θα τις αξιοποιήσει για να κερδίσει λίγο χρόνο μέχρι να προχωρήσει σε κάποια αιφνιδιαστική επίθεση.
Το Γενάρη οι ΗΠΑ επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν το κίνημα που είχε ξεχυθεί στους δρόμους του Ιράν και έδειξαν να ετοιμάζονται για στρατιωτική επιχείρηση. Όμως στα τέλη του μήνα ο Τραμπ ξαφνικά ανακοίνωσε πως του είπαν πως το Ιράν δεν θα προχωρήσει σε εκτελέσεις διαδηλωτών και γι’αυτό η επέμβαση αναβάλλεται. Οι πιο καχύποπτοι είπαν πως η επίθεση αναβλήθηκε για άλλους λόγους. Οι Αμερικάνοι στρατηγοί έστειλαν μήνυμα πως δεν είναι εντελώς έτοιμοι. Δεν είχαν αρκετές δυνάμεις στην περιοχή, αφού ανάμεσα σε άλλα, είχαν σε εξέλιξη και τον αποκλεισμό της Βενεζουέλας. Όμως, το ζήτημα δεν ήταν απλώς επιχειρησιακό. Όλοι οι φίλοι του Τραμπ στην περιοχή, από τη Σαουδική Αραβία ως το Ισραήλ, έδειξαν πως μια αμερικάνικη επίθεση κινδυνεύει να οδηγήσει σε πολλαπλή αποσταθεροποίηση.
Ωστόσο, το γεγονός ότι οι συνομιλίες ξεκίνησαν δεν σημαίνει πως η επίθεση δεν θα γίνει. Τον περασμένο Ιούνη, το Ισραήλ ξεκίνησε το βομβαρδισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Ιράν ακριβώς τη στιγμή που θα ξεκινούσαν συνομιλίες πάλι στο Ομάν. Ο Τραμπ στήριξε τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς και επισφράγισε την επίθεση με έναν αμερικάνικο βομβαρδισμό μια βδομάδα αργότερα.
Τη Δευτέρα 9 Φλεβάρη, και ενώ οι συνομιλίες εξελίσσονταν, οι ΗΠΑ εξέδωσαν προειδοποίηση προς τα αμερικανικών συμφερόντων πλοία να αποφεύγουν να πλησιάζουν στα ιρανικά ύδατα και να λάβουν υπόψη τους ότι μπορεί να προκύψει αποκλεισμός των στενών του Ορμούζ (το πιο στενό σημείο στη διαδρομή από τον Περσικό Κόλπο προς τον Ωκεανό).
Οι ΗΠΑ έχουν μεταφέρει ήδη δυνάμεις στην περιοχή. Έστειλαν το αεροπλανοφόρο Αβραάμ Λίνκολν και έναν συνοδευτικό στολίσκο. Τα αμερικανικά στρατεύματα που βρίσκονται σε κοντινές χώρες και περικυκλώνουν το Ιράν, έχουν πάρει εντολή να προστατευτούν και να προετοιμαστούν. Ο Τραμπ κινείται διαρκώς μεταξύ υπόσχεσης συνομιλίων και επιθέσεων. Η Βενεζουέλα είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα. Στην περίπτωση του Ιράν, τα πράγματα είναι ακόμη πιο ανεξέλεγκτα, μιας και η αμερικάνικη διπλωματία έχει ελάχιστες προσβάσεις προς την Τεχεράνη. Αμερικάνικη πρεσβεία δεν υπάρχει στο Ιράν από το 1979.
Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουΐτκοφ, γνωρίζει τη Μέση Ανατολή όσο γνωρίζει ο Τραμπ την ιστορία της όπερας. Ο Γουΐτκοφ είναι ένας δισεκατομμυριούχος φίλος του Τραμπ που ισχυρίζεται ότι μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα με τον ίδιο τρόπο που έκανε αγοραπωλησίες στους ουρανοξύστες της Νέας Υόρκης όλη του τη ζωή. Τώρα βρίσκεται επικεφαλής στις συνομιλίες στο Ομάν. Οι ΗΠΑ λένε πως θέλουν οι συνομιλίες να διευρυνθούν και να αγγίξουν όχι μόνο το ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας του Ιράν, αλλά ολόκληρο το οπλοστάσιό του, ακόμη και εσωτερικά ζητήματα όπως η καταστολή. Το Ιράν επιμένει πως το μόνο ζήτημα που βρίσκεται σε διαπραγμάτευση είναι η επιστροφή σε κάποια κανονικότητα επιθεώρησης του πυρηνικού του προγράμματος.
Απειλές
Ο ίδιος ο Τραμπ ήταν υπεύθυνος για την κατάρρευση του συστήματος επιθεώρησης των πυρηνικών του Ιράν, όταν απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία, στην πρώτη του θητεία, το Μάη του 2018. Επέλεξε την κλιμάκωση της πίεσης σε βάρος του Ιράν, με επιπλέον κυρώσεις και απειλές. Το Γενάρη του 2020 οι ΗΠΑ δολοφόνησαν το πιο προβεβλημένο στέλεχος των “Φρουρών της Επανάστασης” του Ιράν, τον Κασέμ Σολεϊμανί. Το Ισραήλ πήρε τη σκυτάλη και ξεκίνησε μια σειρά εν ψυχρώ, στοχευμένων δολοφονιών σε στελέχη της κυβέρνησης και του στρατού του Ιράν.
Βλέποντας σήμερα το Ιράν σε πολύ πιο αδύναμη θέση, οι ΗΠΑ επιχειρούν να ασκήσουν ακόμη μεγαλύτερη πίεση και να αποσπάσουν εξευτελιστικές υποχωρήσεις. Όμως, κανένας δεν τολμάει να σκεφτεί τι θα σήμαινε αν μετατρέψουν το Ιράν σε μια καινούργια Συρία. Το Ιράν είναι μια χώρα με πολλαπλάσιο πληθυσμό (πάνω από 90 εκατομμύρια) και κομβική θέση τόσο στην παραγωγή φυσικού αερίου και πετρελαίο όσο και από άποψη γεωγραφική. Οι υπόλοιποι υποϊμπεριαλισμοί της περιοχής θέλουν ένα Ιράν αδύναμο αλλά όχι τόσο διαλυμένο ώστε να απειληθεί η περιφερειακή σταθερότητα. Και η Τουρκία και τα καθεστώτα του Κόλπου, ακόμη και το Ισραήλ, αλλά και το Πακιστάν από ανατολικά έχουν να ζυγίσουν μια σειρά παράγοντες.
Κανείς δεν μπορεί να εμπιστευτεί πλέον τις ΗΠΑ όσον αφορά την πρόθεση για υπογραφή συμφωνίας σε σχέση με τα πυρηνικά. Η βδομάδα που διανύουμε είναι η πρώτη εδώ και δεκαετίες χωρίς πυρηνική συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Η Ουάσιγκτον κυκλοφορεί ότι έχει πρόθεση να αυξήσει τα πυρηνικά της όπλα, για πρώτη φορά από την εποχή του Ρέιγκαν, ενώ λένε πως θα προχωρήσουν καινούργιες πυρηνικές δοκιμές. Οι παγκόσμιοι τρομοκράτες και βασικοί κάτοχοι των πιο θανατηφόρων όπλων στην ιστορία της ανθρωπότητας παριστάνουν τους ελεγκτές της μη-εξάπλωσης των πυρηνικών σε βάρος κρατών που αποδεδειγμένα δεν διαθέτουν πυρηνικά.
Οι καταπιεσμένοι και οι φτωχοί και στο Ιράν και σε ολόκληρη την περιοχή μας, δεν έχουμε να κερδίσουμε τίποτα από την κλιμάκωση της αμερικάνικης και ισραηλινής επιθετικότητας. Το αποτέλεσμα θα είναι περισσότερος θάνατος, περισσότερη κρίση και ακόμη περισσότερα δισεκατομμύρια σπαταλημένα σε όπλα.