Βασιλική Σκαμπαρδώνη, 42 ετών, μητέρα δύο παιδιών. Έλενα Κατσαρού, 45 ετών, μητέρα ενός παιδιού. Σταυρούλα Μπουκοβάλα, 47 ετών, μητέρα τριών παιδιών. Αναστασία Νάσιου, 56 ετών, μητέρα τριών παιδιών. Αγάπη Μπουρνόβα, 65 χρονών, μητέρα και γιαγιά. Οι πέντε εργαζόμενες που βρήκαν τραγικό θάνατο στο εργοστάσιο της «Βιολάντα» στα Τρίκαλα.
Πέντε γυναίκες που είχαν οργανώσει τη ζωή τους γύρω από τη νυχτερινή βάρδια για να μπορούν την ημέρα να φροντίζουν τα παιδιά τους, τα εγγόνια τους, τους ηλικιωμένους και να στηρίζουν οικονομικά τις οικογένειές τους. Τραγικά θύματα ενός συστήματος και μίας κυβέρνησης που βάζει το κέρδος του κάθε «επιτυχημένου βιομήχανου» πάνω από την ζωή των εργατριών και εργατών στα εργοστάσια και στους χώρους δουλειάς, που νομοθετεί 13ώρα, που έχει διαλύσει κάθε έννοια «κοινωνικού κράτους» και ρίχνει πάνω στις γυναίκες της τάξης μας όλο το βάρος της συντήρησης της οικογένειας και του μεγαλώματος των παιδιών.
Δεν ήταν η «κακιά η ώρα». Ήταν ένα προδιαγραμμένο εργοδοτικό και κρατικό έγκλημα. Τα θύματα θα ήταν περισσότερα αν ο αριθμός των εργαζομένων το συγκεκριμένο βράδυ δεν είχε μειωθεί στα 12 άτομα, αντί για περίπου 30 που εργάζονταν συνήθως. Σήμερα ξέρουμε ότι μία πολύμηνη διαρροή προπανίου είχε μετατρέψει το εργοστάσιο σε «παγίδα θανάτου» και ήταν θέμα χρόνου για το πότε θα γίνει η έκρηξη και ότι και το συγκεκριμένο εργοστάσιο καθώς και τα άλλα δύο του ίδιου βιομήχανου ήταν γεμάτα παρανομίες.
Τα εργατικά ατυχήματα στη Βιολάντα ήταν πολύ συχνό φαινόμενο. Σήμερα ξέρουμε, από τους εργαζόμενους στο Νοσοκομείο Τρικάλων, ότι εργαζόμενοι και εργαζόμενες από τη «Βιολάντα» που πήγαιναν εκεί με τραυματισμούς δεν δήλωναν εργατικό ατύχημα γιατί είχαν τέτοια εντολή και φοβόντουσαν τις συνέπειες από τον εργοδότη. Δηλαδή, την απόλυση. Πολλές ήταν γυναίκες από τη γραμμή παραγωγής.
Με βάση τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (έρευνα έτους 2023 που ανακοινώθηκε το 2025), από τα 4.847 εργατικά ατυχήματα που καταγράφηκαν το 2023 τα 1.618 αφορούσαν γυναίκες (το 33,4%). Στην πραγματικότητα είναι περισσότερα γιατί οι γυναίκες συχνά εργάζονται σε θέσεις μερικής απασχόλησης ή σε τομείς (π.χ. υπηρεσίες) όπου τα εργατικά ατυχήματα συχνά δεν δηλώνονται. Σύμφωνα με τον ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε., πάνω από το 50% των ατυχημάτων/ασθενειών των γυναικών προέρχεται από σωματική καταπόνηση (άρση βαρών, επαναλαμβανόμενες κινήσεις), διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο λεκτικής/σωματικής βίας και παρενόχλησης (το 65% αφορούν γυναίκες) και είναι πιο επιρρεπείς σε προβλήματα ψυχικής υγείας, burn-out και mobbing. Επιπλέον, οι γυναίκες υπερεκπροσωπούνται σε τομείς υπηρεσιών καθαριότητας υγείας και φροντίδας όπου οι κίνδυνοι είναι διαφορετικοί (π.χ. χημικά καθαριστικά, ιοί) και ο συνδυασμός εργασίας και οικιακών δουλειών αυξάνει την κόπωση και τον κίνδυνο ατυχήματος. Ακόμα και τα εργαλεία και Μέσα Ατομικής Προστασίας σχεδιάζονται με βάση τις σωματικές διαστάσεις των ανδρών καθιστώντας τα λιγότερο ασφαλή για τις γυναίκες.
Οι στατιστικές δείχνουν ότι εργάζονται το 68,3% των γυναικών που δεν έχουν παιδιά ενώ αυτό το ποσοστό πέφτει στο 56,1 % για τις γυναίκες με παιδιά. Ένας από τους βασικούς λόγους, σύμφωνα με την περίφημη έκθεση Πισσαρίδη, είναι «η έλλειψη οργανωμένων υπηρεσιών φροντίδας παιδιών και ηλικιωμένων». Γι' αυτό και η βραδινή βάρδια στις «Βιολάντες» είναι «μονόδρομος» για τις περισσότερες εργαζόμενες μητέρες.
Χρειάστηκε να καούν ζωντανές πέντε εργάτριες για να «βγει στο φως» όλη η φονική διαπλοκή βιομηχάνων, υπουργείων και Περιφέρειας που στο όνομα της «ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας», «νόμος είναι το δίκαιο του βιομήχανου» και τα κέρδη του πάνω από τις ανθρώπινες ζωές μας.
Το πόρισμα της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) του Πυροσβεστικού Σώματος (ΠΣ) είναι ανατριχιαστικό. Ακόμη και να υπήρχαν ανιχνευτές διαρροής στο κτίριο που κάηκε (δηλαδή στο υπόγειο, που δεν υπήρχαν) δεν θα είχε νόημα, αφού «το καλώδιο της ηλεκτροβάνας που βρισκόταν σε κλάδο διανομής δεν ήταν συνδεδεμένο και κρεμόταν… [η ηλεκτροβάνα] δεν μπορούσε να επιτελέσει τον κύριο σκοπό της, δηλαδή τη διακοπή παροχής αερίου». Διαπιστώνεται, ακόμη, παρότι το 2024 υπήρχε μόνιμο σύστημα ενεργητικής πυροπροστασίας για την αυτόματη ανίχνευση και κατάσβεση πυρκαγιάς στα αρχικά της στάδια, αυτό σε ανύποπτο χρόνο αφαιρέθηκε… πως το υπόγειο όπου σημειώθηκε η έκρηξη «δεν διαφαίνεται να διατηρεί σχετική νόμιμη οικοδομική άδεια ανέγερσης», πως οι σωληνώσεις είχαν οπές και διαβρώσεις αλλά και τεκμηριώνεται πως η διαρροή προπανίου ακολούθησε πορεία από τις σωληνώσεις προς το υπόγειο, όπου και συσσωρεύθηκε.
Το πόρισμα του ΕΜΠ αναφέρει ότι ο επίμαχος σωλήνας έχει τρυπήσει σε πολλά σημεία, επισημαίνεται η λάθος εγκατάσταση του σωλήνα και το ότι τοποθετήθηκε υπόγεια, χωρίς άμμο, χωρίς πίσσα και χωρίς την απαραίτητη αντιδιαβρωτική προστασία. Αν γίνονταν όλα τα παραπάνω, η έκρηξη θα είχε αποφευχθεί. Αλλά δεν έγιναν. Στην κατάθεσή του, ο υδραυλικός που πέρασε τις σωληνώσεις, ανέφερε ότι ο Τζιωρτζιώτης απέρριψε τις προτάσεις του για μπετό από κάτω και στο πλάι και μεταλλικό φρεάτιο από πάνω για να ελέγχεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, λέγοντάς του χαρακτηριστικά «εγώ είμαι τι αφεντικό και θα κάνεις αυτό που σου λέω».
Οι εργαζόμενες και οι εργαζόμενοι προειδοποιούσαν για την οσμή του αερίου αλλά οι υπεύθυνοι, ενώ γνώριζαν την προέλευση, τους λέγανε ότι προέρχεται από το βόθρο. Σύμφωνα με το πόρισμα της ΔΑΕΕ: «από την πλειονότητα των εργαζομένων που απασχολούνταν στο κτίριο 2/πτέρυγα Β, προκύπτει ότι κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα πριν το συμβάν υπήρχε επανειλημμένη και παροδική αντίληψη οσμής, η οποία από τους ίδιους περιγράφεται είτε ως οσμή υγραερίου/γκαζιού είτε ως έντονη δυσάρεστη οσμή, εντοπιζόμενη κυρίως στον χώρο των τουαλετών του κτιρίου 2 και στο χώρο της λάντζας. Η εν λόγω οσμή είχε γίνει αντιληπτή ήδη πριν την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων ή και μήνες πριν το συμβάν… είχε αναφερθεί σε υπευθύνους βάρδιας και είχαν ενημερωθεί οι προϊστάμενοι. Παρά ταύτα, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, η οσμή εξακολουθούσε να γίνεται αντιληπτή, χωρίς να προκύπτει ότι αποκαταστάθηκε οριστικά ή ότι ελήφθησαν μέτρα που να εξάλειψαν το φαινόμενο. Εντούτοις υπήρχαν ενίοτε ισχυρισμοί από στελέχη της διοίκησης του εργοστασίου πως η οσμή προέρχεται από αλλού και δεν πρόκειται για υγραέριο ή κάτι παρεμφερές».
Κίνδυνος και στα άλλα δυο εργοστάσια
Στο δεύτερο εργοστάσιο της «Βιολάντα» διακόπηκε η λειτουργία του από την Περιφέρεια Θεσσαλίας καθώς κρίθηκε ότι «προκαλείται άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των εργαζομένων λόγω μη ύπαρξης πιστοποιητικού ελέγχου δεξαμενών σε ισχύ και μη ύπαρξης πιστοποιητικού πυροπροστασίας ή αποδεικτικού αρχειοθέτησης μελέτης πυροπροστασίας». Το ίδιο και στο τρίτο εργοστάσιο στη Λάρισα. Εκεί, στην αρχειοθετημένη μελέτη πυρασφάλειας δεν αναφέρεται μια «κρυφή» αποθήκη 300-400 τετραγωνικών μέτρων χωρίς να υπάρχει κανένα απαιτούμενο μέτρο πυρασφάλειας.
Γιατί τώρα οι έλεγχοι στα εργοστάσια του Τζιωρτζιώτη από την Περιφέρεια; «Τυπικά, τα χαρτιά στο εργοστάσιο που εξερράγη ήταν εντάξει» δήλωσε σε συνέντευξη ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κουρέτας και εξήγησε ότι από το 2016, στο πλαίσιο του προγράμματος Open Business, κάθε εταιρεία καταθέτει με ηλεκτρονικό τρόπο όλες τις άδειές της και η Περιφέρεια ελέγχει την επάρκειά τους από τυπική-νομική σκοπιά: «Δεν πηγαίνει όπως παλιά, με φυσική παρουσία, να δει αν τηρούνται οι προϋποθέσεις... οι έλεγχοι με φυσική παρουσία γίνονται δειγματοληπτικά». Τόση εμπιστοσύνη στους «επιχειρηματίες».
Ο Τζιωρτζιώτης είναι προφυλακισμένος με κατηγορίες κακουργηματικού χαρακτήρα: πρόκληση έκρηξης με ενδεχόμενο δόλο και ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή. Στο απολογητικό του υπόμνημα «δίνει» τον νυν υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου καθώς αυτός ήταν υπεύθυνος για «την εγκατάσταση, επίβλεψη και λειτουργία του συγκεκριμένου υπογείου σωλήνος προπανίου που εμφανίζεται ως η αποκλειστική αιτία της εκρήξεως και της πυρκαγιάς». Ένας ακόμα «άριστος» της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Όντως, ο Παπαστεργίου, ως ηλεκτρολόγος μηχανικός, ήταν αυτός που υπέγραψε την μελέτη που υποβλήθηκε το 2011 στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, επί Κώστα Αγοραστού, για να πάρει άδεια λειτουργίας η επίμαχη μονάδα και υπέγραψε και υπεύθυνη δήλωση με την οποία βεβαιώνει ότι είχε αναλάβει την επίβλεψη λειτουργίας και συντήρησης του μηχανολογικού εξοπλισμού. Υπάρχει υπογραφή του Παπαστεργίου και στο τοπογραφικό διάγραμμα, που κατατέθηκε τον Μάρτιο του 2011, όπου δεν υπάρχει το φονικό υπόγειο! «Τυπικά, τα χαρτιά στο εργοστάσιο που εξερράγη ήταν εντάξει» όπως λέει ο Κουρέτας αλλά στη πράξη... Και φυσικά, όλα αυτά με γνώση και συμφωνία του Τζιωρτζιώτη.
Ο Τζιωρτζιώτης είναι φυσικός αυτουργός της δολοφονίας των πέντε εργαζομένων γυναικών. Σωστά το Εργατικό Κέντρο Τρικάλων στην ανακοίνωση του τονίζει ότι «οι πρόσφατες συγκεντρώσεις κάποιων εργαζομένων της "Βιολάντα" έξω από την αστυνομική διεύθυνση και τα δικαστήρια δεν είναι καθόλου αυθόρμητες, έγιναν με οργανωμένη παρέμβαση της εργοδοσίας μέσω ενός στενού πυρήνα στελεχών της επιχείρησης και συγγενών του εργοδότη. Σε όσους εργαζομένους ενέδωσαν σ’ αυτή την καθοδηγούμενη προσπάθεια... η δικαιολογημένη αβεβαιότητα που αισθάνονται για τη δουλειά τους και το εισόδημά τους, πρέπει να γίνει οργανωμένη διεκδίκηση από τον εργοδότη και από το Υπουργείο Εργασίας, για να διασφαλίσουν τους μισθούς τους για όσο χρονικό διάστημα παραμένει η επιχείρηση κλειστή και στα τρία εργοστάσια. Με το άνοιγμα της επιχείρησης, να διεκδικήσουν ανθρώπινα ωράρια και συνθήκες εργασίας, μέτρα υγείας και ασφάλειας και μισθούς στο ύψος των αναγκών τους... οι εργαζόμενοι έχουν τη δύναμη να διεκδικήσουν όσα δικαιούνται μέσα από τα σωματεία τους, μέσα από την οργάνωσή τους στους χώρους δουλειάς απέναντι από την εργοδοσία και τα στηρίγματά της».
Η 8 Μάρτη μας καλεί (και) στον αγώνα για να μην υπάρχουν άλλες «Βιολάντες», για να μην θρηνήσουμε και άλλες εργαζόμενες γυναίκες. Να ρίξουμε αυτή τη κυβέρνηση και να ανατρέψουμε αυτό το σάπιο σύστημα του κέρδους, της εκμετάλλευσης και της καταπίεσης.