Καταπίεση και απελευθέρωση
Γυναικοκτονίες: Πώς να τσακίσουμε τον σεξισμό

Οκτώ γυναικοκτονίες, ήδη, μέσα στο 2026. Οι τελευταίες τρεις, μέσα σε τρεις εβδομάδες. Η Βασιλική μετά από ξυλοδαρμό, πάλη και 45 μαχαιριές, με τα παιδιά της στο δίπλα δωμάτιο. Η Σταυρούλα δεμένη, φυμωμένη, με χτυπήματα στο κεφάλι, θαμμένη. Η Αντιγόνη με δέκα μαχαιριές, κάποιες πισώπλατες, με το παιδί της να τη βρίσκει σε λίμνη αίματος.

Η επόμενη μέρα από την κηδεία της Βασιλικής στην Καλαμάτα, μετατράπηκε σε ένα μαζικό ποτάμι οργής, με εκατοντάδες διαδηλώτριες/

ες να ζητούν να μπει τέλος στις γυναικοκτονίες. Στις διαδηλώσεις Υπερηφάνιας-Ρride σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, οι γυναικοκτονίες ήταν στα συνθήματα, στα πλακάτ, στις συζητήσεις. 

Η συζήτηση τις τελευταίες ημέρες από τα κοινοβουλευτικά κόμματα περιστρέφεται γύρω από το αν θα υπάρξει νομική αναγνώριση των γυναικοκτονιών. Μάλιστα, το ΠΑΣΟΚ, προτείνει να μπει και στο αναθεωρημένο Σύνταγμα. Η Καρυστιανού (και η Γρατσία), αφού λίγο καιρό πριν, αμφισβήτησε το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση, δήλωσε πώς ο όρος γυναικοκτονία υποτιμά τις γυναίκες, λες και η ανισότητα των γυναικών βρίσκεται μέσα στα μυαλά μας και όχι στην πραγματικότητα. Ο Μητσοτάκης αρνείται την ανάγκη θεσμοθέτησης του όρου διότι “δεν μπορεί να δεχθεί ότι μία γυναικοκτονία, δηλαδή μία δολοφονία μιας γυναίκας, που έχει ως αιτία το ίδιο της το φύλο, είναι πιο απεχθής από τη δολοφονία ενός παιδιού, ή από τη δολοφονία ενός ηλικιωμένου”. Δεν ξεχνάμε και τις “θεωρίες” του πρώην υφυπουργού Υγείας Βαρτζόπουλου, ότι οι γυναικοκτονίες έχουν “βιολογική” βάση. 

Το ζήτημα της σεξιστικής βίας όμως, δεν μπορεί να εξαντληθεί στην αναγνώριση ή μη, του όρου “γυναικοκτονιών” ούτε στις “έρευνες” της αστυνομίας. Η αστυνομία που έκρινε ότι ο δολοφόνος-μπάτσος της γυναίκας στη Δράμα μπορεί να οπλοφορεί γιατί πέρασε τα ψυχομετρικά τους τεστ, είναι η ίδια που θα “τιμωρήσει” ακόμα και δικούς της για την γυναικοκτονία. Όπως ακριβώς έκανε στους μπάτσους του ΑΤ Ομόνοιας που βίασαν μία γυναίκα, μέσα στο τμήμα το 2022, επιχειρώντας μία ακόμη συγκάλυψη. Οι διακυρήξεις για αποτελεσματικότερη απονομή δικαιοσύνης ή αυστηρότερη αντιμετώπιση των εγκλημάτων, δεν λένε και πολλά όταν οι γυναίκες βρίσκονται στο χώμα και οι θύτες στη φυλακή. 

Η κυβέρνηση δεν χάνει ευκαιρία να προβάλλει τα “προχωρήματά” της στο θέμα αντιμετώπισης της σεξιστικής βίας. Πάνικ μπάτον, συμβουλευτικά κέντρα, γραμμές με 24ωρη κάλυψη, ειδικά τμήματα μέσα στα μπατσομέγαρα. Η πρόσφατη έκθεση της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, δείχνει μια εικόνα με τα περισσότερα περιστατικά σωματικής βίας, ψυχολογικής, σεξουαλικής βίας, βιασμών, γυναικοκτονιών να πραγματοποιούνται τα δύο τελευταία (επισήμως καταγεγραμμένα) χρόνια (2023-2024) σε σχέση με την τελευταία δεκαετία. Μόνο το 2025 καταγράφηκαν 6773 κλήσεις στις γραμμές στήριξης θυμάτων σεξιστικής βίας. Και ενώ το 2025 τελούν υπό κράτηση 948 άντρες για τέλεση αξιόποινης πράξης σε βάρος μέλους της οικογένειας, τα θύματα της σεξιστικής βίας στο 2025 πολλαπλασιάζονται. Και ενώ η Ελλάδα έχει κυρώσει τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης (Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών) από το 2018, παραμένει στις χειρότερες θέσεις σε ό,τι αφορά δομές υποστήριξης θυμάτων έμφυλης βίας. 

Δομές

Τη στιγμή που θα έπρεπε να λειτουργούν περισσότερες από χίλιες κλίνες για θύματα σεξιστικής βίας, λειτουργούν λίγο περισσότερες από 400. Σ' αυτές φιλοξενούνται και παιδιά των γυναικών που καταφεύγουν εκεί. Οι δομές όχι μόνο δεν λειτουργούν με “άμεσο” τρόπο όπως θα έπρεπε, αλλά είναι υπερπλήρεις και με λίστες αναμονής. Αυτό έχει άμεση δραματική συνέπεια την παραμονή των γυναικών σε κακοποιητικά περιβάλλοντα. Πολλές από τις δομές ανήκουν στους δήμους κάθε πόλης, άλλες είναι δημόσιες και κάποιες ανήκουν σε ΜΚΟ. Παράλληλα ο νόμος της υποχρεωτικής συνεπιμέλειας που ισχύει εδώ και πέντε χρόνια, παίζει επίσης επιβαρυντικό παράγοντα στην έκθεση γυναικών και παιδιών σε κακοποιητικές συμπεριφορές.

Η εικόνα στα δημόσια νοσοκομεία είναι εξίσου εγκληματική. Μπορεί μια γυναίκα θύμα έμφυλης βίας να βρεθεί στα επείγοντα ενός νοσοκομείου και να λάβει τις πρώτες βοήθειες. Αλλά οι υγειονομικοί δεν θα μπορούν να απευθυνθούν στην κοινωνική υπηρεσία του νοσοκομείου τους, διότι πολύ απλά δεν είναι αρκετά στελεχωμένη ώστε να δουλεύει όλο το 24ωρο. Αλλά και στην μικρή περίπτωση να υπάρχει κοινωνική υπηρεσία, η διαδικασία ανεύρεσης κλίνης σε ειδικές δομές είναι απλά μάταιη. Η μόνιμη απάντηση είναι “είμαστε πλήρεις”. Η μη ύπαρξη ειδικά διαμορφωμένων χώρων εξέτασης, η τραγική έλλειψη ιατροδικαστών, οι αυθαιρεσίες της αστυνομίας στις διαδικασίες, συμπληρώνουν την εικόνα του εδάφους, πάνω στο οποίο η σεξιστική βία δρα χωρίς σοβαρά εμπόδια. Το πρόβλημα δεν είναι “ότι δεν μιλάνε τα θύματα” ή “η αδιαφορία της γειτονιάς”, αλλά ότι δεν υπάρχει κανένα επαρκές, στελεχωμένο και προσβάσιμο δίκτυο προστασίας από την πλευρά του κράτους. 

Για όλους αυτούς τους λόγους, επιμένουμε από πλευράς μας, ότι η σεξιστική βία μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσα από τους αγώνες του εργατικού κινήματος. Οι πρόσφατες απεργιακές κινητοποιήσεις σε όλους τους δήμους της χώρας για μονιμοποιήσεις και προσλήψεις είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Προσλήψεις στους Δήμους και για να πολλαπλασιαστούν οι δομές φιλοξενίας γυναικών, για να υπάρχουν δημόσιοι βρεφονηπιακοί σταθμοι. Μαζί και οι απεργίες των υγειονομκών για μαζικές προσλήψεις. Η επιθεώρηση εργασίας, της οποίας οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν και απεργούν απέναντι στην εγκληματική υποστελέχωσή τους, είναι κομβική για τα ζητήματα των σεξουαλικών παρενοχλήσεων στους χώρους δουλειάς. Οι μάχες για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας που δίνονται σήμερα, σε επισιτισμό, τουρισμό, είναι κρίσιμες για να κοπούν οι εργοδοτικές αυθαιρεσίες-σεξιστικές συμπεριφορές σε αυτούς τους χώρους δουλειάς, που οι γυναίκες είναι τεράστιο κομμάτι. 

Η δύναμη της απεργιακής σύγκρουσης με αυτή την κυβέρνηση και το ίδιο το σύστημα, μπορεί να δημιουργήσει επαρκώς στελεχωμένες υπηρεσίες, για κάθε πτυχή που η διάλυσή τους αναπαράγει το σεξισμό και τη σεξιστική βία. Όπως είπε η αδερφή της Αντιγόνης στην κηδεία της “η κακοποίηση δεν είναι ιδιωτική υπόθεση”. Είναι βαθιά ταξική και γι' αυτό η οργή που νιώθουμε όλες/οι/α για τις γυναικοκτονίες και τη σεξιστική βία πρέπει να γίνει δύναμη ανατροπής αυτού του βάρβαρου συστήματος.

Αργυρή Ερωτοκρίτου,
γιατρός, μέλος ΓΣ ΟΕΝΓΕ, Κίνηση για την Απεργιακή 8 Μάρτη