Η κλιματική αλλαγή. Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στο Ιράν και η άνοδος των τιμών. Η έλλειψη πρόσβασης σε ρεύμα και νερό. Οι ρατσιστικές πολιτικές της «ΕΕ-Φρούριο». Οι «συνταγές» ιδιωτικοποιήσεων-περικοπών της Παγκόσμιας Τράπεζας και των υπόλοιπων «θεσμών». Ο αυταρχισμός των αραβικών καθεστώτων. Η άρνησή τους να κάνουν κάτι στην πράξη για την Παλαιστίνη.
Αυτά είναι τα συστατικά ενός εκρηκτικού μείγματος που μέσα στο καλοκαίρι, σε θερμοκρασίες που έφτασαν στους 50 βαθμούς Κελσίου, έχει βγάλει τον κόσμο στους δρόμους σε μια σειρά αραβικές χώρες, από την Τυνησία, τη Λιβύη και το Μαρόκο μέχρι το Ιράκ.
Η Τυνησία, η χώρα από την οποία ξεκίνησε πριν από 15 χρόνια η Aραβική Άνοιξη, ζει από τον Ιούνιο ένα καυτό καλοκαίρι διαδηλώσεων που πυροδότησαν εκτεταμένες διακοπές στο ρεύμα και το νερό σε συνθήκες παρατεταμένου καύσωνα και μεγάλων πυρκαγιών. Στο στόχαστρο μπήκαν και οι πολιτικές φτωχοποίησης του πληθυσμού αλλά και η άτυπη δικτατορία του Αλ Σαγιέντ, που τις υλοποιεί.
Στην τελευταία διαδήλωση που έγινε στην Τύνιδα στις 20/8 (μετά από ένα ακόμη πιο μεγάλο συλλαλητήριο στις 25/7 στην επέτειο της αναστολής των εργασιών του κοινοβουλίου από τον Σαγιέντ το 2021) απαίτησαν την απομάκρυνσή του, την αποκατάσταση της δημοκρατίας και την απελευθέρωση φυλακισμένων αντιφρονούντων.
Τα συνθήματα έρχονταν κατευθείαν από το 2011: «ο λαός θέλει την πτώση του καθεστώτος» και «Degage» (Φύγε), τα συνθήματα που φωνάζονταν στις διαδηλώσεις που ανέτρεψαν τον Μπεν Αλί. Ο Σαγιέντ ήταν ένας από τους νομικούς που συνέβαλαν στη σύνταξη του δημοκρατικού συντάγματος της Τυνησίας το 2014 αλλά σύντομα ανέκρουσε πρύμναν.
Ο Ουσάμα Φαρχάτ, 25 ετών, δάσκαλος δημοτικού δήλωσε στο ΑΡ: «Βγήκα σήμερα στους δρόμους επειδή πιστεύω ακράδαντα στα επιτεύγματα της επανάστασης του 2011 τα οποία καταρρέουν ή υπονομεύονται». Ο Μοχάμεντ Χαουέλ, πανεπιστημιακός καθηγητής, μέλος της συλλογικότητας «Ναφάς» που καλεί στις διαδηλώσεις, δήλωσε ότι αυτή δημιουργήθηκε για να ενώσει τους ανθρώπους γύρω από βασικές ανάγκες, όπως το νερό, το ηλεκτρικό ρεύμα και τα τρόφιμα.
Ο ακτιβιστής Wissem Sghaier, δήλωσε στο Reuters ότι «ενώ ο πρόεδρος απέρριψε μια συμφωνία με το ΔΝΤ για να διατηρήσει λαϊκό προφίλ, εφάρμοσε τις περισσότερες από τις αυστηρές απαιτήσεις του ΔΝΤ για λιτότητα, όπως η παύση των προσλήψεων στον δημόσιο τομέα και η μείωση των εισαγωγών.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, ο πληθωρισμός στην Τυνησία ανέρχεται στο 5,2% και η κρίση πλήττει τον απλό κόσμο. Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα έχει φτάσει σχεδόν στο τριπλάσιο του γενικού μέσου όρου. Η ανεργία έχει αυξηθεί κατακόρυφα, ιδίως μεταξύ των πτυχιούχων πανεπιστημίου. Ενώ, η κρίση στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος συνδέεται με την υλοποίηση της στροφής προς εναλλακτικές μορφές ενέργειας μέσω ιδιωτικοποιήσεων.
Η ισχυρή συνδικαλιστική ομοσπονδία της Τυνησίας UGTT δεν έχει προς το παρόν καλέσει σε συμμετοχή στις κινητοποιήσεις. Αλλά στο πρόσφατο παρελθόν είχε προχωρήσει σε πετυχημένες απεργίες κατά των ιδιωτικοποιήσεων. Και στις αρχές του καλοκαιριού είχε προειδοποιήσει τον Σαγιέντ προτείνοντας την κατάρτιση ενός σχεδίου έκτακτης ανάγκης για τη διάσωση των τομέων ύδρευσης και ηλεκτροδότησης.
Μετωπική σύγκρουση
Τον περσινό Αύγουστο η UGTT είχε έρθει σε μετωπική σύγκρουση με τον Σαγιέντ καλώντας σε τριήμερη απεργία με αποτέλεσμα παρακρατικοί να επιτεθούν στα γραφεία της. Τον Οκτώβρη είχε προχωρήσει σε μια γενική απεργία με περιβαλλοντικό αίτημα στην πόλη Γκαμπές κατά την οποία χιλιάδες διαδηλωτές εισέβαλαν στις εγκαταστάσεις της κρατικής χημικής βιομηχανίας CGT απαιτώντας το κλείσιμο του εργοστασίου φωσφορικού άλατος. Στις διαδηλώσεις τους, οι εργάτες φώναζαν συνθήματα που χαρακτήριζαν τον Σαγιέντ «Φρουρό της Ιταλίας» λόγω της συνεργασία του με τη Μελόνι και την ΕΕ και τη ρατσιστική αντιμεταναστευτική τους συμφωνία.
Τη Δευτέρα 24 Aυγούστου η πόλη Μπεν Γκερντάνε, στη νοτιοανατολική Τυνησία, βρισκόταν σε κατάσταση εξέγερσης μετά τη βύθιση ενός σκάφους με μετανάστες στη Μεσόγειο όπου έχασαν τη ζωή τους τουλάχιστον 11 άτομα, οι περισσότεροι νεαροί προερχόμενοι από την Μπεν Γκερντάνε.
Οι κάτοικοι μπλόκαραν τους κύριους δρόμους της πόλης, σήκωσαν οδοφράγματα με καμένα λάστιχα, και συγκρούστηκαν με την αστυνομία που έκανε χρήση δακρυγόνων. Η Human Rights Watch, η Διεθνής Αμνηστία και άλλες οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα είχαν καταγγείλει τον περασμένο μήνα ότι η συμφωνία για τη μετανάστευση μεταξύ Τυνησίας-ΕΕ συνέβαλε στην κανονικοποίηση σοβαρών παραβιάσεων εναντίον μεταναστών και αιτούντων άσυλο στην Τυνησία.
Η οργή απέναντι στον Σαγιέντ αφορά ακόμη ένα λόγο, τη στάση του απέναντι στην Παλαιστίνη. Μπορεί οι ΗΠΑ να επικρίνουν δημόσια τον Σαγιέντ ότι έχει γίνει «σύμμαχος του Πούτιν, του Ιράν και της Χεζμπολάχ», αλλά μέσα στο καλοκαίρι ήταν αυτός που ξεκίνησε μια εκστρατεία καταστολής εναντίον ακτιβιστών που συμμετείχαν στο καραβάνι προς την Παλαιστίνη αλλά και τους συμμετέχοντες στον «Global Sumud Flotilla».
Σύμφωνα με το Middle East Eye, οι μαζικές διαδηλώσεις αλληλεγγύης που ξέσπασαν με την εκκίνηση του γενοκτονικού πολέμου αποτέλεσαν καμπή, με τη Γάζα να έχει εξελιχθεί «σε ένα ισχυρό πολιτικό σημείο ανάφλεξης το οποίο συνδέεται στενά με τα εσωτερικά ζητήματα της χώρας. Μετά από χρόνια ακινησίας λόγω και της ολοένα και πιο αυταρχικής διακυβέρνησης Σαγιέντ, πολλοί κάτοικοι αναφέρουν ότι η γενοκτονική εκστρατεία του Ισραήλ τους έδωσε έναν λόγο να μιλήσουν ξανά ανοιχτά. “Οι ηγέτες μας μας πρόδωσαν”, δήλωσε ο Βατζντί, ένας πωλητής φρούτων. Μας λένε κάθε μέρα ότι η Τυνησία στέκεται στο πλευρό της Παλαιστίνης, αλλά τι έχει κάνει στην πράξη η κυβέρνησή μας;”».
Στις 15 Αυγούστου μαζικές διαδηλώσεις ξέσπασαν στη δυτική Λιβύη κάτω από το σύνθημα «Αρκετά» στην κορύφωση ενός κινήματος ενάντια στα μπλάκαουτ, την εκτόξευση των τιμών του ψωμιού, την έλλειψη καυσίμων, το μολυσμένο νερό, τη έλλειψη φαρμάκων αλλά και την ίδια την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (GNU) που εδρεύει στην Τρίπολη.
Οι διαδηλωτές απέκλεισαν δρόμους, υπουργεία και δημόσια κτίρια σε ολόκληρη την πόλη. Την επομένη μέρα, πλήθη συγκεντρώθηκαν έξω από τον σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας διαμαρτυρόμενοι για τις πολύωρες διακοπές ρεύματος. «Το πρόβλημα το αντιμετωπίζει ολόκληρη η χώρα, όχι μόνο οι κάτοικοι της Τρίπολης και της δυτικής Λιβύης» δήλωσε στο Αλ Τζαζίρα, η Roa Nasef, μηχανικός ενεργειακών συστημάτων, τονίζοντας ότι «οι Λίβυοι έχουν βαρεθεί τις επαναλαμβανόμενες υποσχέσεις».
Ταυτόχρονα βρίσκεται σε εξέλιξη, «πρωτοβουλία» των ΗΠΑ (που έχουν βάλει στο μάτι την εκμετάλλευση των πετρελαίων της χώρας) σε συνεργασία με τον Σίσι και τον Ερντογάν, να πιέσουν τις αντίπαλες κυβερνήσεις σε δυτική και ανατολική Λιβύη να συνεργαστούν. Αλλά όπως αναφέρει το Aλ Τζαζίρα, «πολλοί επικρίνουν το σχέδιο των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι δεν λαμβάνει υπόψη τη γνώμη του λιβυκού λαού» αλλά εδραιώνει την εξουσία των πολιτικών δυναστειών.
Στο Ιράκ, μια ολόκληρη πόλη, η Κουτ, βρίσκεται από τον Ιούνιο σε κατάσταση εξέγερσης εξαιτίας των περικοπών στην παροχή ρεύματος. Οι κάτοικοι της πρωτεύουσας της επαρχίας Βασίτ, πραγματοποιούν μαζικές διαδηλώσεις, αποκλεισμούς δρόμων και δημόσιων κτιρίων, ανάμεσα σε αυτά και στο γραφείο της Βουλής των Αντιπροσώπων του Ιράκ της πόλης, όπου ανάρτησαν πινακίδα με τη φράση «Κλειστό κατόπιν εντολής του λαού». Απαιτούν την αύξηση της ημερήσιας ποσόστωσης ηλεκτρικής ενέργειας της Βασίτ από 1.050 μεγαβάτ σε 1.200 μεγαβάτ με την εθνική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράκ να κυμαίνεται μεταξύ 27.000 και 30.000 μεγαβάτ ενώ η καλοκαιρινή ζήτηση είναι 80.000 μεγαβάτ.
Οι κινητοποιήσεις συνεχίζονται
Στις συγκρούσεις με τους διαδηλωτές, μόνο οι τραυματίες από τις δυνάμεις ασφαλείας που ήρθαν από τη Βαγδάτη, έφτασαν τους 52 ενώ άγνωστος είναι ο αριθμός των τραυματισμένων διαδηλωτών που απέφυγαν τα νοσοκομεία φοβούμενοι συλλήψεις. Οι κινητοποιήσεις συνεχίζονται με τους διαδηλωτές να απαιτούν επιπλέον την απελευθέρωση των συλληφθέντων.
Στο Μαρόκο, στις 28 Ιούνη, το συνδικάτο CDT οργάνωσε μια μεγάλη πανεθνική διαδήλωση στην Καζαμπλάνκα, (είχε προηγηθεί πανεθνική μέρα δράσης σε όλο το Μαρόκο τον Μάη) καταγγέλλοντας την άρνηση του καθεστώτος να αυξήσει μισθούς και συντάξεις απέναντι στην αύξηση των τιμών και την κατάρρευση της αγοραστικής δύναμης καθώς και για συνεχιζόμενους περιορισμούς στις συνδικαλιστικές ελευθερίες -με την CDT να απορρίπτει τον «κοινωνικό διάλογο» του βασιλιά Μοχάμετ.
Το ίδιο διάστημα οι τρεις μεγαλύτερες εργατικές συνομοσπονδίες της χώρας λάνσαραν αντιρατσιστική καμπάνια για τους μετανάστες που βρίσκονται στη χώρα με «ένα απλό αλλά ισχυρό μήνυμα: Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν δικαιώματα και δικαιούνται αξιοπρέπεια, προστασία και ίση μεταχείριση, ανεξάρτητα από την εθνικότητα ή το μεταναστευτικό τους καθεστώς». Λίγες εβδομάδες πριν, 90 μετανάστες αφήσουν την τελευταία τους πνοή προσπαθώντας να περάσουν τα σύνορα της ΕΕ-Φρούριο στην Θέουτα.