Ένας μεγάλος διπλός σεισμός χτύπησε τη βόρεια Βενεζουέλα την περασμένη βδομάδα. Η ανθρώπινη και υλική συμφορά που προκλήθηκε και συνεχίζει να προκαλείται δεν είναι όμως φυσικό φαινόμενο. Είναι αποτέλεσμα της καταστροφής που ήδη συσσωρευόταν στη χώρα όλα τα τελευταία χρόνια. Η οικονομική κρίση, η πολιτική κατάρρευση, η ιμπεριαλιστική περικύκλωση, η πρόσφατη στρατιωτική επέμβαση του Τραμπ και οι εκβιασμοί των διεθνών τραπεζιτών προετοίμασαν το έδαφος.

Επισήμως οι νεκροί είναι 1700 τη στιγμή που γράφουμε αυτό το κείμενο, όμως οι αγνοούμενοι είναι αρκετές χιλιάδες ακόμη. Τη μεγαλύτερη καταστροφή την υπέστη η Γουάιρα και οι προεκτάσεις της πάνω στην παραλία προς τα Ανατολικά. Η Γουάιρα είναι μισή ώρα από το Καράκας, πάνω στην ακτή της Καραϊβικής, έδρα του μεγαλύτερου αεροδρομίου της χώρας. Η καταστροφή χτύπησε και το Καράκας, που στις ακτές καταγράφονται εκατοντάδες κτίρια, ανάμεσά τους και μεγάλα ξενοδοχεία που κατέρρευσαν εντελώς.

Το Γενάρη οι ΗΠΑ έκαναν επέμβαση στη Βενεζουέλα και απήγαγαν τον πρόεδρο της χώρας, Νικολάς Μαδούρο, τον οποίο συνεχίζουν να κρατάνε όμηρο. Στην επέμβαση σκότωσαν πάνω από 50 μέλη της φρουράς του Μαδούρο. Είχαν προηγηθεί μήνες αμερικάνικης πειρατείας και δολοφονικών επιθέσεων στα πλοία που μετέφεραν πετρέλαιο από και προς τη Βενεζουέλα. Ο Τραμπ περηφανευόταν πως πλέον οι ΗΠΑ θα κυβερνάνε τη Βενεζουέλα και πως το πετρέλαιο και ο πλούτος της χώρας θα πάει στα χέρια των Αμερικάνων. Άφησε έκθετους όμως τους φιλοαμερικάνους αντιπολιτευόμενους που ετοιμάζονταν να αρπάξουν την εξουσία και αγκάλιασε την Ντέλσι Ροντρίγες, την αντιπρόεδρο του Μαδουρο, η οποία ανέλαβε να υλοποιήσει με το πιστόλι στον κρόταφο αυτά που ζητάει η Ουάσινγκτον.

Πλέον οι Αμερικάνοι ελέγχουν τα έσοδα από το πετρέλαιο όπως και τα έσοδα από τα ορυχεία, αλλά και μια σειρά από κρατικές εταιρείες και αποθεματικά του βενεζουελάνικου κράτους. Ταυτόχρονα οι κυρώσεις και οι αποκλεισμοί που έπνιγαν τη Βενεζουέλα για χρόνια, ακυρώνονταν με το σταγονόμετρο. Μόλις την περασμένη Τρίτη δόθηκε εντολή από την αμερικάνικη κυβέρνηση να επιτραπεί η είσοδος υλικών ανθρωπιστικής βοήθειας.

Κατάρρευση

Δύο από τα τρία νοσοκομεία στη χτυπημένη περιοχή έχουν βγει εκτός λειτουργίας, δεν υπάρχει τρεχούμενο νερό ενώ το ρεύμα και τα τηλέφωνα λειτουργούν κατά διαστήματα. Η κατάρρευση ωστόσο του συστήματος υγείας δεν ήρθε με το σεισμό, αλλά προϋπήρχε και τώρα έρχονται στο φως οι συνέπειες.

Ο σεισμός έγινε αφορμή για κινητοποίηση από τα κάτω σε ένα βαθμό που δεν περίμενε η κυβέρνηση. Το 70% των ανθρώπων που βρίσκονται στη Γουάιρα, ψάχνουν στα συντρίμμια και προσπαθούν να βοηθήσουν τον κόσμο να επιβιώσει είναι εθελοντές. Η κυβέρνηση έστειλε το στρατό και την αστυνομία αλλά αντί για ανακούφιση προκάλεσε την οργή του κόσμου. Ο κόσμος υποδέχτηκε τους φαντάρους που έφτασαν με τα πολυβόλα στα χέρια με διαμαρτυρίες: “Γιατί φέρατε όπλα; Δεν χρειάζονται όπλα εδώ. Με ένα φτυάρι και έναν γκασμά ο καθένας έπρεπε να έχετε έρθει”. Όμως για την Ροντρίγες το βασικό καθήκον είναι να διατηρήσει την τάξη. Έβαλε την αστυνομία να στήσει μπλόκα απέναντι στους εθελοντές, οι οποίοι σε κάποιες περιπτώσεις τα έσπασαν για να συνεχίσουν τη δουλειά τους. Στο Καράκας οι φοιτητικοί σύλλογοι και τα συνδικάτα έκαναν μαζικές διαδικασίες γύρω από τα πεσμένα κτίρια, οργανώνοντας τα πρώτα βήματα αλληλεγγύης και εντός της πρωτεύουσας και στη Γουάιρα.

Αλλά από την πρώτη στιγμή προέκυψε ένα αίτημα: να περάσουν στον έλεγχο του κόσμου όλοι οι διαθέσιμοι πόροι και οι δυνατότητες του κράτους, κι όχι να είναι στα χέρια του Τραμπ, του στρατού και της Ροντρίγες. 

Όρνια

Αντίθετα, την κυβέρνηση της Ροντρίγες την απασχολούσαν εντελώς διαφορετικά πράγματα πριν έρθει ο σεισμός. Βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με διεθνείς τράπεζες, πετρελαϊκές εταιρείες και το ΔΝΤ για τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση χρέους στην ιστορία του Ταμείου, 240 δισεκατομμύρια δολάρια. Σε μια χώρα που βρίσκεται υπό αποκλεισμό εδώ και μια δεκαετία, που δέχτηκε επέμβαση και τώρα δεν μπορεί ούτε να οργανώσει τη στέγαση και τις βασικές ανάγκες των ανθρώπων που έχασαν τα σπίτια τους και τις δουλειές τους, οι τραπεζίτες φέρονται σαν όρνια. Επιχειρούν να εξασφαλίσουν ότι θα πάρουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μερίδιο από τον πλούτο της χώρας. Τα χρέη αυτά πρέπει να διαγραφούν, όχι να μετατραπούν σε εφιάλτη για τις γενιές και γενιές απλών ανθρώπων στη Βενεζουέλα.

Η Γουάιρα είναι από μόνη της ένα μεγάλο παράδειγμα αποτυχίας του μοντέλου της “Ριβιέρας” που ο Τραμπ και οι ιμπεριαλιστές έφτασαν να διαφημίζουν ακόμη και για τη Λωρίδα της Γάζας. Πάνω στον τεράστιο πετρελαϊκό πλούτο της Βενεζουέλας, η περιοχή μετατράπηκε σε τουριστικό κέντρο στη δεκαετία του ‘60 και του ‘70. Όταν όμως έπεσε η τιμή του πετρελαίου στη δεκαετία του ‘80, το μοντέλο κατέρρευσε, η συντήρηση των ξενοδοχειακών κέντρων έγινε αβάσταχτη και την αποτυχία των καπιταλιστών τη φορτώθηκε ο απλός κόσμος. 

Τον Δεκέμβρη του 1999 ήρθε η μεγάλη καταστροφή με τις πλημμύρες που ξεφόρτωσαν τα υλικά από τα βουνά που χωρίζουν τη Γουάιρα από το Καράκας πάνω στα σπίτια. Οι νεκροί ξεπέρασαν τους 15 χιλιάδες. Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος Τσάβες αξιοποίησε εκείνη τη στιγμή, ανοίγοντας το δρόμο για καινούργια κρατικά και συλλογικά προγράμματα οικοδόμησης εργατικών κατοικιών καταγγέλλοντας το μοντέλο της ελεύθερης αγοράς που έφερε την καταστροφή. Ο κόσμος χειροκρότησε τη στροφή: ήταν πολύ προτιμότερος ένας στρατός που χτίζει σπίτια από έναν στρατό που καταστέλλει. Αλλά ο πραγματικός έλεγχος του πλούτου και της εξουσίας δεν πέρασε στον κόσμο και τις εθελοντικές πρωτοβουλίες του. Ο “σοσιαλισμός” έμεινε στους τίτλους των κρατικών οργανισμών αλλά δεν μετατράπηκε σε πραγματική κοινωνική αλλαγή. Από την ανοικοδόμηση της Γουάιρα στις αρχές του 2000 κερδισμένοι έβγαιναν πάλι οι ιδιώτες και η ηγεσία του στρατού. Όταν η κρίση και ο ιμπεριαλιστικός αποκλεισμός ξαναστραγγάλισε τη Βενεζουέλα, αυτοί οι μηχανισμοί επέβαλαν τη θέλησή τους πάνω στην πλειοψηφία του κόσμου. Τώρα, οι ίδιοι κάνουν μπίζνες με τον Τραμπ και το ΔΝΤ, ενώ ο κόσμος ξαναψάχνει τη ζωή του κάτω από τα ερείπια.