Ένας ασταμάτητος ξεσηκωμός, με διαδηλώσεις και απεργίες, βρίσκεται σε εξέλιξη τους τελευταίους μήνες στο Αζάντ Κασμίρ (πρόκειται για το κομμάτι του Κασμίρ που τελεί υπό πακιστανική διοίκηση ενώ το υπόλοιπο είναι υπό ινδική). Το μέγεθος του ξεσηκωμού αλλά και η απειλή αυτός να εξαπλωθεί στο ίδιο το Πακιστάν, σήμανε την άγρια καταστολή εκ μέρους του πακιστανικού κράτους. O Γιούρι Πράσαντ απαντά στο Socialist Worker βασικά ερωτήματα πάνω στις εξελίξεις και τις αιτίες του ξεσηκωμού.   

Τι συμβαίνει στο Κασμίρ;

Η στρατιωτική κυβέρνηση του Πακιστάν έχει ξεκινήσει μαζική καταστολή στο Αζαντ Κασμίρ. Σύμφωνα με την Επιτροπή Κοινής Δράσης Awami (JAAC), της οργάνωσης για τα πολιτικά δικαιώματα που ηγείται ενός μεγάλου κινήματος, η βαριά οπλισμένη αστυνομία έχει σκοτώσει από τον Ιούνιο 89 άτομα στο Αζάντ Κασμίρ. 

Τον Ιούνιο, χιλιάδες υποστηρικτές της JAAC συγκεντρώθηκαν στο Ραβαλακότ, περίπου 70 μίλια από την πρωτεύουσα του Πακιστάν, το Ισλαμαμπάντ. Σκόπευαν να πραγματοποιήσουν πορεία προς το Μουζαφαραμπάντ, την πρωτεύουσα του Αζάντ Κασμίρ. Ωστόσο, η παραστρατιωτική αστυνομία χρησιμοποίησε δακρυγόνα και πραγματικά πυρά για να τους διαλύσει. Σκότωσαν αρκετούς διαδηλωτές. 

Η τελευταία καμπάνια της JAAC είχε επικεντρωθεί στο καλπονοθευτικό σύστημα εκλογών που ήταν καλεσμένες το τελευταίο δεκαήμερο του Ιούλη και το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου στο Αζάντ Κασμίρ. Απαιτούσε να καταργηθεί η πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία 12 από τις 45 εκλεγμένες έδρες στο κοινοβούλιο της περιοχής προορίζονται για Κασμίριους που ζουν σε άλλες περιοχές του Πακιστάν υποστηρίζοντας ότι τα κύρια πολιτικά κόμματα του Πακιστάν τις χρησιμοποιούν για να ελέγξουν το Αζάντ Κασμίρ. Αυτό έχει δικό του πρόεδρο και πρωθυπουργό, αλλά οι σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται στο κοινοβούλιο του Πακιστάν όπου οι 4 εκατομμύρια πολίτες του Αζάντ Κασμίρ δεν έχουν άμεση εκπροσώπηση.

Μέσα σε αυτό το κλίμα τρομοκρατίας διεξήχθησαν οι εκλογές με το κίνημα διαμαρτυρίας, καθώς και το κόμμα PTI του ανατραπέντος πρωθυπουργού του Πακιστάν Ιμράν Χαν, να κάνουν λόγο για εκλογές-παρωδία και να καλούν σε μποϊκοτάζ. Η συμμετοχή στις κάλπες ήταν χαμηλότερη σε σχέση με προηγούμενες εκλογές, κάτω από το 50%.

Η JAAC, που ιδρύθηκε το 2023, είναι μια συμμαχία ιδιοκτητών μικρών επιχειρήσεων, φοιτητών και ακτιβιστών της κοινωνίας των πολιτών, η οποία ξεκίνησε απαιτώντας από το κράτος να επιδοτήσει τις τιμές των τροφίμων για τον τοπικό πληθυσμό. Ένα χρόνο αργότερα, οργάνωσε μια διαμαρτυρία διάρκειας έξι ημερών, η οποία συνδύαζε καθιστικές διαμαρτυρίες, αναγκαστικά κλεισίματα επιχειρήσεων και διαδηλώσεις στους δρόμους. 

Η JAAC απαίτησε από την εθνική και την περιφερειακή κυβέρνηση να λάβουν μέτρα για τη μείωση των τιμών του σιταριού, του αλευριού και της ηλεκτρικής ενέργειας. Οι διαδηλωτές υποστήριξαν ότι οι κάτοικοι του Κασμίρ θα έπρεπε να λαμβάνουν ηλεκτρικό ρεύμα στο κόστος παραγωγής δεδομένου ότι παράγεται από το τοπικό φράγμα Μάνγκλα. Η τοπική κυβέρνηση απάντησε φυλακίζοντας ηγέτες του κινήματος, αποστέλλοντας ένοπλες αστυνομικές δυνάμεις, γεγονός που οδήγησε σε σφοδρές συγκρούσεις αλλά στο τέλος μαζί με την πακιστανική κυβέρνηση ικανοποίησαν κάποια από τα αιτήματα.

Αλλά τoν Iούνιο, η στρατιωτική κυβέρνηση του Πακιστάν, καθώς άνοιγε εκ νέου η κόντρα για τις εκλογές, απαγόρευσε την JAAC  χαρακτηρίζοντάς τη «τρομοκρατική οργάνωση που χρηματοδοτείται από την Ινδία». Ο στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ απαγόρευσε στους δημοσιογράφους να ταξιδεύουν εκτός των πόλεων Ισλαμαμπάντ, Λαχόρι και Καράτσι χωρίς άδεια. Ο Μουνίρ γνωρίζει ότι τα ζητήματα που τροφοδοτούν τις αναταραχές -συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης δημοκρατίας και της υψηλής ανεργίας των νέων- είναι παρόντα σε ολόκληρο το Πακιστάν. Το πακιστανικό κράτος, από την ίδρυσή του το 1947, προσποιείται ότι είναι υπερασπιστής του Κασμίρ. Επισημαίνει την καταστολή που ασκεί το ινδικό κράτος στο τμήμα του εδάφους που ελέγχει. Αλλά η υποστήριξή του έχει άλλα κίνητρα.

Γιατί το Κασμίρ είναι πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στην Ινδία και το Πακιστάν; 

Τόσο η Ινδία όσο και το Πακιστάν επιδιώκουν τον έλεγχο του Κασμίρ λόγω της στρατηγικής του σημασίας και όχι επειδή ενδιαφέρονται για τις επιθυμίες των ανθρώπων που ζουν εκεί. Το έδαφος αυτό δεν αποτελεί μόνο σύνορο μεταξύ των δύο χωρών, αλλά συνορεύει επίσης με την Κίνα. Γι’ αυτό και είναι μία από τις πιο στρατιωτικοποιημένες περιοχές στον κόσμο. 

Το Πακιστάν και η Ινδία έχουν μέχρι στιγμής διεξάγει τέσσερις πολέμους για το Κασμίρ. Και οι δύο χωρες είναι πυρηνικές δυνάμεις. Το Πακιστάν έχει υποστηρίξει τους αγωνιστές της ελευθερίας του Κασμίρ που έχουν επιτεθεί σε ινδικά στρατεύματα κατά μήκος της Γραμμής Ελέγχου που χωρίζει την περιοχή. Και το ινδικό κράτος χρησιμοποιεί τα βαριά πυροβόλα του για να βομβαρδίζει χωριά στην πλευρά του Αζάντ Κασμίρ. Και τα δύο κράτη επιδιώκουν να αποκτήσουν πλεονέκτημα έναντι του άλλου, με τους Κασμίριους να αποτελούν πιόνια στο παιχνίδι τους

Είναι καλύτερες οι συνθήκες στο Κασμίρ που ελέγχεται από την Ινδία; 

Όχι. Οι ινδικές δυνάμεις ασφαλείας έχουν επιβάλει διαδοχικές απαγορεύσεις κυκλοφορίας στην περιοχή από τότε που η ακροδεξιά κυβέρνηση του BJP κατάργησε το καθεστώς αυτοδιοίκησης του Κασμίρ το 2019. Η αστυνομία έχει συλλάβει χιλιάδες, κυρίως νέους, μουσουλμάνους, κατηγορώντας τους ότι είναι «τρομοκράτες». Το κράτος διακόπτει τακτικά τις επικοινωνίες και απομονώνει ολόκληρες πόλεις. Οι δημοσιογράφοι που ασκούν κριτική στην κατάσταση αποτελούν συχνά στόχο συλλήψεων. Η Διεθνής Αμνηστία και η Human Rights Watch, καθώς και τοπικοί φορείς όπως η Συμμαχία της Κοινωνίας των Πολιτών του Τζαμού και Κασμίρ, αναφέρουν τακτικά περιστατικά συστηματικών βασανιστηρίων και σοβαρών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περιοχή. 

Πώς χωρίστηκε το Κασμίρ; 

Το 1947, όταν η Βρετανία διαμέλισε την Ινδία για να δημιουργήσει το Πακιστάν, το κράτος του Τζαμού και Κασμίρ κυβερνιόταν από έναν ινδουιστή πρίγκιπα, αλλά είχε μουσουλμανική πλειοψηφία. Καθώς ο ηγεμόνας του δίσταζε να αποφασίσει σε ποιο κράτος θα προσχωρούσε, πακιστανοί αντάρτες διέσχισαν τα σύνορα και ινδικά στρατεύματα εισέβαλαν για να τους απωθήσουν. Μετά από αυτό, το έδαφος χωρίστηκε μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν και, σε μικρότερο βαθμό, με την Κίνα. 

Τα σύνορα χαράχθηκαν αυθαίρετα και χωρίς διαβούλευση, με αποτέλεσμα να χωριστούν οικογένειες και να εδραιωθεί ο διαχωρισμός και η σύγκρουση. Το ινδικό κράτος πρόσφερε στους Κασμίριους περιορισμένη αυτονομία στο τμήμα που έλεγχε. Αυτό, όπως υποσχόταν, θα ήταν το προοίμιο ενός δημοψηφίσματος που θα αποφάσιζε το μέλλον της περιοχής. Ωστόσο, μια τέτοια ψηφοφορία δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Αντ’ αυτού, η Ινδία προέβη σε μαζική καταστολή, η οποία με τη σειρά της πυροδότησε την ένοπλη αντίσταση.

Τι λένε οι σοσιαλιστές ότι πρέπει να γίνει;

Θέλουμε ένα επανενωμένο Κασμίρ, αλλά δεν τασσόμαστε ούτε με το μέρος ούτε του Πακιστάν ούτε της Ινδίας. Είμαστε εναντίον του ινδικού κράτους που διώκει τους μουσουλμάνους στο Κασμίρ που ελέγχεται από την Ινδία. Απαιτούμε πλήρη ελευθερία έκφρασης και συνάθροισης, καθώς και την αποκατάσταση της αυτονομίας στο Κασμίρ. 

Και είμαστε εναντίον του πακιστανικού κράτους, καθώς αυτό πυροβολεί διαδηλωτές που απαιτούν δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και χρησιμοποιεί το Κασμίρ για να διεξάγει έναν πόλεμο μέσω τρίτων εναντίον της Ινδίας. Αντ’ αυτού, απαιτούμε ο ίδιος ο λαός του Κασμίρ να καθορίσει το μέλλον του. 

Συμφωνούμε με πολλούς από την αριστερά του Κασμίρ που επιθυμούν ένα μέλλον ελεύθερο τόσο από το Πακιστάν όσο και από την Ινδία. Απαιτούν να πραγματοποιηθεί το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία που υποσχέθηκαν τα Ηνωμένα Έθνη το 1948. Η λύση για το Κασμίρ σήμερα είναι να καταργηθούν όλα αυτά τα σύνορα και να επιτραπεί στον λαό να αποφασίσει μόνος του πώς επιθυμεί να ζήσει.

7/8, Σύνταγμα. Φωτό: Γιώργος Πίττας

Συγκέντρωση αλληλεγγύης στους εξεγερμένους στο Κασμίρ πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 7 Αυγούστου στο Σύνταγμα. Μετανάστες από το Κασμίρ πήραν ο ενας μετά τον άλλο το λόγο για να καταγγείλουν την άγρια φονική καταστολη του πακιστανικού κράτους. Στη συγκέντρωση συμμετείχαν επίσης η Πακιστανική Κοινότητα Ελλάδας «Η Ενότητα» και οι οργανώσεις της ΑΝΤΑΡΣΥΑ εκ μέρους της οποίας χαιρετισμό απηύθυνε ο Μάνος Σκούφογλου. Όπως ανέφερε: