Ο Μπομπ Ντάιαμοντ ήταν μέχρι την περασμένη βδομάδα ο γενικός διευθυντής της γιγάντιας τράπεζας Mπάρκλεϊς. Η ετήσια "αμοιβή" του για το δύσκολο έργο που επιτελούσε ήταν περίπου 17 εκατομμύρια λίρες. Μέσα στα 7 περίπου χρόνια που βρίσκεται στο διοικητικό συμβούλιο της τράπεζας έχει εισπράξει, με τη μορφή "μισθών", "αποζημιώσεων" και "μπόνους" πάνω από 95 εκατομμύρια Ευρώ. Μπροστά στα κέρδη που έφερε στην τράπεζα, όμως, τα εκατομμύρια αυτά ήταν κυριολεκτικά ψίχουλα.
Το δύσκολο έργο του Ντάιαμοντ, περιλάμβανε, ανάμεσα στα άλλα και την παραχάραξη των στοιχείων με βάση τα οποία υπολογίζεται ο δείκτης Libor. Ο Libor υποτίθεται ότι αντανακλά το μέσο επιτόκιο με το οποίο δανείζει χρήματα η μια τράπεζα στην άλλη. Τα επιτόκια εκατομμυρίων κυμαινόμενων δανείων -στεγαστικά, πιστωτικές κάρτες, καταναλωτικά κλπ- εξαρτώνται από αυτόν τον δείκτη. Όταν ανεβαίνει, οι τόκοι που πληρώνουν οι δανειολήπτες ανεβαίνουν. Όταν κατεβαίνει πέφτουν.
Φυσιολογικά θα περίμενε κανείς ένας τόσο σημαντικός δείκτης -οι εκτιμήσεις υπολογίζουν το συνολικό ποσό των δανείων που εξαρτώνται από αυτόν σε 360 τρισεκατομμύρια (ναι καλά διαβάσατε, τρισεκατομμύρια) δολάρια- να υπολογίζεται με βάση κάποια "αντικειμενικά" δεδομένα. Το μόνο φυσιολογικό, όμως, στον κόσμο των τραπεζιτών είναι η τοκογλυφία. Ο Libor υπολογίζεται με βάση τις “εκτιμήσεις” για τα επίπεδα των επιτοκίων με τα οποία θα δανείζουν και θα δανείζονται οι τράπεζες μεταξύ τους 18 μεγάλων πολυεθνικών τραπεζών. Μια από αυτές τις 18 "μεγάλες" είναι η Barclays.
Μέχρι το 2008 και την κατάρρευση της Λήμαν Μπράδερς (την οποία αγόρασε η Mπάρκλεϊς) οι "εκτιμήσεις" της Mπάρκλεϊς ήταν συστηματικά μεγαλύτερες από τα πραγματικά δεδομένα. Τα μέιλ που έχουν ανακαλύψει τώρα οι αμερικανικές και οι βρετανικές εποπτικές αρχές (που τιμώρησαν με ένα πρόστιμο-ρεκόρ 450 εκατομμυρίων δολαρίων την τράπεζα) δείχνουν ότι το τμήμα που έκανε αυτές τις εκτιμήσεις αντάλλασσε μηνύματα με τους συναδέλφους του στα τμήματα χορηγήσεων του στυλ "ευχαριστώ φίλε, έλα να στο γραφείο μου όποτε μπορείς να ανοίξουμε ένα μπουκάλι ουίσκι". Περιττό να το πούμε, αυτό το ουίσκι το πλήρωναν κάθε φορά εκατομμύρια δανειολήπτες σε όλο τον κόσμο πολύ-πολύ ακριβά.
Τα μεσάνυχτα της περασμένης Δευτέρας ο Μέρβιν Κινγκ, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας τηλεφώνησε στον Μάρκους Άγκιους, τον διοικητή της Mπάρκλεϊς (παρόλο που είχε ήδη παραιτηθεί) και ζήτησε το κεφάλι του Ντάιαμοντ "επί πίνακι".
Ο Ντάιαμοντ παραιτήθηκε. Και λίγες ώρες αργότερα έδωσε στη δημοσιότητα μια στιχομυθία που είχε το 2008 με τον Πολ Τάκερ, τον αντιπρόεδρο σήμερα της Τράπεζας της Αγγλίας (και πιο πιθανό διάδοχο του Κινγκ). Τότε, στις δύσκολες ώρες μετά την κατάρρευση της Λήμαν Μπράδερς ο Τάκερ είχε διαμηνύσει στον Ντάιαμοντ τον "εκνευρισμό" στελεχών της κυβέρνησης για τις υψηλές εκτιμήσεις της Mπάρκλεϊς για τον Libor. Και ω του θαύματος, την επομένη οι εκτιμήσεις της τράπεζας έπεσαν.
Οι δανειολήπτες στην Ελλάδα και την Ευρωζώνη δεν χρειάζεται να ανησυχούν: η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει δημιουργήσει τον δικό της δείκτη, σαν απάντηση στον Libor, τον Euribor. Πως υπολογίζεται; Ακριβώς όπως και ο Libor. Μόνο που οι τράπεζες που τον εκτιμούν δεν είναι 18 αλλά 43, ανάμεσά τους και η "δική" μας Εθνική. Μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχοι...