Την ώρα που γράφονταν αυτές τις γραμμές, οι νεκροί του τελευταίου κύματος πυρκαγιών σε Πελοπόννησο, Εύβοια και άλλα σημεία της χώρας ήταν 63, τα κατεστραμμένα χωριά 110, οι άστεγοι χιλιάδες και τα καμμένα στρέμματα εκατοντάδες χιλιάδες.
Για να κρύψει αυτό το τεράστιο έγκλημα, η κυβέρνηση καταφεύγει σε σενάρια συνωμοσίας. Ο ίδιος ο Καραμανλής δε δίστασε στο επίσημο διάγγελμά του να πει ότι οι τόσες πολλές πυρκαγιές “δεν μπορεί να είναι σύμπτωση”. Αφησε έτσι σκόπιμα το πεδίο ελεύθερο για κάθε είδους συνωμοσιολογία. Ο Πολύδωρας έκανε λόγο για “ασύμμετρη απειλή”, χρησιμοποιώντας μια φράση που λανσάρισε ο Μπους για να δικαιολογήσει τον πόλεμο “κατά της τρομοκρατίας”. Ο Δήμαρχος Αθηναίων, Νικήτας Κακλαμάνης, επιστρατεύτηκε για να πει πως πρόκειται για “νέα μορφή τρομοκρατίας”. Ακολούθησαν διάφοροι άλλοι υπουργοί και βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας που είδαν “εξωκοινοβουλευτικές” πολιτικές δυνάμεις που επιδιώκουν την αποσταθεροποίηση του συστήματος ως εμπρηστές.
Η ΚΥΠ και η Αντιτρομοκρατική στάλθηκαν στα καμμένα, για να δώσουν τροφή σε άλλη κατηγορία συνωμοσίας, αυτή του “εξωτερικού εχθρού”. Η θεωρία των Τούρκων που καίνε τα δάση κρίθηκε παλιωμένη μιας και χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες κι έτσι αυτή τη φορά η συνωμοσία ήθελε Κοσοβάρους του UCK.
Το κλίμα “Η πατρίδα δέχεται επίθεση” συμπληρώθηκε με τον Καραμανλή να επισκέπτεται το επιτελείο της Πυροσβεστικής φορώντας μπουφάν “αλά Τζορτζ Μπους”. Ενώ τηλεοπτικά κανάλια όπως ο ΑΝΤ1, κατήγγειλαν ως λίγο πολύ “προδότη” όποιον άνοιγε ζήτημα πολιτικών ευθυνών. Ομως στους άμεσα χτυπημένους από την πυρκαγιά, κατοίκους της Πελοποννήσου και της Εύβοιας, το κόλπο δεν έπιασε. Στην Αρχαία Ολυμπία ο κόσμος έκραξε τον Βουλγαράκη όταν έλεγε ψέματα μπροστά στις κάμερες ότι σώθηκε ο αρχαιολογικός χώρος. Ο Πολύδωρας και ο Καραμανλής δεν τόλμησαν να βρεθούν σε μέρος που υπήρχαν συγκεντρωμένοι κάτοικοι γιατί ήξεραν τι θα αντιμετωπίσουν.
Ετσι κι αλλιώς παρά τις ευφάνταστες συνωμοσίες, οι προσαγωγές “εμπρηστών” από την αστυνομία περιορίστηκαν στα αναμενόμενα όπως μια γιαγιά που μαγείρευε, δυο εργάτες που δούλευαν σε οικοδομή και μερικούς πιτσιρικάδες. Ο περισσότερος κόσμος καταλαβαίνει ότι πίσω από τις θεωρίες συνωμοσίας κρύβεται η προσπάθεια της κυβέρνησης να καλύψει τις δικές της ευθύνες και να κόψει την πολιτική συζήτηση, έχοντας χάσει κάθε έλεγχο των εξελίξεων μπροστά στις εκλογές.
Από τη μεριά της κυβέρνησης, δεν υπάρχει καμιά ελπίδα να ακούσουμε την αλήθεια ούτε για το τι φταίει, ούτε για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί. Χρειάζεται μια ξεκάθαρη απάντηση από τη σκοπιά της εργατικής τάξης και της Αριστεράς.
Πίσω από τις πολλές πυρκαγιές δεν υπάρχει κανένα ενιαίο σχέδιο, ούτε συνωμοσία. Ο παράγοντας που αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία μπορεί να υπάρξει αυτό το φαινόμενο είναι η κλιματική αλλαγή. Μέσα στο φετινό καλοκαίρι, η Ελλάδα πέρασε τρεις πολυήμερους καύσωνες, ένα φαινόμενο πρωτοφανές. Αυτό προκάλεσε σημαντική μείωση της υγρασίας σε δασικές και μη δασικές περιοχές. Τεράστιες εκτάσεις ήταν πρόσφορες για να αρπάξουν φωτιά πανεύκολα και να τη μεταδώσουν πολύ γρήγορα. Σε συνδυασμός με τους δυνατούς ανέμους του Αυγούστου, όλα ήταν αναμενόμενα. Ηταν αναμενόμενα ακόμα και για τον κρατικό μηχανισμό. Τι άλλο σήμαινε το υψηλό επίπεδο επικινδυνότητας για πυρκαγιά σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας που ανακοίνωνε κάθε μέρα στα δελτία ειδήσεων η Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας;
Ο αριθμός των καταγραμμένων εστιών, τις μέρες του μεγάλου εγκλήματος, δεν ήταν καν αριθμός ρεκόρ. Είχαν υπάρξει άλλες περιπτώσεις με περισσότερες πυρκαγιές, μέσα στην τελευταία δεκαετία, στις οποίες όμως οι πυρκαγιές αντιμετωπίστηκαν κάπως πιο έγκαιρα και η ταχύτητα του μετώπου δεν ήταν τόσο μεγάλη ώστε δεν έφτασαν να κάψουν κατοικημένες περιοχές.
Η κλιματική αλλαγή συνεπώς είναι ένας σημαντικός παράγοντας. Δεν πρέπει να το μπερδέψει κανείς όμως με “φυσικό φαινόμενο”. Η αύξηση της θερμοκρασίας είναι αποτέλεσμα της υπερπαραγωγής διοξειδίου του άνθρακα από τις βιομηχανίες και τα αυτοκίνητα. Οφείλεται στον ανταγωνισμό ανάμεσα στους καπιταλιστές, στο κυνήγι του κέρδους, στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο καπιταλισμός σαν σύστημα.
Οπως όμως και να ξεκινάει μια πυρκαγιά, όταν φτάνει σε τέτοιο βαθμό εκτός ελέγχου που αναγκάζεται να επιστρατευτεί ολόκληρο το Πυροσβεστικό Σώμα, είναι πολύ εύκολο σε οποιονδήποτε θελήσει να βάλει φωτιά σε άλλο σημείο της χώρας, να το κάνει με μεγάλη άνεση.
Aρθρο 24
Παράλληλα, ποτέ άλλοτε οι επίδοξοι οικοπεδοφάγοι δεν θα μπορούσαν να ξεσαλώσουν τόσο πολύ. Ξέρουν ότι έχουν να κάνουν με μια κυβέρνηση που προσπάθησε να αναθεωρήσει το άρθρο 24 του Συντάγματος, το άρθρο που καθορίζει ότι οι δασικές εκτάσεις δεν μπορούν να αλλάξουν χρήση. Είναι η κυβέρνηση που πέρασε ή προσπάθησε να περάσει νόμους και διατάγματα που ανοίγουν παράθυρα στο άρθρο 24 και νομιμοποιούν αυθαίρετα σε δασικές εκτάσεις. Εν όψει μάλιστα εκλογών, η Νέα Δημοκρατία θα είναι ακόμα πιο πρόθυμη να συνεργαστεί με τους πλούσιους φίλους της, μεγαλοϊδιοκτήτες γης.
Η περίπτωση του Υμηττού είναι χαρακτηριστική. Εκεί ο εμπρηστικός μηχανισμός που βρέθηκε είναι πραγματικός. Οι εταιρίες και οι ιδιώτες που θέλουν να οικοπεδοποιήσουν τον Υμηττό είναι γνωστοί με τα ονοματεπώνυμά τους στις Αρχές και τους κατοίκους της περιοχής. Θεώρησαν εύκολο την ώρα που καιγόταν ολόκληρη η Ηλεία να ολοκληρώσουν αυτό που ξεκίνησαν τον Ιούλη. Ηταν η κινητοποίηση του κόσμου που αντιμετώπισε έγκαιρα την πυρκαγιά.
Το θέμα είναι γιατί δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν όλες οι πυρκαγιές. Η απάντηση είναι ότι οι περικοπές δεν έχουν αφήσει τις δυνατότητες στον κρατικό μηχανισμό να αντιμετωπίσει την καταστροφή, ακόμη και αν το θέλει. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο γι’ αυτό το σύστημα να πριονίζει το κλαρί πάνω στο οποίο κάθεται. Οταν ο Αλογοσκούφης παρουσιάζει με καμάρι τα στοιχεία που δείχνουν ότι μειώθηκε το έλλειμμα της ελληνικής οικονομίας, μας λέει με άλλα λόγια ότι μείωσε δαπάνες που είναι απαραίτητες και χρήσιμες για όλους μας. Η μείωση του ελλείμματος δεν είναι “δωρεάν” αλλά μεταφράζεται σε συγκεκριμένες απώλειες.
Στην Πυροσβεστική υπάρχουν 4.000 κενά σε οργανικές θέσεις. Δηλαδή σύμφωνα με τον υπολογισμό του ίδιου του κράτους, λείπουν 4.000 πυροσβέστες. Στη θέση τους, παίρνει για λίγους μήνες του χρόνου 5.500 συμβασιούχους. Οι λίγοι μήνες όμως αυτοί δεν φτάνουν. Αφενός γιατί οι πραγματικές ανάγκες είναι μεγαλύτερες, αφετέρου γιατί για να γλιτώσουν κι άλλα έξοδα, απαγορεύουν στους συμβασιούχους να κάνουν πάνω από 30 ώρες το μήνα υπερωρία. Ετσι, σε περίπτωση μεγάλης πυρκαγιάς, πολλοί συμβασιούχοι βγαίνουν υποχρεωτικά εκτός μάχης.
Αντίστοιχες περικοπές γίνονται στα οχήματα. Ο Ριζοσπάστης έβγαλε στη δημοσιότητα πρόσφατα στοιχεία από τη διακομματική επιτροπή της Βουλής που είχε αναλάβει την προμήθεια πυροσβεστικών οχημάτων. Το 2005 η κυβέρνηση υπολόγισε ότι χρειάζεται 175 νέα πυροσβεστικά οχήματα. Ο προϋπολογισμός των 34 εκατομμυρίων ευρώ εγκρίθηκε. Λόγω ενστάσεων που κατατέθηκαν στα δικαστήρια, η προμήθεια καθυστέρησε. Η Ευρωπαϊκή Ενωση επέβαλε περικοπή 20% στον προϋπολογισμού. Ετσι τα 34 εκατομμύρια έγιναν 27. Τα 175 πυροσβεστικά έπεσαν στα 140. Τα λεφτά που κόπηκαν δεν χάθηκαν. Συνέχισαν να βρίσκονται στο ταμείο του Υπουργείου Οικονομικών. Ομως δεν μπορούν να αγοραστούν πυροσβεστικά. Η ιστορία δεν τελείωσε εκεί. Οι προμηθευτές των οχημάτων βρήκαν τον τρόπο να αυξήσουν την τιμή και με τα χρήματα που έμειναν, προσφέρουν μόνο 102 οχήματα. Ούτε αυτό είναι σίγουρο, γιατί στην πραγματικότητα όλα αυτά είναι στα χαρτιά. Κανένα καινούργιο πυροσβεστικό δεν αναμένεται πριν από το καλοκαίρι του 2008!
Οσον αφορά τα εναέρια μέσα, εκεί η κατάσταση είναι πιο βρόμικη. Οι αγορές αεροπλάνων και ελικοπτέρων μπλέκονται με τις προμήθειες του στρατού, όπου οι μίζες είναι τεράστιες. Αυτές τις μέρες η Πυροσβεστική έφτασε να εξαρτάται από τα Σινούκ του στρατού, τα οποία έμειναν καθηλωμένα επειδή τους λείπουν ανταλλακτικά που έχουν σκαλώσει σε κάποια προμήθεια.
Ακόμη πιο χτυπημένη από την Πυρόσβεση είναι η πρόληψη. Η υπηρεσία Δασοπυρόσβεσης είχε ήδη καταργηθεί από το ΠΑΣΟΚ και έμεινε μόνο η Πυροσβεστική που δεν οργανώνει την πρόληψη στο δάσος. Η ευθύνη για την προετοιμασία των δασών έχει περάσει στους Δήμους, με αστεία ποσά, τα οποία όπως καταγγέλλουν οι Δήμαρχοι εγκρίνονται όταν έχει φτάσει το καλοκαίρι. Ενώ η Πολιτική Προστασία, η υπηρεσία που έχει την κεντρική ευθύνη για το συντονισμό, έχει έναν ετήσιο προϋπολογισμό που δεν ξεπερνάει τις 300.000 ευρώ.
Οι περικοπές είναι η αιτία και πίσω από τις χιλιάδες “παράνομες χωματερές” που υπάρχουν σε όλη τη χώρα και αποτελούν πρώτης τάξης εστία για να ξεσπάσει μια πυρκαγιά. Ελλείψει χρηματοδότησης και σχεδιασμού, σε πολλές περιοχές της χώρας δεν υπάρχει άλλος τρόπος αντιμετώπισης των σκουπιδιών.
Aμεσα μέτρα
Μια μεγάλη καταστροφή έχει πλέον ήδη συμβεί. Χρειάζονται άμεσα μέτρα για την αντιμετώπιση των συνεπειών στους ανθρώπους και το περιβάλλον, πέρα από τα υποκριτικά επιδόματα που υπόσχεται η κυβέρνηση. Πρέπει να χαριστούν αμέσως όλα τα χρέη προς τις τράπεζες και το δημόσιο σε όλους τους πυρόπληκτους. Στην πλειονότητά τους πρόκειται για μικροκτηματίες αγρότες, που έχασαν τις καλλιέργειες και τα ζώα τους. Δεν πρέπει να πληρώσουν ούτε ευρώ στους τραπεζίτες. Τα χωριά που καταστράφηκαν πρέπει να ξαναχτιστούν και να αποκατασταθούν με ευθύνη και έξοδα του κράτους.
Στις πόλεις χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που επιβαρύνεται και από την ίδια την πυρκαγιά και την απώλεια των δασών. Η τέφρα από την Εύβοια κατευθύνθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσα στο λεκανοπέδιο της Αθήνας. Απαιτούμε άμεσα όλα τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς να γίνουν δωρεάν ώστε να μειωθεί η εκπομπή ρύπων από τα ΙΧ.
Η Πυροσβεστική πρέπει να φύγει από τον έλεγχο του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης. Οι πυροσβέστες δεν είναι μπάτσοι. Η δασοπυρόσβεση χρειάζεται τώρα μαζική χρηματοδότηση, κάλυψη των ελλείψεων σε οχήματα και εξοπλισμό, μονιμοποίηση όλων των συμβασιούχων και νέες προσλήψεις.
Να εγκαταλειφθεί κάθε πρόθεση αναθεώρησης του άρθρου 24 του Συντάγματος και να παρθούν πίσω οι νόμοι και τα διατάγματα που αποχαρακτήρισαν εκτάσεις. Τα λεφτά υπάρχουν. Σήμερα η κυβέρνηση τολμάει να επικηρύξει τους “εμπρηστές” με ένα εκατομμύριο ευρώ. Τρεις φορές δηλαδή όσα δίνει στην Πολιτική Προστασία όλο το χρόνο. Υπάρχουν πολλά περισσότερα, αλλά χρειάζεται να φορολογηθούν όλοι όσοι κερδοσκοπούν πάνω στη γη, πάνω στο περιβάλλον και τον πόνο των απλών ανθρώπων, δηλαδή οι τράπεζες, οι κατασκευαστικές εταιρίες, οι έμποροι των αυτοκινήτων και οι πετρελαϊκές εταιρίες. Χρειάζεται να γίνουν πολύ απλά πράγματα, τα οποία όμως έρχονται σε σύγκρουση με τον ίδιο τον καπιταλισμό και τα συμφέροντα που υπηρετεί η Νέα Δημοκρατία.