Καταπίεση και απελευθέρωση
Υπεύθυνο είναι το σύστημα

8 Μάρτη 2020, Παγκόσμια Μέρα Γυναικών. Φωτό: Κυριάκος Μπάνος

Η καταγγελία της ολυμπιονίκη Σοφίας Μπεκατώρου για τον βιασμό της από τον αντιπρόεδρο της Ελληνικής Ιστιοπλοϊκής Ομοσπονδίας και στέλεχος της ΝΔ Αριστείδη Αδαμόπουλο πυροδότησε ένα ελληνικό #metoo με κατακλυσμιαίες εξελίξεις και ένα επιταχυνόμενο ντόμινο καταγγελιών. Μια σειρά αθλήτριες, η Μ. Μπίκοφ, η Ρ. Ιατρίδου, η Ν. Μπακογιάννη, η Μ. Ψυχογιού, πήραν την απόφαση να μιλήσουν κι αυτές, καταγγέλλοντας σεξουαλική παρενόχληση που υπέστησαν και οι ίδιες. Φοιτήτριες της Φιλοσοφικής του ΑΠΘ βρήκαν το θάρρος και κατήγγειλαν κι αυτές σεξουαλικές επιθέσεις που είχαν δεχτεί από καθηγητή τους.

Χιλιάδες άνθρωποι, επώνυμα και ανώνυμα, δήλωσαν τη συμπαράστασή τους στις αθλήτριες και τις φοιτήτριες που μίλησαν, και στη Σοφία Μπεκατώρου συγκεκριμένα. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εμφανίστηκαν αναρτήσεις με ανάλογες εμπειρίες κι άλλων γυναικών. Κυκλοφόρησε και ηλεκτρονικό αυτοκόλλητο #metoo για προσθήκη στην εικόνα προφίλ. Μέσα σε λίγα 24ωρα, το ζήτημα του σεξισμού και οι εμπειρίες του διεθνούς #metoo ξαναμπήκαν ορμητικά στον δημόσιο διάλογο.

Και στους από πάνω οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες. Κάτω από το βάρος των αποκαλύψεων, και με την πίεση που δημιουργεί το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι μέσα στις χώρες που ο αγώνας για τη γυναικεία απελευθέρωση έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις τα τελευταία δυο χρόνια, κανένας δεν μπορούσε να το αγνοήσει. Η ΝΔ έσπευσε να αναστείλει την κομματική ιδιότητα του Αριστείδη Αδαμόπουλου και η ΕΙΟ ζήτησε και έλαβε την παραίτησή του από την υψηλή του θέση. Οι παραιτήσεις στελεχών της διοίκησης της ΕΙΟ έπεσαν βροχή.

Αντίστοιχα, ο πρύτανης του ΑΠΘ Ν. Παπαϊωάννου ζήτησε την παρέμβαση εισαγγελέα για να διερευνηθούν οι καταγγελίες των φοιτητριών. Μίλησε μάλιστα με την Κεραμέως, η οποία ζήτησε να κινηθούν οι διαδικασίες “τάχιστα” και “να χυθεί άπλετο φως” στις υποθέσεις. “Δεν νοείται η ύπαρξη τέτοιων περιστατικών σε κανένα χώρο, συμπεριλαμβανομένου του ακαδημαϊκού, ενός χώρου μάθησης, έρευνας, ελευθερίας λόγου και διακίνησης ιδεών”, έγραψε η Κεραμέως σε ανάρτησή της.

Η εισαγγελία του Αρείου Πάγου έστειλε εγκύκλιο προς τους εισαγγελείς “να παρεμβαίνετε ταχύτατα” σε περιπτώσεις τέτοιων καταγγελιών, εφιστώντας μάλιστα την προσοχή στην εκμετάλλευση της ηλικίας, εργασιακής εξάρτησης, των συνθηκών στους χώρους ιδρυμάτων, σχολών, παραμονής προσφύγων κλπ. Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κ. Σακελλαροπούλου κάλεσε τη Σοφία Μπεκατώρου σε συνάντηση, μετά από την οποία έβγαλε ανακοίνωση στην οποία τονίζει: “Είναι καιρός να οικοδομήσουμε ένα αξιακό σύστημα, στο πλαίσιο του οποίου η γυναίκα δεν θα αντιμετωπίζεται ως δυνάμει θήραμα”.

Ανακοινώσεις έβγαλε και το πρωθυπουργικό ζεύγος. Η Νέα Δημοκρατία έσπευσε να πάρει αποστάσεις από τον δράστη, αλλά και να δώσει διαπιστευτήρια αντισεξισμού.  Δεν είναι αντισεξισμός. Είναι τρόμος μπροστά σε ένα καζάνι που είναι έτοιμο να σκάσει, και το χείμαρρο ενός #metoo να βγει στους δρόμους και να πάρει και να σηκώσει την κυβέρνηση και τους θεσμούς.

Όλη αυτή η αφρόκρεμα που τώρα βγάζει πύρινους λόγους κατά της κακοποίησης εκπροσωπείται και στη διοίκηση της Ελληνικής Ιστιοπλοϊκής Ομοσπονδίας που τόσα χρόνια, και μέχρι την τελευταία στιγμή, έκανε πως δεν ήξερε. Όταν πρωτοβγήκε η καταγγελία της Μπεκατώρου, χωρίς να κατονομάζει τον βιαστή της ακόμα, η Ομοσπονδία κουνούσε το δάκτυλο στην αθλήτρια λέγοντας: “Η Ελληνική Ιστιοπλοϊκή Ομοσπονδία δηλώνει ότι μέχρι πρόσφατα δεν είχε λάβει καμία επιστολή ή έστω άτυπη καταγγελία σχετικά... παροτρύνουμε την καταγγέλλουσα, εφόσον πήρε την πρωτοβουλία έστω και μετά από τόσα χρόνια να μιλήσει σχετικά με αυτό το δυσάρεστο περιστατικό, να γίνει συγκεκριμένη, και η Ομοσπονδία, εφόσον εμπίπτει στην αρμοδιότητά της, να μην έχει κανείς αμφιβολία ότι θα πράξει τα δέοντα”.

Ήξεραν

Λένε ψέματα ότι δεν ήξεραν. Η Σ. Μπεκατώρου είχε πει για τη διοργάνωση στην οποία έπεσε θύμα βιασμού: “Στην πρόκριση για τους ολυμπιακούς αγώνες, παρόλο που συνήθως δεν είχαμε μαζί εκπροσώπους της ομοσπονδίας σε αγώνες, θα ερχόταν «κάποιος» όπως μας ενημέρωσαν”, πράγμα που σημαίνει ότι η ομοσπονδία ήξερε ακριβώς σε ποιον αναφερόταν η καταγγελία, αυτή τον είχε στείλει και την εκπροσωπούσε. Άλλωστε ο υφυπουργός Αθλητισμού είπε ότι η καταγγελία στον Αθλητικό Εισαγγελέα έχει γίνει από τον Νοέμβρη. Με δεδομένο μάλιστα ότι σε συνέντευξή του είπε ότι γνωρίζει και άλλα τέτοια περιστατικά με θύματα αθλητές και αθλήτριες, το να δηλώνει η οποιαδήποτε Ομοσπονδία πλήρη άγνοια, μάλλον σε ομερτά φέρνει. Και, πράγματι, λίγοι μήνες πάνε από τότε που ολυμπιονίκες της ιστιοπλοϊας, ανάμεσά τους η Μπεκατώρου και ο Κακλαμανάκης, είχαν δημοσιεύσει βίντεο στο οποίο περιέγραφαν τις μαφιόζικες τακτικές και την ομερτά της Ομοσπονδίας σε όλα τα επίπεδα. Οι αθλητές που πήγαιναν κόντρα στην Ομοσπονδία συνθλίβονταν.

Αλλά το πρόβλημα δεν είναι “μόνο” η Ομοσπονδία, ούτε “μόνο” οι χειρισμοί στην συγκεκριμένη υπόθεση. Είναι το σύστημα που υπηρετούν όλοι αυτοί οι όψιμοι μαχητές της γυναικείας απελευθέρωσης. Ένα σύστημα που όσο βυθίζεται σε μια ανεξέλεγκτη οικονομική και υγειονομική κρίση δεν έχει άλλη λύση να πουλήσει παρά το “μένουμε σπίτι” και την “ατομική ευθύνη”, δύο από τους ιδεολογικούς πυλώνες της γυναικείας καταπίεσης.

Ο υφυπουργός Αθλητισμού Αυγενάκης βρίσκει την ευκαιρία να παινέψει τον νόμο που ψήφισε το φθινόπωρο, με τον οποίο δήθεν θα ρίξει τις ισόβιες διοικήσεις των ομοσπονδιών, ενώ χτυπάει τους ερασιτεχνικούς συλλόγους απομακρύνοντας τον αθλητισμό από τα παιδιά της εργατικής τάξης. Η Κεραμέως σκάβει ταξικές τάφρους στην πρόσβαση στην εκπαίδευση και, κατά συνέπεια, την αγορά εργασίας. Πάνω απ' όλους ο Μητσοτάκης προωθεί την πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων, της διάλυσης του κοινωνικού κράτους, της σκληρής λιτότητας, σπρώχνοντας μεγάλα κομμάτια του εργαζόμενου πληθυσμού, και ιδίως τις γυναίκες, στη φτώχεια.

Οι επιλογές όλων αυτών των καθαρμάτων, μία προς μία, στρώνουν τον δρόμο σε βιαστές και κακοποιητές. Διαλύουν τις εργασιακές σχέσεις και απλώνουν τη φτώχεια, κάνοντας την πλειονότητα των εργαζόμενων γυναικών να φοβούνται να φέρουν αντίρρηση ή να καταγγείλουν σεξουαλική κακοποίηση ή βιασμό στον εργατικό τους χώρο. Γκρεμίζουν το κράτος πρόνοιας αναγκάζοντας τις γυναίκες να γυρίσουν σπίτι και να σηκώσουν στις πλάτες τους την απλήρωτη εργασία της φροντίδας των υπόλοιπων μελών της οικογένειας. Κλείνουν τον κόσμο σπίτι, μην έχοντας άλλη “λύση” για την πανδημία από την μεσαιωνική και αναποτελεσματική καραντίνα, και εκθέτουν έτσι χιλιάδες γυναίκες σε περισσότερη ενδοοικογενειακή βία και κακοποίηση. Κλείνουν κάθε πόρτα στις γυναίκες που έχουν υποστεί κακοποίηση, έχοντας αφήσει τις ειδικές υπηρεσίες και τους ξενώνες κακοποιημένων γυναικών να φυλλορροήσουν. Και, τώρα με το νέο νομοσχέδιο που ετοιμάζουν, της υποχρεωτικής συνεπιμέλειας, ετοιμάζονται να κάνουν τις γυναίκες ακόμη πιο ευάλωτες σε κακοποιητές, σε εκβιαστικές συμπεριφορές και στον έλεγχο των πρώην συντρόφων τους.

Όλη αυτή η υλική επίθεση δεν θα μπορούσε να μην έχει και μια ιδεολογία να τη δικαιολογεί. Γι' αυτό και προκύπτουν ξανά και ξανά και όλες αυτές οι σεξιστικές απόψεις που αμφισβητούν τη μαρτυρία και κατηγορούν το θύμα. Από τα πάνω καλλιεργείται επίμονα η υποτίμηση των γυναικών, ότι η θέση τους είναι σπίτι, η φύση τους η φροντίδα, ακόμη και το ότι δεν έχουν απόλυτα λόγο για το σώμα τους.

Πέρσι το καλοκαίρι η κυβέρνηση προσπάθησε να θεσμοθετήσει επίδομα στις νέες μητέρες, μόνο αν είναι κάτω των 30 ετών και Ελληνίδες. Λίγο αργότερα “φορείς” βρήκαν τον δρόμο να ανοίξουν καμπάνια κατά των εκτρώσεων στο Μετρό της Αθήνας. Την άνοιξη η “καλή κοινωνία” έδωσε έναν λυσσαλέο αγώνα ενάντια στην εισαγγελέα που πρότεινε την ενοχή των δολοφόνων της Τοπαλούδη. Τηρούν σιγή ιχθύος για τις χιλιάδες μόνες μητέρες ή έγκυες στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Τα ΜΜΕ τους βγάζουν λάδι το σύστημα με κάθε ευκαιρία που τους δίνει η επικαιρότητα, χαρακτηρίζοντας τις γυναικοκτονίες “εγκλήματα πάθους” ή στήνοντας στο απόσπασμα έφηβες μητέρες που εγκαταλείπουν τα μωρά τους, κρύβοντας επίμονα το ερώτημα τί τις οδήγησε εκεί.

Αυτοί είναι. Και αν έχει υποκλιθεί στο ελληνικό #metoo ακόμη και ο Λοβέρδος, η προσωποποίηση της κακοποίησης γυναικών, είναι επειδή όλο το συνάφι τους γνωρίζει πολύ καλά πως για κάθε “διάσημο” #metoo υπάρχουν χιλιάδες αφανή #metoo πίσω από τα οποία κρύβεται και η ταξικότητα της σεξουαλικής παρενόχλησης. Και φοβούνται ότι απέναντι στην ταξική οργή δε θα τη βγάλουν καθαρή.

Καλά κάνουν και φοβούνται. Τη χρονιά που στις ΗΠΑ το κίνημα #metoo ξήλωνε τον Γουαινστάιν, έβαζε στο στόχαστρο τους ισχυρούς του θεάματος και ροκάνιζε την καρέκλα του Τραμπ, στην Ισπανία μετατρεπόταν σε απεργία η 8 Μάρτη, για να ακολουθήσει η Ελλάδα ένα χρόνο μετά. Εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες και άντρες σε όλο τον κόσμο έχουν κάνει την 8 Μάρτη ξανά έναν διεθνή αγωνιστικό συντονισμό, μια από τις πιο μεγάλες πολιτικές διεργασίες κάθε χρόνο. Το κίνημα έχει αποκτήσει συνέχεια και έχει νίκες διεθνώς, από την Αργεντινή μέχρι την Πολωνία και παντού. Οι Γουαινστάιν και Αδαμόπουλοι αυτού του κόσμου πρέπει να πληρώσουν. Και το σύστημα αυτό που στρώνει τον δρόμο για βιασμούς και κακοποιήσεις πρέπει να γκρεμιστεί.

Διαβάστε επίσης: Πώς παλεύουμε τον σεξισμό;