Καταπίεση και απελευθέρωση
Να δυναμώσουμε τις τρανς φωνές των προσφύγων

Η Zi Faámelu ζει πλέον στη Γερμανία. Φωτό: ABC News

Έχει περάσει ένας μήνας από την έναρξη του ολέθριου πολέμου στην Ουκρανία ανάμεσα στις αδίστακτες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της Ρωσίας και του ΝΑΤΟ. Τα άτομα που κατοικούσαν στην Ουκρανία έχουν πλέον στραφεί στην προσφυγιά ως το μόνο ενδεχόμενο επιβίωσης και μεγάλα κύματα Ουκρανών προσφύγων κατευθύνονται σε γειτονικές χώρες και όχι μόνο. Τις κύριες δημογραφικές ομάδες αυτών των κυμάτων αποτελούν γυναίκες και παιδιά, με την πλειοψηφία των ανδρών να παραμένουν στην χώρα ώστε να υπηρετήσουν στις στρατιωτικές δυνάμεις. Ποια είναι, όμως, η κατάσταση για άλλες κοινωνικές ομάδες ανθρώπων σε μια τέτοια κρίσιμη και επικίνδυνη περίοδο;

Αυτός ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος έχει οξύνει σε μεγάλο βαθμό το στοιχείο του ρατσισμού – ρατσισμός ο οποίος δεν είναι κάτι καινούριο για την Ανατολική Ευρώπη. Τα άτομα της Μαύρης Κοινότητας βρίσκονται αντιμέτωπα με διάφορες διακρίσεις επιχειρώντας να φύγουν από την Ουκρανία - η ρατσιστική προτεραιοποίηση των λευκών Ευρωπαίων πάνω από τα μαύρα άτομα αφήνοντας τα τελευταία να περιμένουν στα σύνορα επί μέρες σε άθλιες συνθήκες, η χρέωσή τους στα ΜΜΜ επειδή θεωρούνται “ξένοι”, ο απάνθρωπος διωγμός τους από τα τρένα και το δίκοπο μαχαίρι της διαμονής στις γειτονικές χώρες όπου τους δίνεται ένα χρονικό περιθώριο για να φύγουν σε άλλη χώρα επειδή δεν θεωρούνται “πραγματικά μεταναστά” μαζί με την ανοιχτή ρατσιστική προπαγάνδα στα Ουκρανικά μίντια είναι μόνο μερικά παραδείγματα. 

Μια ιδιαίτερη περίπτωση που βρίθει από έλλειψη ορατότητας, περιθωριοποίηση, παρενοχλήσεις, τρομοκρατία και εγκλήματα μίσους είναι αυτή της τρανς κοινότητας. Αρχικά, πρέπει να λάβουμε υπόψιν μας ότι προκειμένου ένα τρανς άτομο να μπορέσει να κάνει αλλαγή των εγγράφων ταυτοποίησής του στην Ουκρανία χρειάζεται να περάσει από ψυχιατρικές διαδικασίες οι οποίες έχουν χαρακτηριστεί από ανθρωπιστικές οργανώσεις ως κακοποιητικές και παρεμβατικές παραβιάζοντας την ατομική ιδιωτικότητα και σωματική αξιοπρέπεια. Τα ίδια τα τρανς άτομα αποκαλούν την διαδικασία “απόδειξης ταυτότητας φύλου” ως εξευτελιστική λέγοντας πως τα κλείνουν για μήνες σε κλινικές, ενώ ταυτόχρονα τους κάνουν διάφορα ψυχολογικά και βιολογικά πειράματα. Δικαίως, προτιμούν να μην βιώσουν αυτά τα βασανιστήρια με αποτέλεσμα στα έγγραφά τους να καταγράφεται το νεκρό τους όνομα και το φύλο που τους ορίστηκε στην γέννα. Σε μια καθημερινή βάση, αυτή η αναντιστοιχία προσωπικών δεδομένων στερεί από τα τρανς άτομα εργασιακές ευκαιρίες, κοινωνικές παροχές, πρόσβαση σε Υγεία και εκπαίδευση, δυνατότητα για επιβίωση και κοινωνική ενσωμάτωση και πολλά άλλα. Σε μια εμπόλεμη κατάσταση, όμως, τα πράγματα καθίστανται ακόμη πιο περίπλοκα.

Τα τρανς άτομα αντιμετωπίζουν πολλά εμπόδια και τεράστια παρενόχληση στα σύνορα της χώρας. Ειδικότερα, για μια τρανς γυναίκα τα έγγραφα της οποίας έχουν ένα ανδρικό όνομα και δηλώνουν “άρρεν” στο φύλο, υπάρχει –πέρα από την αστυνομική τρανσφοβία– ο κίνδυνος να την γυρίσουν πίσω ώστε να ενταχθεί στον στρατό και να “πολεμήσει με τους άλλους άνδρες” για την υπεράσπιση της χώρας. Γνωστή περίπτωση αυτή της Zi Faámelu, μιας τρανς γυναίκας η οποία δεν μπορούσε να περάσει τα σύνορα λόγω των χαρτιών και έμεινε απομονωμένη στο διαμέρισμά της στην μέση ενός πολέμου και με ένα μαχαίρι για αυτοάμυνα αφού πολλά ένοπλα άτομα είναι τρανσφοβικά και οι συνθήκες αυτές θα ευνοούσαν ένα έγκλημα μίσους. Τελικά, κατέληξε να περάσει το ποτάμι στα σύνορα με την Ρουμανία –όπου παραλίγο να πνιγεί– για να ξεφύγει, αλλά τώρα, ευτυχώς βρίσκεται στην Γερμανία. 

Παρενοχλήσεις

Από την άλλη πλευρά, όταν μιλάμε για τρανς άνδρες, η αστυνομία αμφισβητεί την ύπαρξή τους. Ακούγεται συχνά πλέον η φράση “Εάν είσαι τόσο άνδρας όσο λες, τότε μείνε να πολεμήσεις για την χώρα” με ένα ταπεινωτικό ύφος. Σε ό,τι αφορά στα non-binary άτομα, η ταυτότητά τους είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Δεν αναγνωρίζεται καν ο αυτοπροσδιορισμός τους και πολλά από αυτά εκφράζουν φόβο για την είσοδο σε άλλες γειτονικές χώρες όπως η Πολωνία όπου πιθανότατα θα δεχτούν χλευασμούς, παρενοχλήσεις και καταπίεση για την ταυτότητα φύλου τους και δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο που να τα προστατεύει. 

Οι συνθήκες για τα τρανς άτομα στην Ουκρανία είναι ακραία επισφαλείς σε σημείο που η ζωή τους βρίσκεται σε ρίσκο. Πολλές ανθρωπιστικές ομάδες προτείνουν στα άτομα αυτά να χάσουν τα έγγραφά τους για να περάσουν πιο εύκολα τα σύνορα, ενώ η παρενόχληση θα καθιστά ακόμη πρόβλημα. Αλλά είναι αυτή πράγματι λύση; Οι τρανς ζωές και τα τρανς σώματα κακοποιούνται τώρα όσο διαβάζετε αυτό το άρθρο. Οφείλουμε να δώσουμε ορατότητα στις τρανς εμπειρίες και να ενδυναμώσουμε τις τρανς φωνές και κάθε άλλης περιθωριοποιημένης κοινωνικής ομάδας σε μια τέτοια καταστροφική κατάσταση.

Η διεκδίκηση των τρανς δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των τρανς προσφύγων/μεταναστών και όλων των μεταναστών είναι ένας σημαντικός πυλώνας του αντιπολεμικού κινήματος.

Άρια Σταροπούλου, ΣΕΚ Πατήσια