Η Παιδεία δεν υπήρξε ποτέ ένας ουδέτερος χώρος γνώσης, αποκομμένος από τις κοινωνικές και ταξικές συγκρούσεις. Αντίθετα αποτελεί διαχρονικά ένα από τα πιο κρίσιμα πεδία αντιπαράθεσης ανάμεσα στις ανάγκες της νεολαίας και της εργατικής τάξης από τη μία και στις επιδιώξεις του κράτους και της άρχουσας τάξης από την άλλη. Αυτό ακριβώς το νήμα πιάνει η νέα συλλογική έκδοση του Μαρξιστικού Βιβλιοπωλείου με τίτλο «Για ποια παιδεία παλεύουμε» με κείμενα του Γιώργου Πίττα, της Σοφίας Γαρμπή, του Πάνου Γκαργκάνα και της Chanie Rosenberg.
Δεν θα μπορούσε να υπάρχει καλύτερη στιγμή για αυτή την έκδοση από τώρα, που πλημμυρίζουν οι μεγάλες πόλεις στην Ευρώπη αλλά και όχι μόνο από νέους και νέες που διεκδικούν λεφτά για την Παιδεία και όχι για τον πόλεμο και τους εξοπλισμούς. Το βιβλίο κυκλοφορεί σε μια περίοδο οξυμένης επίθεσης από την κυβέρνηση Μητσοτάκη στη δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση.
Η κυβέρνηση με αιχμή την ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης, την προσπάθεια αναθεώρησης του άρθρου 16 του Συντάγματος, τις διαγραφές φοιτητών, τις περικοπές στην χρηματοδότηση, την κατάργηση του ασύλου και την ποινικοποίηση των κινητοποιήσεων φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα του τίτλου του βιβλίου. Αλλά και τα ερωτήματα, γιατί η άρχουσα τάξη επιμένει με τέτοια λύσσα να περάσει τις αναδιαρθρώσεις σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και με ποια όπλα μπορεί το κίνημα να ανατρέψει τα σχέδια της;
Το βιβλίο αποτελείται από τέσσερις διακριτές ενότητες αλλά οργανικά δεμένες. Στη πρώτη ενότητα με τίτλο «Το δημόσιο Πανεπιστήμιο στο στόχαστρο» αποτυπώνεται η ανατομία της σύγχρονης επίθεσης. Αποδεικνύεται ότι δεν πρόκειται για αποσπασματικά μέτρα, αλλά για μια συνολική στρατηγική που αντιμετωπίζει τη γνώση ως εμπόρευμα και τους φοιτητές ως «πελάτες». Αναλύεται πως το κόσκινο των πανελλαδικών εξετάσεων αποκλείει χιλιάδες νέους και νέες από τα δημόσια ιδρύματα, σπρώχνοντας τους στην ιδιωτική εκπαίδευση, ενώ παράλληλα η υποχρηματοδότηση των σχολών, η εκρηκτική κρίση της φοιτητικής στέγης και οι απειλές για μαζικές διαγραφές φοιτητών συνθέτουν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τα παιδιά των εργατικών οικογενειών.

2006-2007. Καταλήψεις και διαδηλώσεις τσακίζουν την απόπειρα της Νέας Δημοκρατίας να καταργήσει το άρθρο 16.
Καταλήψεις
Στη δεύτερη ενότητα «Φοιτητικό κίνημα και καταλήψεις» οι συγγραφείς τονίζουν την άλλη πλευρά, την δύναμη της συλλογικής αντίστασης. Εξηγούν γιατί, επί πενήντα χρόνια οι κυβερνήσεις αδυνατούν να ξεμπερδέψουν οριστικά με τις κατακτήσεις, τα δικαιώματα και τις αγωνιστικές παραδόσεις της νεολαίας που κερδήθηκαν στο Πολυτεχνείο και τη Μεταπολίτευση.
Το φοιτητικό και μαθητικό κίνημα αναδεικνύεται ξανά και ξανά το βασικό εμπόδιο στα σχέδια της άρχουσας τάξης, ικανό όχι μόνο να σταματάει και να μπλοκάρει αντιδραστικούς νόμους αλλά ακόμα και να τους ανατρέπει σε συντονισμό με τους αγώνες της εργατικής τάξης. Κεντρικό ρόλο σε αυτή την ενότητα κατέχει η Κατάληψη ως σημείο τριβής και πολιτικής διαπάλης και ταυτόχρονα ως το πιο αποτελεσματικό μέσο πάλης στους αγώνες.
Μέσα από μια ζωντανή ιστορική αναδρομή μισού αιώνα, καταγράφονται οι μεγάλοι σταθμοί των αγώνων.
Από την πρώτη μεταπολιτευτική κατάληψη στην Πάτρα το 1978, τις κινητοποιήσεις ενάντια στο νόμο 815 το 1979 και τις συγκρούσεις του 1980 που σημαδεύτηκαν από τις δολοφονίες των Κουμή, Κανελλοπούλου, στις πρώτες μαθητικές καταλήψεις του 1986, το μεγάλο κύμα 1990-91 με τη δολοφονία του καθηγητή Νίκου Τεμπονέρα και το κίνημα «Κάτσε καλά Γεράσιμε» του 1999. Κι από το μεγαλειώδες φοιτητικό κίνημα του 2006-07 ενάντια στην αναθεώρηση του άρθρου 16 και του νέου Νόμου πλαίσιο της Γιαννάκου, την μεγάλη απεργία των δασκάλων, την εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008, τις καταλήψεις ενάντια στο νόμο Διαμαντοπούλου μέχρι τις καταλήψεις του 2024 ενάντια στα ιδιωτικά πανεπιστήμια.
Παρακαταθήκη
Η ιστορία αυτή παίζει τεράστιο ρόλο ως πολύτιμη παρακαταθήκη εμπειρίας για το φοιτητικό κίνημα σήμερα.
Η τρίτη ενότητα «Καπιταλισμός και εκπαίδευση» εξηγεί το ρόλο που παίζει το εκπαιδευτικό σύστημα στον καπιταλισμό. Βασισμένη στην επαναστατική παράδοση εξετάζει πως η εκπαίδευση λειτουργεί ως οικοδόμημα αναπαραγωγής του καπιταλισμού σε διπλό επίπεδο, καταρχάς οικονομικά προετοιμάζοντας και κατηγοριοποιώντας το αυριανό εργατικό δυναμικό ανάλογα με τις ανάγκες της κερδοφορίας και αφετέρου ιδεολογικά καλλιεργώντας τον ατομικισμό, τον ανταγωνισμό και την αποδοχή των ταξικών ανισοτήτων ως «φυσικών». Αποδομούνται τα ιδεολογήματα της νεοφιλελεύθερης επίθεσης όπως η στρατηγική της «αριστείας», τα «πρότυπα» σχολεία, η «παιδεία των start ups» και η σύνδεση με την αγορά. Ταυτόχρονα όμως στον καπιταλισμό τα σχολεία και οι σχολές συγκεντρώνουν χιλιάδες νέους και νέες σε κοινούς χώρους μετατρέποντας τα σε εστίες αμφισβήτησης και ριζοσπαστικοποίησης.
Τέλος η Chanie Rozenberg με το κείμενο στο τελευταίο μέρος του βιβλίου «Επανάσταση και Εκπαίδευση» φωτίζει το ριζοσπαστικό εκπαιδευτικό πείραμα των μπολσεβίκων στα πρώτα χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 στη Ρωσία. Παρουσιάζονται οι τολμηρές τομές που εισήγαγε ο εκπαιδευτικός νόμος του 1918, η καθιέρωση της ενιαίας πολυτεχνικής Παιδείας ως κριτήριου για τον σοσιαλισμό που σπάει το ταξικό διαχωρισμό ανάμεσα στη χειρωνακτική και την πνευματική εργασία, η ανανέωση των διδακτικών μεθόδων, η αυτοδιοίκηση των μαθητών και η ισότιμη δημιουργική σχέση ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς και μαθητές χωρίς αυταρχικές τιμωρίες. Όλα αυτά κάτω από αντίξοες συνθήκες μέσα στον εμφύλιο πόλεμο μέχρι που τη σταλινική αντεπανάσταση ήρθε να συνοδεύσει η υποχώρηση των κατακτήσεων, επαναφέροντας την ιεραρχία, την τυφλή πειθαρχία και τη στενή τεχνοκρατική εξειδίκευση.
Το βιβλίο αυτό είναι ένα πολύτιμο εργαλείο πολιτικής παρέμβασης στους χώρους της εκπαίδευσης αναγκαίο για κάθε νέο/α αγωνιστή/ρια, για τους φοιτητές/ριες, τους μαθητές/ριες, τους εκπαιδευτικούς και τους εργαζόμενους που παλεύουν καθημερινά ενάντια στην ιδιωτικοποίηση και υποβάθμιση της Παιδείας αλλά και τη συνολική προοπτική της ανατροπής αυτού του συστήματος που θυσιάζει τις ανάγκες μας για τον πόλεμο και για τα κέρδη τους.

