Ο Κώστας Λαπαβίτσας και ο Στάθης Κουβελάκης κυκλοφόρησαν, λίγες μέρες πριν από τις εκλογές, ένα μικρό “μανιφέστο” με τίτλο “Κρίση και αριστερή διέξοδος – Θέσεις για ένα νέο κοινωνικό και πολιτικό μέτωπο”.
Οι συγγραφείς είναι γνωστοί στο κοινό της αριστεράς (και όχι μόνο) της Ελλάδας. Και οι δυο είναι σήμερα καθηγητές στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, οικονομικών ο Κώστας Λαπαβίτσας, πολιτικής φιλοσοφίας ο Στάθης Κουβελάκης. Και οι δυο έχουν συμβάλει, με τις μελέτες τους, την αθρογραφία τους και τις ομιλίες τους, αποφασιστικά στην συζήτηση για την ανάγκη παύσης πληρωμών του δημόσιου χρέους και αποδέσμευσης από την Ευρωζώνη.
Στο νέο τους βιβλίο (Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη, 56 σελίδες) επανέρχονται σε αυτές τις ιδέες, τεκμηριώντάς τες με μια σύντομη ανάλυση της οικονομικής και της πολιτικής κατάστασης. Η αφετηρία είναι η “παγκόσμια αναταραχή που ξεκίνησε το 2007 (και η οποία...) πηγάζει από τις γιγαντιαίες αντιφάσεις του χρηματοπιστικοποιημένου νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού της εποχής μας”. Η κρίση αυτή δημιουργεί τρομαχτικές μετατοπίσεις αλλά και εξίσου τρομαχτικές συγκρούσεις, σε όλα τα επίπεδα. Αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί “νέες δυνατότητες για τις δυνάμεις που αγωνίζονται για την κοινωνική αλλαγή”.
Η κρίση πήρε ιδιαίτερες διαστάσεις στον ευρωπαϊκό νότο λόγω της Οικονομικής και Νομισματικής Ενωσης (ΟΝΕ). Σήμερα πολλοί κατηγορούν την Μέρκελ και τον Σαρκοζί για την διόγκωση της κρίσης της Ευρωζώνης. Η πολιτική που ακολούθησε (και ακολουθεί) η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), όμως, δεν είναι προϊόν ούτε πολιτικής μυωπίας, ούτε απλά και μόνο προσκόλησης στα ιδεολογήματα του νεοφιλελευθερισμού. Ούτε αποτελεί κάποια παρέκληση από το δημοκρατικό, υποτίθεται, “ευρωπαϊκό κεκτημένο”. “Ηταν απολύτως συνεπής προς τα τραπεζικά και βιομηχανικά συμφέροντα που κυριαρχούν στον πυρήνα της ΟΝΕ, προς την ιμπεριαλιστική δομή της νομισματικής ένωσης... και απολύτως εχθρική προς κάθε δημοκρατική λειτουργία των θεσμών της... Για να το πούμε διαφορετικά, η κηδεμονία της Ελλάδας από την τρόικα και τα Μνημόνια δεν αποτελεί κάποια λυπηρή εκτροπή από την κανονικότητα της “ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης” αλλά αντίθετα η στιγμή της αλήθειας της, αυτήν όπου εκδηλώνεται με τον πιο συμπηκνωμένο και καθαρό τρόπο το βαθύτερο περιεχόμενό της”.
Ψεύτικες
Υπάρχει διέξοδος; Το πρώτο που χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε είναι ότι οι ελπίδες που σκορπίζουν οι υποστηρικτές των μνημονίων για επιστροφή της Ελλάδας ύστερα από μερικά χρόνια στην ευημερία είναι ψεύτικες. Η κρίση βαθαίνει και η ίδια η ΟΝΕ είναι απίθανο να συνεχίσει να υπάρχει για πολύ χρόνο ακόμα, τουλάχιστον με την σημερινή της μορφή. Ούτε υπάρχει κάποια δυνατότητα επιστροφής, υπό την ηγεσία κάποιας “αντιμνημονιακής κυβέρνησης” σε μια προοπτική “κεϊνσιανής πολιτικής ή εκ νέου ενίσχυσης του κράτους πρόνοιας”. “Είναι στρατηγικό λάθος που πηγάζει από την αποτυχημένη ιδεολογία του ευρωπαϊσμού να πιστεύεται ότι οι εξελίξεις αυτές είναι συγκυριακές και οφείλονται απλά σε πολιτικές επιλογές των κυβερνήσεων της Γερμανίας, της Γαλλίας και των άλλων χωρών του κέντρου”.
Παρά τις αδυναμίες της αριστεράς και του συνδικαλιστικού κινήματος, η ελπίδα βρίσκεται στο κίνημα. “Σήμερα μπορούμε να πούμε ότι η ελληνική άρχουσα τάξη είναι η μοναδική, προς το παρόν τουλάχιστον, άρχουσα τάξη της Ευρώπης που είναι απονομιμοποιημένη στα μάτια της κοινωνικής πλειοψηφίας. Η μοναδική που έχει να αντιμετωπίσει ένα λαό ικανό να κινητοποιηθεί και να παλέψει σε μαζική κλίμακα, έστω και αν λείπει ως τώρα η πολιτική μορφοποίηση αυτής της κινητοποίησης”. Οι συγγραφείς αφιερώνουν μερικές σελίδες στο κίνημα της περασμένης διετίας: “Είναι απολύτως λάθος να λέγεται ότι ο ελληνικός λαός συναίνεσε σιωπηλά στην πολιτική της τρόικας... Τον πρώτο λόγο είχε η εργατική τάξη με κύματα απεργιών και καταλήψεων...(που) δεν σταμάτησαν ποτέ. Εμφανίστηκαν επίσης οι πρώτες απόπειρες αυτοδιαχείρησης και αυτοδίοικησης επιχειρήσεων και άλλων μονάδων... που δείχνουν τη δυνατότητα εναλλακτικής οργάνωσης της κοινωνικής ζωής”.
Αυτό που χρειάζεται σήμερα, καταλήγει το βιβλίο, είναι πολιτικό μέτωπο, με την Αριστερά στο κέντρο που θα θέτει με “συγκεκριμένο τρόπο το ζήτημα της εξουσίας ενός εναλλακτικού κοινωνικού μπλοκ, μιας συμμαχίας των κυριαρχούμενων τάξεων”. Στο πρόγραμμά του θα πρέπει να περιλαμβάνει την αθέτηση των πληρωμών, την έξοδο από την ΟΝΕ και την σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Όσο για αυτούς που κρούουν τον κώδωνα της “απομόνωσης”, “μια ρήξη στον ελληνικό αδύναμο κρίκο θα εντείνει την ολόπλευρη κρίση που κλονίζει το σημερινό ευρωπαϊκό οικοδόμημα και θα καταδείξει την ικανότητα του λαϊκού παράγοντα να βάζει τη σφραγίδα του στις εξελίξεις... Η ελληνική άνοιξη μπορεί να αποτελέσει το άμεσο προοίμιο ευρύτερης άνοιξης των ευρωπαϊκών λαών”.