79 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 218 τραυματίστηκαν στο σιδηροδρομικό ατύχημα στη Γαλικία της Ισπανίας στις 24 Ιούλη. Ήταν το μεγαλύτερο σιδηροδρομικό ατύχημα στη χώρα εδώ και 41 χρόνια. Τέσσερις μέρες αργότερα, σε μια σύγκρουση τρένων στη δυτική Ελβετία έχασε τη ζωή του ο μηχανοδηγός και 25 άνθρωποι τραυματίστηκαν. Τις μέρες ανάμεσα στα δύο γεγονότα, δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε αντίστοιχο ατύχημα στη Λαχόρη του Πακιστάν.
Τα δύο ατυχήματα έγιναν είδηση στα ελληνικά ΜΜΕ. Στο Πακιστάν μάλλον είναι πιο “αναμενόμενο” να πεθαίνει κανείς. Για τον μηχανοδηγό της Ισπανίας γράφτηκαν σχόλια επί σχολίων, μέχρι και τι αναρτήσεις έκανε με τους φίλους του στο φέισμπουκ. Το ερώτημα που δεν απασχόλησε τις εφημερίδες και τα κανάλια είναι τι είναι αυτό που μπορεί να μετατρέψει τους σιδηροδρόμους δύο αναπτυγμένων χωρών της Ευρώπης σε χειρότερες καρμανιόλες από αυτούς του “καθυστερημένου” Πακιστάν;
Η απάντηση δεν είναι πολύ δύσκολη. Είναι το κυνήγι του κέρδους και η αφόρητη πίεση πάνω στις συνθήκες εργασίας. Το πρόβλημα είναι ότι αν δώσει κανείς αυτή την απάντηση, η ιδιωτικοποίηση του ΟΣΕ (όπως και άλλων αντίστοιχων οργανισμών στην Ευρώπη) αποκαλύπτεται σαν αυτό που πραγματικά είναι: άνοιγμα της πόρτας για περισσότερους νεκρούς στους σιδηροδρόμους.
Στοιχεία
Τα στοιχεία που έρχονται από το ατύχημα στην Γαλικία είναι χαρακτηριστικά. Η Ισπανία έχει ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα τρένων υψηλής ταχύτητας, το μεγαλύτερο στην Ευρώπη και το τρίτο στον κόσμο. Τα τρένα αυτά (AVE στην ισπανική περίπτωση) πιάνουν μέχρι και 310 χιλιόμετρα την ώρα. Για έναν επιχειρηματία στη Μαδρίτη, είναι μια χαρά να βρίσκεται στη Βαρκελώνη μέσα σε λιγότερο από τρεις ώρες. Το ταξίδι με αεροπλάνο, παρότι πιο γρήγορο, αναγκαστικά περιλαμβάνει ώρες αναμονής και περισσότερη ταλαιπωρία στο αεροδρόμιο. Όμως, για τον απλό κόσμο, η τιμή του ταξιδιού με τρένο είναι τόσο υψηλή που πολλές φορές συμφέρει περισσότερο το αεροπλάνο. Όμως η κατεύθυνση είναι προς το μεγαλύτερο άπλωμα των γραμμών υψηλής ταχύτητας, περιορίζοντας τις φθηνότερες επιλογές. Το τρένο που εκτροχιάστηκε δεν ήταν AVE, αλλά ανήκε στην κατηγορία Alvia. Πρόκειται επίσης για τρένο υψηλής ταχύτητας (φτάνει τα 250 χλμ/ώρα), αλλά μπορεί επίσης να κινείται σε κανονικές τροχιές. Το σημείο όπου έγινε το ατύχημα ήταν ένα μικρό τμήμα της διαδρομής όπου η γρήγορη τροχιά γίνεται αργή. Για λόγους που η εταιρεία ξέρει, είχε κρατήσει ένα μικρό μόνο μέρος της παραδοσιακής γραμμής, με τον οδηγό να πρέπει να κατεβάσει γρήγορα ταχύτητα από τα 200 στα 80 χλμ/ώρα πριν από μια κλειστή στροφή. Την ώρα του ατυχήματος το τρένο έτρεχε με περίπου 150 χλμ/ωρα. Επειδή το κομμάτι της γραμμής είναι παλιού τύπου δεν υπάρχει το αυτόματο σύστημα μείωσης ταχύτητας που υπάρχει στις σύγχρονες γραμμές. Παρόλο που για 80 ολόκληρα χιλιόμετρα πριν φτάσει στο σημείο αυτό, ο οδηγός πρέπει να τρέχει με 200.
Ολόκληρο το ισπανικό κατεστημένο έπεσε πάνω στον οδηγό, για να του φορτώσει το κρίμα για τους νεκρούς. Ήταν “ανθρώπινο λάθος” και ο φταίχτης είναι ένας εργαζόμενος με δεκαετίες εμπειρία χωρίς προβλήματα. Κατά τη διάρκεια της επίθεσης στον ΟΣΕ, ένα από τα επιχειρήματα των αρπακτικών της αγοράς ήταν ότι δεν χρειάζονται πλέον δύο μηχανοδηγοί αλλά μόνο ένας. Προφανώς, με έναν μηχανοδηγό είναι εύκολο να φορτώσεις την ευθύνη για ό,τι συμβαίνει στο ανθρώπινο λάθος.
Η RENFE (ο ισπανικός ΟΣΕ) είναι ακόμη δημόσιος αλλά λειτουργεί με ιδιωτικά κριτήρια. Η κυβέρνηση έχει βάλει μπροστά να σπάσει τον οργανισμό σε κομμάτια ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την ιδιωτικοποίηση. Ο Ραχόι έσπευσε να δηλώσει τη θλίψη του για τα θύματα, αλλά δεν είχε πολύ χρόνο. Ταυτόχρονα έπρεπε να απολογείται για τα σκάνδαλα με τις μίζες που αποκαλύπτονται στο κόμμα του. Αυτή είναι η υποκρισία των θιασωτών της ιδιωτικοποίησης. Επίθεση στους εργαζόμενους και στα “λάθη τους” την ώρα που προετοιμάζουν τους όρους για περισσότερα θύματα στο βωμό του κέρδους.