Η επίσημη θέση για τις μειονότητες στην Ελλάδα είναι πάρα πολύ γνωστή. Υπάρχει μόνο μία μειονότητα κι αυτή είναι καθαρά θρησκευτική, δηλαδή μουσουλμανική, στη Θράκη. Το αξίωμα αυτό προκύπτει από τη Συνθήκη της Λωζάνης το 1923 και τις ανταλλαγές πληθυσμών και άρα συνδέεται κινδυνολογικά με την εθνική ασφάλεια, την ειρήνη στην περιοχή κλπ. Στην πραγματικότητα η συνθήκη δεν επιβάλλει στο ελληνικό κράτος ότι έχει μία μειονότητα, του επιβάλλει να παραχωρήσει στις μουσουλμανικές μειονότητες τα ίδια δικαιώματα που οφείλουν να απολαμβάνουν οι μη μουσουλμανικές μειονότητες της Τουρκίας.

Να ξεκαθαρίσουμε κάποιες έννοιες για τις μειονότητες. Μια μειονότητα μπορεί να είναι θρησκευτική. Να διαφοροποιείται δηλαδή από την πλειοψηφία μόνο κατά τη θρησκεία. Μπορεί να είναι γλωσσική, όταν η μόνη διαφοροποίηση αφορά στη μητρική και καθομιλούμενη γλώσσα. Μπορεί να είναι εθνοτική ή εθνική. 

 

Οι Τούρκοι της Θράκης και της Δωδεκανήσου είναι σαφώς μια εθνική μειονότητα. Οι άνθρωποι νιώθουν ότι ανήκουν σε ένα άλλο έθνος και ζουν σε ένα άλλο κράτος. Δε σημαίνει αυτό ότι θέλουν ν\' αλλάξουν τα σύνορα. Αντίστοιχα, οι Έλληνες της βόρειας Ηπείρου, της νότιας Αλβανίας, νιώθουν μια εθνική μεινότητα.

Θα μιλήσουμε κυρίως για τη μειονότητα της Θράκης, που είναι και αυτή που πολιτικά υπάρχει ως συγκροτημένη εθνική μειονότητα στην Ελλάδα. 

Τελευταία απογραφή στην Ελλάδα που μέτρησε επισήμως γλώσσα και θρησκεία των κατοίκων της είναι του 1951. 

Στην επόμενη απογραφή το 1961, είχε μπει στα ερωτηματολόγια αλλά είπαν ότι δεν τη μέτρησαν γιατί δεν είχε πλέον καμία σημασία. Αυτή έχει δημοσιευτεί σε δύο εκδοχές. Η μία η επίσημη στην εφημερίδα της κυβερνήσεως στα τέλη της δεκαετίας. Η δεύτερη η ημιεπίσημη που την έδινε η γενική γραμματεία τύπου και άλλες κρατικές υπηρεσίες. Διαφέρουν μεταξύ τους. Η πρώτη δίνει 105 χιλιάδες, η άλλη 98 χιλιάδες. Γενικά παίρνοντας την επίσημη, έχουμε 40 χιλιάδες στην Ξάνθη, 60 χιλιάδες στη Ροδόπη και 6 χιλιάδες στον Εβρο. Από αυτούς, 86 χιλιάδες ήταν Τουρκόφωνοι, 18 με 19 χιλιάδες Πομάκοι και κάποιες εκατοντάδες, 300 περίπου, Τσιγγάνοι και 112 που δηλώθηκαν Ελληνόφωνοι.

Το υπουργείο Εξωτερικών υπολογίζει στην ιστοσελίδα του 100 χιλιάδες, διάφορες άλλες πηγές δίνουν νούμερα από 95 μέχρι 130 χιλιάδες. Οι επιστήμονες του Κέντρου Ερευνας Μειονοτικών Ομάδων, της πιο φερέγγυας συλλογικότητας που ασχολείται με αυτά, υπολογίζει αρκετά λιγότερους, ότι είναι περίπου 80 χιλιάδες. Άρα όσα ακούγονται ότι η μειονότητα πολλαπλασιάζεται ξαφνικά, ήταν λίγοι και έχουμε γεμίσει, γεννάνε σαν τα κουνέλια κλπ, δεν ισχύουν. Είναι μια κλασική ρατσιστική κινδυνολογία.

Η μειονότητα υπάρχει στην Ελλάδα ως εξαίρεση από την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών της δεκαετίας του \'20. 

Με το τέλος του πολέμου της Μικρασίας είπαν ότι όλοι οι μουσουλμάνοι της Ελλάδας φεύγουν για Τουρκία. Με δύο εξαιρέσεις, στη Θράκη. Ο,τι κατοικούσε ανατολικά του Νέστου έμεινε, ό,τι κατοικούσε στα δυτικά -ο νομός Δράμας ο σημερινός κατοικούνταν τότε από ένα 70% μουσουλμάνων, σε μεγάλο βαθμό Πομάκων αλλά και Τούρκων-αυτοί φύγαν όλοι. Κρίθηκε δηλαδή η τύχη της μειονότητας από το αν ζούσες από την άλλη μεριά του ποταμιού. Η δεύτερη εξαίρεση ήταν οι Αλβανοί μουσουλμάνοι Τσάμηδες της Θεσπρωτίας, οι οποίοι διώχτηκαν με τα όπλα από το Ζέρβα το \'44-\'45.

\r\n

Η γλωσσοπολιτισμική εθνική σύνθεσή τους 

\r\n

Ο κύριος όγκος είναι Τούρκοι. Υπάρχουν οι Πομάκοι που είναι μια συμπαγής ομάδα, 20 χιλιάδες τουλάχιστον που κατοικούν σε όλη την ορεινή ζώνη των νομών Ροδόπης και Ξάνθης και έχουν σαφή αίσθηση ότι έχουν διαφορετική εθνοτική ταυτότητα. 

Η γλώσσα τους είναι μια σλαβική γλώσσα, κάτι ανάμεσα στα βουλγάρικα και τα σλαβομακεδόνικα. Οι ίδιοι λένε ότι μοιάζουν με τα σλαβομακεδόνικα, ενδεχομένως για να διαφοροποιηθούν από τους Βούλγαρους που τους διεκδικούν. Οι Πομάκοι αφομοιώνονται γλωσσικά σταδιακά στην τουρκική πλειοψηφία ως αποτέλεσμα της εσωτερικής μετανάστευσης -όταν ένας Πομάκος κατεβαίνει από το βουνό σε τουρκόφωνο περιβάλλον αφομοιώνεται- αλλά και της τεχνικής προόδου -όταν έχει τουρκική τηλεόραση στο σπίτι του αυτόματα αλλάζει γλώσσα. Πρόκειται για διαδικασία φυσική που συμβαίνει με όλες τις γλωσσικές μειονότητες της οικουμένης.

Εθνικά, πολιτικά δηλαδή, η μεγάλη πλειοψηφία των Πομάκων δεν διαφοροποιείται από την υπόλοιπη μειονότητα. Αν και υπάρχει ένας πυρήνας που προβάλει τη τελευταία δεκαετία-δεκαπενταετία έντονα αυτή την ταυτότητά του είτε ρητά με το λεγόμενο πομακικό κίνημα που πατά χοντρά στο ελληνικό βαθύ κράτος, είτε υπόρρητα όπως οι Αρβανίτες απέναντι στους κλασικούς ελληνόφωνους.

Οι μειονότητες καθορίζονται όχι από το πώς νιώθει ο άλλος, αλλά πολιτικά με βάση τη σχέση τους με το κράτος. 

Μέχρι το \'64 και τις μαζικές απελάσεις των Ελλήνων Κωνσταντινουπολιτών από την Τουρκία, η μειονότητα εκλαμβανόταν από το ελληνικό κράτος σαν ένα αντίβαρο στην ελληνική μειονότητα και εγγύηση ότι η τελευταία θα έχει μια καλή μεταχείριση. 

Το \'56, μετά το πρώτο πογκρόμ των Σεπτεμβριανών στην Τουρκία, γίνεται η πρώτη προσπάθεια διαχωρισμού των Πομάκων. Να σπάσουν δηλαδή τη μειονότητα προβάλλοντας τους Πομάκους και αρχίζουν οι ζυμώσεις για κατασταλτικά μέτρα, να αρχίσουν να τους διώχνουν. Μέχρι τότε βασικό εργαλείο κοινωνικού και πολιτικού ελέγχου είναι το Ισλάμ. Παίζει το κράτος με τους παλαιομουσουλμάνους, εκείνους που χρησιμοποιούν αραβική γραφή και δε διαβάζουν τούρκικες εφημερίδες και βιβλία και άρα αποκόβονται από το εθνικό κέντρο. Το ελληνικό κράτος τυπώνει βιβλία με αραβικά γράμματα με μηχανές από το Κάιρο. 

Υπήρχε η πολιτική τζαμιά και όχι σχολεία. Την αποδίδουν στον Βενιζέλο, δεν ξέρω πόσο ισχύει. Χαρακτηριστικό επίσης για το πώς παίζει με την αντίδραση είναι η ιστορία με τη σαρία, τον ισλαμικό νόμο. Το ελληνικό κράτος θέλει να την κρατήσει γιατί νομίζει ότι έτσι, μέσω του μουφτή, ελέγχει τη μειονότητα.

 

Το \'66 γίνεται αλλαγή πολιτικής και αποφασίζεται ότι θα τους διώξουμε. Το κράτος βάζει μπροστά διαδικασία πιέσεων για να αναγκάσει κόσμο να μεταναστεύσει, με τις λεγόμενες διοικητικές ενοχλήσεις, πχ απαγόρευση αγοράς ακινήτων, ακόμα και επισκευής. Και κυρίως ένα πρόγραμμα μεθοδευμένης αγοράς μουσουλμανικών ακινήτων από χριστιανούς με τα λεγόμενα δάνεια εθνικής σκοπιμότητας. Δηλαδή η Αγροτική Τράπεζα κόβει δάνεια σε χριστιανούς για να αγοράσουν μουσουλμανικά κτήματα. Τη δεκαετία του \'90 μάλιστα, οι τελευταίοι έκαναν και σύλλογο για να μην τα πληρώσουν και σε επίσημη ανακοίνωση αναφέρουν ότι κάναμε εθνικό καθήκον, όχι για να πλουτίσουμε αλλά για την πατρίδα κι άρα γιατί να τα ξεπληρώσουμε;

 

Τέλος, αφαίρεση ιθαγένειας με το άρθρο 19 του κώδικα ελληνικής ιθαγένειας που προβλέπει ότι όποιος αλλογενής, δηλαδή μειονοτικός, φεύγει από τη χώρα χωρίς πρόθεση να γυρίσει, του παίρνουν την ιθαγένεια. Αυτό διαπιστώνεται από το υπουγείο Εσωτερικών, δεν δημοσιεύεται σε ΦΕΚ και ταυτόχρονα δεν μπορεί κάποιος να ασκήσει έφεση. Ηταν τόσο σοβαρή μεθόδευση που βρέθηκαν κάποιοι φαντάροι στο στρατό να γυρίσουν στα χωριά τους και να έχουν χάσει την ιθαγένεια. Η πολιτική αυτή σκλήρυνε επί χούντας και ακόμα περισσότερο επί ΠΑΣΟΚ, όταν αναπληρωτής υπουργός ήταν ο Γιάννης Καψής που έγραφε δημόσια ότι πρέπει να τους διώξουμε. Πόσοι μείναν στην Κωνσταντινούπολη; 5 χιλιάδες; Τόσοι θα μείνουν κι εδώ. Το αποτέλεσμα ποιο ήταν; Φύγαν 50 χιλιάδες άνθρωποι, χάσαν την ιθαγένειά τους από την μειονότητα, επίσημα.

 

Λιγόστεψε η μειονότητα αλλά δεν εξαφανίστηκε τελείως, γιατί ήταν κυρίως αγρότες που φεύγουν πολύ πιο δύσκολα από αυτούς για παράδειγμα που έχουν ένα μαγαζί, τους το σπας, φοβούνται και φεύγουν. Η μειονότητα σκλήρυνε πολιτικά, μπετοναρίστηκε. Ταυτόχρονα ο Καψής απαγορεύει τους τουρκικούς συλλόγους. Τότε γίνεται και η πρώτη κινητοποίηση στη ζωή της μειονότητας, 29 Γενάρη του \'88, η λεγόμενη “επανάσταση” κατά τους έλληνες εθνικιστές. Είναι οι πρώτες διαδηλώσεις που χτυπήθηκαν από τα ΜΑΤ στην Κομοτηνή. Και ακολουθεί η εκλογική επιβεβαίωση αυτού του κινήματος με τους ανεξάρτητους τουρκικούς εθνικιστικούς συνδυασμούς, του γιατρού Σαδίκ που συνδεόταν με το τουρκικό βαθύ κράτος. Στις τότε εκλογές σαρώνουν, όπως έκανε τώρα το ΝΤΕΠ.

Μετά το \'90 έχουμε δύο γραμμές στα κρατικά κλιμάκια. Η μία είναι η σκληρή γραμμή, την εκφράζει ο Καψής και ο Σαμαράς ως υπουργός Εξωτερικών η οποία προχωρά σε πογκρόμ. 

Στην επόμενη διαδήλωση των Τούρκων στην Κομοτηνή για τους τουρκικούς συλλόγους, οργανώνεται αντιδιαδήλωση και σπάνε μεθοδευμένα όλα τα τουρκικά μαγαζιά -στα άλλα έχουν βάλει σημάδια και ελληνικές σημαίες για να ξέρουν τι δε θα σπάνε. Η δεύτερη γραμμή, που επικρατεί τελικά, είναι η ρεαλιστική. Δυο μέρες μετά το πογκρόμ, οι τρεις αρχηγοί της οικουμενικής τότε κυβέρνησης, δηλαδή Παπανδρέου, Μητσοτάκης, Φλωράκης, μαζί με τον πρωθυπουργό Ζολώτα, αποφασίζουν πρώτον, τέρμα στις διοικητικές ενοχλήσεις γιατί αποδείχτηκαν ατελέσφορες, αντί να τους διώξουν, τους σκληραίνουν. Δύο, συνεχίζουμε την εξαγορά γης. Τρία, εγκαθιστούμε Πόντιους εποίκους για ν\'αλλάξουμε την πληθυσμιακή σύνθεση. Τέσσερα, αναπτύσουμε με χρήματα την περιοχή για ν\' αυξηθεί η αστικοποίηση του πλυθησμού και άρα η κινητικότητα, να φεύγουν δηλαδή.

Η τομή ολοκληρώνεται το \'91, όταν ο πρωθυπουργός Μητσοτάκης εξαγγέλει τη λεγόμενη “ισονομία- ισοπολιτεία”. Δηλαδή τέρμα πια οι ενοχλήσεις και αναγνώριση ότι η μειονότητα αποτελείται από τρεις συνιστώσες, Πομάκους, Τσιγγάνους και Τούρκους. Κλείνει αυτή η φάση με την επιβολή του ορίου 3% στις εκλογές, που υπάρχει για να μην βγάζουν βουλευτή οι εθνικιστικοί συνδυασμοί της μειονότητας.

 

Αυτή η πολιτική είχε μια σειρά θετικά μέτρα σε γενικές γραμμές για την ενσωμάτωση με καλούς όρους της μειονότητας στο ελληνικό κράτος και την ελληνική κοινωνία. Η βασικότερη είναι το μισό τοις εκατό στα ΑΕΙ, δηλαδή η ποσόστωση να μπαίνουν μειονοτικοί στα ΑΕΙ καθώς και το πρόγραμμα εκπαίδευσης μουσουλμανοπαίδων που δόθηκε στο πανεπιστήμιο Αθήνας και όχι της Θράκης.

Αυτό ήταν θετικό μεν, αλλά εξακολουθούσε να γίνεται με υπηρεσιακή διαχείριση. Εξακολουθεί δηλαδή να υπάρχει η Υπηρεσία εξωτερικών υποθέσεων του υπουργείου Εξωτερικών (θα τη δείτε στην Ξάνθη, είναι ένα πολύ ωραίο κτίριο, σαν πρεσβεία) η οποία διαχειρίζεται όλα τα ζητήματα της μειονότητας. Εχει ένα προϋπολογισμό κάτι εκατομμύρια ευρώ και για παράδειγμα στο Δροσερό χτίσαν έναν σύλλογο, την Ελπίδα, αυτό της κυρίας Σαμπιχά, που τι κάνει; Σαν ΚΕΠ είναι, πάνε οι τσιγγάνοι και τους λύνει τα ζητήματα της δημόσιας υπηρεσίας, φτιάχνει κάποια νηπιαγωγεία κλπ. Αυτά όμως πρέπει να τα κάνει το ελληνικό κράτος.

Η πολιτική της αντιμετώπισης των μουσουλμανικών μειονοτήτων από το ελληνικό κράτος κλιμακώθηκε το \'74, μετά τα γεγονότα στην Κύπρο. Τότε υπάρχει στροφή με τα διοικητικά μέτρα που είπε και ο Τάσος. Απαγόρευαν σε αυτό τον πληθυσμό να αγοράζει, να χτίζει ή να ανακαινίζει σπίτι. Επίσης αφαιρούσαν την ιθαγένεια. Είχε διαμορφωθεί δηλαδή ένα πολύ καταπιεστικό καθεστώς που σιγά σιγά άρχισε να σπάει, κυρίως κάτω από τις κινητοποιήσεις των μειονοτικών.

 

Τη δεκαετία του \'80, όταν δεν αναγνώριζαν τις σπουδές ανθρώπων που έρχονταν από την Τουρκία για να δουλέψουν, γίνονταν κινητοποιήσεις ακόμα και με απεργία πείνας. Μετά από αυτές τις κινητοποιήσεις αλλά και το πογκρόμ του \'91, άλλαξε η πολιτική. Αλλά τότε ξεκινά και η μεγάλη ανάπτυξη της έρευνας και της φιλολογίας για να κατασκευάσουν ταυτότητες τόσο για τους Πομάκους όσο και για τους αθίγγανους στην περιοχή. Υπήρχαν βέβαια αυτοί οι άνθρωποι με τη δική τους γλώσσα, τα δικά τους έθιμα και παραδόσεις. Όμως αυτό άρχισε να γίνεται βιομηχανία και να αναδεικνύεται σε υπέρμετρο βαθμό ότι εσείς είστε οι πιο καθαροί Έλληνες. Από την άλλη αν έλεγες ότι είσαι Τούρκος, η απάντηση ήταν “δεν μπορείς να λέγεσαι Τούρκος στη Θράκη, μόνο στην Τουρκία μπορείς να το λες”.

 

Μετά το \'91 έχουν αλλάξει τα πράγματα, αυτό το αίσχος που λέγεται μπάρα, δεν υπάρχει πια. Αλλά έχει αντικατασταθεί με άλλους είδους μπάρες. Μέχρι και το \'97-\'98 έμπαινε ο στρατιώτης μέσα στο λεωφορείο και έλεγχε τις ειδικές ταυτότητες για να μπορέσεις να πας στην πόλη της Ξάνθης. Αντίστοιχα αν κάποιος ήθελε να έρθει στην ορεινή περιοχή της Ξάνθης έπρεπε να δείχνει την ειδική άδεια που είχε εξασφαλίσει από την αστυνομία. Αυτά δεν υπάρχουν πια και ο κόσμος τουλάχιστον μπορεί να μετακινείται ελεύθερα.

Από τα κύρια προβλήματα σήμερα είναι η εκπαίδευση. Στη Θράκη δεν υπάρχουν μειονοτικά νηπιαγωγεία όπου θα διδάσκεται η τουρκική και η ελληνική γλώσσα. Η ελληνική κυβέρνηση λέει ότι η μειονοτική εκπαίδευση ρυθμίζεται από τη συνθήκη της Λωζάνης και μόνο στο δημοτικό και το γυμνάσιο έχω ως κράτος την υποχρέωση να παρέχω το δίγλωσσο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Αυτό δημιουργεί τεράστια προβλήματα γιατί παιδιά που δεν πάνε στο νηπιαγωγείο, δεν εγγράφονται στο δημοτικό.

Το δεύτερο είναι ότι δεν αφήνουν τη μειονότητα να εκλέγει τον θρησκευτικό της ηγέτη, τον μουφτή. Είναι χρόνιο αίτημα να μην είναι διορισμένος ο μουφτής, αλλά εκλεγμένος. Με αποτέλεσμα να έχουμε το παρανοϊκό σύστημα, να έχει το ελληνικό κράτος διορισμένους τρεις μουφτήδες στην Ξάνθη, στην Κομοτηνή και στο Έβρο, που έχουν μεν τη σφραγίδα αλλά καμιά επιρροή στον κόσμο. Και από την άλλη έχουμε το μουφτή που έχει εκλεγεί και αυτός να παίζει ενδεχομένως και το ρόλο του προξενείου. Ενα άλλο πρόβλημα είναι η διάταξη που ψήφισε η κυβέρνηση Σαμαρά σε σχέση με τους διορισμένους ιμάμηδες στα δημόσια σχολεία και τα τζαμιά. Στην περιοχή ο ιμάμης εκλεγόταν από το χωριό. Η νομοθεσία το στερεί αυτό και δημιουργεί εντάσεις.

Το μειονοτικό κόμμα που πήρε μεγάλα ποσοστά, το ΝΤΕΠ, είναι μια ιστορία συντηρητική. Αν δείτε τους υποψήφιους στη λίστα του, είναι άνθρωποι που ήταν και είναι χωμένοι στη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, του παλιού πολιτικού συστήματος. Επειδή όμως είδαν ότι αυτό διαλύεται, είπαν ότι θα κάνουμε το δικό μας κόμμα και θα χρησιμοποιήσουμε τη ρητορική “η ψήφος στους Τούρκους”. 

Επίσης, μπήκε μπροστά για να κόψει και την άνοδο που είχε η αριστερά, από το ΣΥΡΙΖΑ και την αντικαπιταλιστική αριστερά. Το ψήφισαν και άνθρωποι αριστεροί που είναι καταπιεσμένοι και ψηφίζοντάς το -και αυτή ήταν η ρητορική του- πίστευαν ότι έτσι θα ακουστεί η φωνή τους στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Τελικά βέβαια υπήρχε ένα αλισβερίσι με τα συστημικά κόμματα, τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, οι υποψήφιοί του κατεύθυναν και έδιναν τη στήριξή τους στον Παυλίδη, τον περιφερειάρχη Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης αλλά και στον Πετρίδη στην Κομοτηνή που ήταν παλιό στέλεχος και δήμαρχος του ΠΑΣΟΚ.

 

Στις εκλογές του 2012 είδαμε τη μειονότητα να μην υπακούει στη γραμμή του προξενείου. Μαζικά στράφηκε αριστερά και ψήφισε τον Καραγιουσούφ που ήταν άνθρωπος στις γειτονιές και τον ξέρουν όλοι, ενώ η γραμμή ήταν να ψηφίσει το ΔΗΜΑΡίτη που ήταν πρώην βουλευτής της ΝΔ. Οι δυνατότητες που ανοίγονται στην αριστερά να παρέμβει είναι μεγάλες. Αυτές τις δυνατότητες δεν τις αξιοποίησε ο ΣΥΡΙΖΑ από το \'12 μέχρι σήμερα. Υπάρχουν όμως ακόμα. Αυτές έχουμε να αξιοποιήσουμε το επόμενο διάστημα οργανώνοντας τον κόσμο τόσο κατά της καταπίεσης όσο και κατά του φασισμού. Έχουμε πολλή δουλειά να κάνουμε στην περιοχή της Θράκης, ενωμένοι Έλληνες, Τούρκοι, Μουσουλμάνοι, Πομάκοι, Τσιγγάνοι.