Εργατικό κίνημα

“Δεν θα μπορούσαμε να περάσουμε το ασφαλιστικό από τη Βουλή έξι μήνες αργότερα”, ομολογούσε το καλοκαίρι του 2010 ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, “τσάρος” τότε της ελληνικής οικονομίας επί κυβέρνησης Παπανδρέου, στους Φαινάνσιαλ Τάιμς (30/7/10). Δεν ήταν μια ατυχής δήλωση από τον σήμερα εκτός πολιτικής σκηνής και καταδικασμένο για το σκάνδαλο της λίστας Λαγκάρντ πρώην υπουργό. Ήταν οι πανεργατικές απεργίες που είχαν προηγηθεί που οδηγούσαν την κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ να μην ξέρει αν θα μπορεί καν να ψηφίζει τα μνημονιακά μέτρα, πόσο μάλλον να τα εφαρμόσει.

 

Όπως σήμερα η πρώτη κεντρική επιλογή της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ για να υλοποιήσει το τρίτο μνημόνιο είναι η επίθεση στο ασφαλιστικό, έτσι και τότε οι συντάξεις και τα ταμεία ήταν τα πρώτα που έμπαιναν στο στόχαστρο. Το νομοσχέδιο Λοβέρδου-Κουτρουμάνη, αμέσως μετά την υπογραφή του πρώτου μνημονίου το Μάη του 2010, γκρεμίζοντας ό,τι κατάκτηση είχε παραμείνει όρθια από τους νόμους του Σιούφα, Ρέππα και Μαγγίνα-Πετραλιά, τα είχε όλα: μειώσεις συντάξεων και ανατροπές στον τρόπο υπολογισμού τους, αύξηση ορίων ηλικίας, τσάκισμα και συγχωνεύσεις των ταμείων, περικοπές πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, χτύπημα των γυναικών εργαζόμενων. Ενώ είχε ήδη αποφασιστεί η περικοπή της 13ης και της 14ης σύνταξης και η υποκατάστασή τους με κάποια επιδόματα.

 

Η απάντηση του εργατικού κινήματος στη γενικευμένη αυτή επίθεση ήταν τρεις γενικές απεργίες σε διάστημα ενός μήνα. Η -ιστορική πια- πανεργατική της 5ης Μάη με τα εκατομμύρια των απεργών και τους εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές σε όλη τη χώρα ενάντια στη ψήφιση του μνημονίου, είχε δημιουργήσει τις συνθήκες για την άμεση κλιμάκωση. Έτσι εκεί που η κυβέρνηση υπολόγιζε σε ένα γρήγορο ξέσπασμα, βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν πανεργατικό ξεσηκωμό, η συχνότητα του οποίου ξεπέρασε τότε οποιαδήποτε άλλη στιγμή στην ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος.

 

Στις 20 Μάη, με την ασφαλιστική επίθεση να βρίσκεται στα σκαριά, οι εργαζόμενοι όχι μόνο συμμετείχαν μαζικά στην πανεργατική απεργία, αλλά και -παρά την απουσία Μέσων Μαζικής Μεταφοράς- πλημμύρισαν ξανά την Αθήνα από το Πεδίο του Αρεως ως το Σύνταγμα και το ίδιο έγινε σε όλες τις πόλεις της χώρας. Σε μια σειρά χώρους οι εργαζόμενοι οργάνωσαν την απεργία από τα κάτω με γενικές συνελεύσεις, περιοδείες και περιφρουρήσεις. Και παρότι ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ δεν φαίνονταν διατεθειμένες να δώσουν συνέχεια και περιορίζονταν σε σαββατιάτικα συλλαλητήρια, αναγκάστηκαν να κηρύξουν νέα πανεργατική στις 29 Ιούνη.

 

Εκείνη τη μέρα, σε εργοστάσια, υπηρεσίες του δημοσίου και ΔΕΚΟ, η απεργία κυμάνθηκε από 80% μέχρι 100%. Παρότι η ηγεσία της ΠΝΟ είχε κινηθεί απεργοσπαστικά και δε συμμετείχε, από τα 80 προγραμματισμένα δρομολόγια των πλοίων τα 70 είτε δεν έγιναν είτε τα πλοία έφυγαν νωρίτερα και χωρίς επιβάτες, χάρη στην απεργία που προκήρυξαν τα δύο πρωτοβάθμια σωματεία ΠΕΜΕΝ και ΣΤΕΦΕΝΣΩΝ. Τα τρένα δεν κινήθηκαν, οι περισσότερες πτήσεις ακυρώθηκαν, ενώ οι συγκοινωνίες της Αθήνας κινήθηκαν μόνο τις ώρες της απεργιακής συγκέντρωσης για να μεταφέρουν τους απεργούς.

 

Οι κόντρες μέσα στην κυβέρνηση οξύνθηκαν. Μετά την καταψήφιση του πρώτου μνημόνιου από τρεις βουλευτές του ΠΑΣΟΚ που οδήγησε και στη διαγραφή τους, άλλοι δεκατέσσερις κατέθεσαν ερώτηση στην οποία επέκριναν την πλήρη ευθυγράμμιση με τις πιέσεις της τρόικας στο ασφαλιστικό. Η κοινωνική πίεση που δημιουργούσαν οι πανεργατικές αύξαναν τις τριβές εντός της κυβέρνησης αναγκάζοντάς την να ταλαντεύεται βδομάδες ως προς το πότε θα κατεβάσει και τι τελικά θα περιλαμβάνει το νομοσχέδιο. Το ίδιο ρόλο έπαιζαν οι απεργίες που άρχισαν να μεταφέρονται σε διάφορους κλάδους όπως στον ΟΣΕ, το ΜΕΤΡΟ, τα ΕΛΤΑ, τα νοσοκομεία, τους δικηγόρους.

 

Αποτέλεσμα αυτών των αγώνων ήταν η κήρυξη της τρίτης πανεργατικής απεργίας μία βδομάδα μετά, στις 8 Ιούλη, την ημέρα που θα ψηφιζόταν το νομοσχέδιο. Παρότι κατακαλόκαιρο, η συμμετοχή ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε δώσει η ΓΣΕΕ: “Ναυπηγεία Σκαραμαγκά 100%, Διυλιστήρια 100%, Πλοία - Λιμάνια 100%, Κατασκευαστικές Εταιρείες - Οικοδομή 90%, Τράπεζες - ΔΕΗ - ΟΤΕ - ΕΛΤΑ - ΟΣΕ - ΕΥΔΑΠ 95%, Βιομηχανία-Βιοτεχνίες 80%, Εμπορικά Καταστήματα 80%”. 

 

Η Αθήνα νέκρωσε από συγκοινωνίες λόγω της απόφασης των συνδικάτων στα ΜΜΜ να συμμετέχουν με 24ωρη απεργία, ενώ όλη η χώρα έμεινε χωρίς ειδήσεις και εφημερίδες λόγω της απεργίας των δημοσιογράφων και των εργαζόμενων στα ΜΜΕ -η ηγεσία της ΕΣΗΕΑ που στις 20 Μάη δεν συμμετείχε, είχε αναγκαστεί να αλλάξει στάση. Χιλιάδες βγήκαν ξανά στους δρόμους όλης της χώρας, ενώ η κυβέρνηση βρέθηκε να μη ξέρει καν αν θα μπορέσει να προχωρήσει στην ψηφοφορία αφού ακόμα και οι εργαζόμενοι της Βουλής αποφάσισαν να κηρύξουν στάση εργασίας και συμμετοχή στη συγκέντρωση.

 

Μπορεί το ΠΑΣΟΚ να κατάφερε τελικά να μαντρώσει τους βουλευτές του, η κατάληξη όμως δεν ήταν ενθαρρύντικη για την κυβέρνηση. Το ασφαλιστικό πέρασε με την ψήφο μόλις 159 βουλευτών με βοήθεια της Ντόρας Μπακογιάννη. Έτσι αναγκαζόταν ο Παπακωνσταντίνου να κάνει την παραπάνω δήλωση, προειδοποιώντας στην πραγματικότητα την τρόικα ότι όλα τα μέτρα και η εφαρμογή τους βρίσκονταν στον αέρα.

 

Εκείνες οι γενικές απεργίες άνοιξαν το δρόμο για όλα όσα ακολούθησαν τον επόμενο ενάμιση χρόνο: τις 48ωρες πανεργατικές, τις απεργίες διαρκείας, τις πλατείες, τις καταλήψεις χώρων δουλειάς που κορυφώθηκαν τον Οκτώβρη του 2011 οδηγώντας την κυβέρνηση Παπανδρέου στην κατάρρευση. Την ίδια όμως τύχη είχαν και οι επόμενοι που προσπάθησαν να τσακίσουν ταμεία και συντάξεις.

 

Η συγκυβέρνηση Παπαδήμου που πήρε τη σκυτάλη με τη στήριξη ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΛΑΟΣ τότε, προχώρησε, μαζί με τα άλλα σκληρά μνημονιακά μέτρα του δεύτερου μνημόνιου, στη μεγαλύτερη λεηλασία των ασφαλιστικών ταμείων. Το περίφημο PSI, που παρουσιάστηκε ως κομμάτι κουρέματος του χρέους, στέρησε 12,5 δισεκατομμύρια ευρώ από τα ασφαλιστικά ταμεία και τα αποθεματικά τους.

 

Αυτή η μαζική κλοπή ήταν το κέντρο της τριήμερης πανεργατικής απεργίας που πραγματοποιήθηκε στις 7, 10 και 11 Φλεβάρη του 2012 και κλιμακώθηκε στα οργισμένα συλλαλητήρια της Κυριακής 12 Φλεβάρη κάνοντας αμέσως μετά και αυτή την κυβέρνηση παρελθόν. Ποτέ άλλοτε δεν είχαν γίνει τρεις μέρες πανεργατικής απεργίας μέσα σε μια βδομάδα, ενώ ακόμα και σήμερα είναι αδύνατον να υπολογιστούν πόσες ακριβώς ήταν οι εκατοντάδες χιλιάδες που κατέβηκαν στις διαδηλώσεις εκείνης της Κυριακής σε όλη τη χώρα.

 

Μόνο στην Αθήνα, την ώρα που ψηφίζονταν τα μέτρα, όλο το κέντρο από την Πειραιώς μέχρι τη Συγγρού και από τα Εξάρχεια μέχρι το Μοναστηράκι είχε πλημμυρίσει από κόσμο. Η τριήμερη πανεργατική που είχε προηγηθεί ήταν η βασική προϋπόθεση για να γίνει εκείνη η διαδήλωση και να αντέξει ατέλειωτες ώρες κόντρα στην επέλαση των ΜΑΤ, τις επιθέσεις και τα χημικά τους.

Αυτές τις μάχες βρήκαν απέναντί τους όλα τα κυβερνητικά σχήματα που ακολούθησαν -η τρικομματική κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ που προέκυψε από τις εκλογές του 2012 αλλά και η δικομματική ΝΔ-ΠΑΣΟΚ μετά την αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ τον Ιούνη του 2013. Οι επιθέσεις που προσπάθησαν να περάσουν, όπως οι νέες περικοπές συντάξεων ή οι διοικητικές ενοποιήσεις ταμείων του Βρούτση, έγιναν κομμάτι των λόγων που τους έκανε να καταρρεύσουν.

 

Η ασφαλιστική “μεταρρύθμιση” που ετοιμάζει σήμερα η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ είναι η συνέχεια αυτών των μνημονιακών νόμων ό,τι κι αν λέει ο Κατρούγκαλος και ο Τσίπρας περί “διασφάλισης του συστήματος για τις επόμενες γενιές”. Μπορεί οι δυο τους να ξεχνούν πού κατέληξαν οι προκάτοχοί τους -όχι μόνο οι παλιότεροι, Σιούφας, Γιαννίτσης, Ρέππας και Μαγγίνας αλλά και οι πιο πρόσφατοι, Λοβέρδος, Κουτρουμάνης και Βρούτσης. Εμείς όχι. Και θα έχουμε την ευκαιρία να το εκφράσουμε μαζικά στην πανεργατική απεργία στις 4 Φλεβάρη.