Την περασμένη Παρασκευή οι ΗΠΑ «πάγωσαν» για μια ακόμα φορά τις επιθέσεις ενάντια στο Ιράν, ύστερα από δυο βδομάδες σφοδρών βομβαρδισμών. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Μάικ Γουόλτς, του πρέσβη των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, ο στόχος του Τραμπ είναι να δώσει «στις συνομιλίες χώρο για να πετύχουν».
Ως συνήθως ψεύδεται: ο Τραμπ δεν δίνει δεκάρα για την ειρήνη, τη ζωή των απλών ανθρώπων ή τις συνομιλίες. Το μόνο που τον απασχολεί είναι οι τιμές του πετρελαίου – που εκτοξεύθηκαν τις περασμένες μέρες, για μια ακόμα φορά, στα ουράνια.
Τον Μάρτη, λίγες ημέρες μετά την πρώτη αμερικανο-ισραηλινή επίθεση (28/2) και τη δολοφονία του Αγιοταλάχ Χαμενεΐ μαζί με ολόκληρη σχεδόν την θρησκευτική και πολιτική ηγεσία του Ιράν, ο Τραμπ δήλωνε με έπαρση ότι «δεν θα υπάρξει καμιά άλλη συμφωνία με το Ιράν εκτός από την ολοκληρωτική παράδοση». Και συνέχισε τις απειλές όλες τις επόμενες μέρες: «Θα ισοπεδώσουμε το Ιράν… θα γυρίσουν πίσω στην εποχή του λίθου», «Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε για να μην ξαναγυρίσει ποτέ».
Στις 8 Απρίλη, όμως, οι ΗΠΑ υπέγραψαν, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν, «εκεχειρία δυο εβδομάδων» με το Ιράν η οποία παρατάθηκε «επ’ αορίστω» λίγες ημέρες αργότερα. Και τον Ιούνιο οι δυο χώρες υπέγραψαν ένα «μνημόνιο Συνεννόησης» για τον τερματισμό του πολέμου και την επίτευξη μια τελικής συμφωνίας «μέσα σε 60 ημέρες».
Ο Τραμπ δεν σεβάστηκε ποτέ αυτές τις συμφωνίες. Και οι εμπρηστικές δηλώσεις συνεχίστηκαν όλους αυτούς τους μήνες. Στις 8 Ιούλη, στη σύνοδο του ΝΑΤΟ ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία είναι πλέον παρελθόν: «Νομίζω ότι έχει τελειώσει. Δεν θέλω να έχω καμιά σχέση πια μαζί τους… Είναι καθάρματα, είναι άρρωστα άτομα, καθοδηγούνται από άρρωστα άτομα και είναι άνθρωποι μοχθηροί και βίαιοι. Και αν είχαν πυρηνικό όπλο, θα το χρησιμοποιούσαν». Και οι επιθέσεις κλιμακώθηκαν μέσα στις επόμενες μέρες. Τώρα ο Τραμπ δηλώνει ξανά, σε μια νέα στροφή 180 μοιρών, ότι οι επιθέσεις παγώνουν και ότι αυτό που θέλει είναι όχι μόνο να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις αλλά και να πετύχουν.
Τα ζικ – ζακ του Τραμπ και οι αλλοπρόσαλλες δηλώσεις που αλλάζουν από τη μια μέρα στην άλλη δεν είναι κάτι καινούργιο στον Τραμπ. Αλλά τα μπρος – πίσω στον πόλεμο του Ιράν κρύβουν κάτι βαθύτερο: οι ΗΠΑ, η ισχυρότερη πολεμική μηχανή του 21ου αιώνα, δεν μπορούν να νικήσουν το Ιράν.
Υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι πίσω από αυτή την αδυναμία. Ο πρώτος είναι η αλλαγή στην τεχνολογία του πολέμου – τα «ντρόουνς». Αυτές τις μέρες ο κόσμος έχει ξεσηκωθεί εδώ στην Ελλάδα ενάντια στην εμπλοκή της Ελλάδας στον πόλεμο στην Σαουδική Αραβία για λογαριασμό της Aramco – μιας από τις μεγαλύτερες πολυεθνικές του πετρελαίου στον κόσμο. Αυτό που πέρασε, όμως, στα «ψιλά» των ειδήσεων είναι ότι η ελληνική δύναμη που βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία χρησιμοποίησε πυραύλους Patriot για να αναχαιτίσει ντρόουνς – όχι βαλλιστικούς πυραύλους που είναι και η βασική τους αποστολή.
Το κόστος ενός πυραύλου Patriot κυμαίνεται από 2 ως 5 εκατομμύρια δολάρια – ανάλογα με την γενιά του και τον εξοπλισμό του. Το κόστος ενός ντρόουν σπάνια ξεπερνάει τις δυο-τρεις χιλιάδες δολάρια. Μια συστοιχία Patriot μπορεί να αναχαιτίσει 5 – 6 βαλλιστικούς πυραύλους. Τα ντρόουνς είναι κατά κανόνα, σε κάθε επίθεση, εκατοντάδες. Οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν από την αρχή του πολέμου να εκκενώσουν όλες τους τις στρατιωτικές βάσεις γύρω από το Ιράν στις πρώτες μέρες του πολέμου για να αποφύγουν τα «φέρετρα» - μια πολύ δυσάρεστη ανάμνηση από την εποχή του πολέμου στο Βιετνάμ.
Οι ΗΠΑ πρωτοστατούν, όπως είναι αναμενόμενο, στην τεχνολογία των ντρόουνς. Αλλά δεν έχουν μέχρις στιγμής κάποιον τρόπο να προστατευτούν από αυτές τις επιθέσεις.
Πετρέλαια
Ο δεύτερος βασικός λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ δεν μπορούν να νικήσουν το Ιράν είναι τα Στενά του Ορμούζ και το πετρέλαιο. Όπως είναι γνωστό, μέχρι το ξέσπασμα του πολέμου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ροής πετρελαίου περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν τα έκλεισε εκτοξεύοντας την τιμή του «μαύρου χρυσού» στα ουράνια: από τα 70 δολάρια το βαρέλι τον Φεβρουάριο, η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τα 115 στα μέσα του Μάη. Η άνοδος αυτή της τιμής απογείωσε, όπως ήταν αναμενόμενο, τα κέρδη των πολυεθνικών του πετρελαίου – και οι αμερικανικές εταιρείες που στηρίζονται στη «σχιστολιθική εξόρυξη» βγήκαν διπλά κερδισμένες. Αλλά η παγκόσμια οικονομία – που δεν βρίσκεται έτσι και αλλιώς στα καλύτερα της- κινδύνεψε (και κινδυνεύει) να βυθιστεί για μια ακόμα φορά σε μια κρίση σαν του 2008 ή του 1975 ή και ακόμα χειρότερη. Και η αμερικανική οικονομία είναι (όπως όλος ο υπόλοιπος πλανήτης) άμεσα εξαρτημένη από την παγκόσμια οικονομία. Ο Τραμπ μπορεί να αδιαφορεί για τις ζωές των απλών ανθρώπων: δεν αδιαφορεί όμως για τα συμφέροντα της αμερικανικής άρχουσας τάξης ακόμα και όταν αυτά έρχονται σε σύγκρουση με τα συμφέροντα της μιας ή της άλλης ομάδας καπιταλιστών. Για αυτό κάθε φορά που εκτοξεύεται το πετρέλαιο ο Τραμπ ξεχνάει τις εμπρηστικές δηλώσεις και θέλει «οι συνομιλίες να πετύχουν».
Ο τρίτος -και πιο βασικός λόγος- είναι ο φόβος απέναντι στο ξέσπασμα της οργής του κόσμου. Η πλειοψηφία των αμερικανών είναι αντίθετη στον πόλεμο στο Ιράν. Η θηριωδίες του Νετανιάχου στη Γάζα έχουν αποκαλύψει στα μάτια εκατομμυρίων ανθρώπων την πραγματική φύση του κράτους του Ισραήλ – του συμμάχου ΗΠΑ στον πόλεμο αυτό. Πολλοί πιστεύουν (λανθασμένα) ότι ο Τραμπ «παρασύρθηκε» στον πόλεμο από τον Νετανιάχου. Ο συνδυασμός, όμως, της οργής απέναντι στην εμπλοκή σε ένα άδικο πόλεμο και της ακρίβειας (λόγω της αύξησης της τιμής τη ενέργειας) απειλεί να γίνει εκρηκτικός. Ο Τραμπ έχει μπροστά του της ενδιάμεσες εκλογές του Νοέμβρη που απειλούν να του στερήσουν την πλειοψηφία που έχει σήμερα και στα δυο κοινοβουλευτικά σώματα.
Αλλά ο φόβος του δεν είναι απλά και μόνο εκλογικός: Οι μνήμες της πανωλεθρίας στον πόλεμο του Βιετνάμ εξακολουθούν να κατατρέχουν την αμερικανική άρχουσα τάξη και ας έχουν περάσει πάνω από πενήντα χρόνια από την βεβιασμένη εκκένωση με τα ελικόπτερα της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Σαϊγκόν. Και εξακολουθούν να γεμίζουν με χαρά και αισιοδοξία εμάς.