O Mάης του ’68 είναι ένα από τα πιο σημαντικά γεγονότα της δεκαετίας του ’60, που σημάδεψε το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Το μεγάλο γεγονός του Μάη του ’68 είναι η συνάντηση της εργατικής τάξης με το φοιτητικό κίνημα. Στις 15 Μαρτίου, ένας μεγάλος αρθρογράφος της Μοντ, έγραφε «η Γαλλία πλήττει». 

Λίγους μήνες μετά άρχισε ο Μάης με την κατάληψη της Σορβόννης, τη νύχτα των οδοφραγμάτων στις 10 Μάη και στις 13 Μάη την μεγάλη διαδήλωση, όπου τελικά κατεβαίνουν τα συνδικάτα, και αμέσως μετά ακολουθούν οι καταλήψεις των εργοστασίων. Η μεγάλη συνάντηση εργατών και φοιτητών δημιούργησε προβλήματα. Όταν ξεκίνησαν στο εργοστάσιο της Ρενό Μπιανκούρ, αρχίζει η αστική τάξη και η γαλλική κυβέρνηση να ανησυχεί. Δεν ήταν πια οι φοιτητές, όλες οι κατηγορίες του πληθυσμού, αποκτούσαν λόγο. 

Δεν έφτασε ο Μάης του ’68 ποτέ στην εξουσία γιατί όλο αυτό το κίνημα δεν είχε ένα πολιτικό αποδέκτη. Και είχαμε ένα κενό πολιτικής εξουσίας, με τη φυγή του Ντε Γκώλ στη Γερμανία. Κανείς δεν το διεκδίκησε. Το γαλλικό ΚΚ και το Σοσιαλιστικό Κόμμα ήταν πολύ διστακτικά. Ο Μάης ήταν κάτι που τα ξεπερνούσε. Όταν γύρισε ο Ντε Γκώλ, προκήρυξε εκλογές και τα πήρε όλα. 

Στη Γαλλία ζούσαμε Έλληνες εργάτες, φοιτητές, διανοούμενοι, από την εποχή του Ματαρόα. Όταν γίνεται η δικτατορία, είχαμε σχέσεις με τα παιδιά που μετά δημιούργησαν την Επαναστατική Κομμουνιστική Λίγκα και ήταν τροτσκιστικής σχολής (στο Μάη του ’68 έπαιζαν ρόλο τροτσκιστές, μαοϊκοί, ελευθεριακοί, μια σειρά από οργανώσεις) γιατί σε όλες τις εκδηλώσεις που κάναμε εναντίον της δικτατορίας, ήταν δίπλα μας. Η ΕΠΕΣ, η ένωση των Ελλήνων φοιτητών στο Παρίσι, μπήκαμε μέσα στο Μάη αφενός για να στηρίξουμε την πάλη των γάλλων φοιτητών και εργατών, αλλά και κατά της δικτατορίας στην Ελλάδα. Όταν μπήκαμε στο Ελληνικό Σπίτι στην πανεπιστημιούπολη το ανακηρύξαμε το πρώτο ελεύθερο ελληνικό έδαφος. 

Ο Μάης δεν είναι μόνο η Γαλλία. Είναι ο Μάης στις ΗΠΑ ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, ενάντια στην πολιτική των διακρίσεων, για την ισότητα των φύλων. Ο πόλεμος του Βιετνάμ κινητοποιούσε τεράστιες δυνάμεις στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Η επανάσταση στην Κούβα έπαιξε ένα σημαντικό ρόλο, κυρίως ο Τσε Γκεβάρα που έλεγε ένα, δύο, τρία πολλά Βιετνάμ. Έχουμε γεγονότα και στη δύση και στην ανατολή, στις χώρες του τότε υπαρκτού σοσιαλισμού, η προσπάθεια απεμπλοκής των χωρών από την ηγεμονία της Σοβιετικής Ένωσης και το δόγμα Μπρέζνιεφ, η Άνοιξη της Πράγας, διαδηλώσεις στην Πολωνία. Γεγονότα με διάρκεια αλλά και μεγάλη εμβέλεια. Δεν μπορούμε να ξεχνάμε το Βερολίνο και τη διαδήλωση ενάντια στο Σάχη, τον Ιταλικό Μάη που έχει την ιδιομορφία, να είναι πρώτα ένα κίνημα εργατικό, ενώ στα άλλα κινήματα έμπαιναν πρώτα οι φοιτητές και μετά οι εργαζόμενοι. 

Ο Μάης δεν είναι μόνο ένα κίνημα αγώνων, εκδηλώνεται στον πολιτισμό, έχουμε το ροκ. Γεννιούνται νέες συμπεριφορές. Μέσα στην απεργία, δεν υπήρχαν συγκοινωνίες, δεν υπήρχε βενζίνα, ο κόσμος κινιόταν με ωτοστόπ. Μέσα στα αυτοκίνητα, άγνωστοι άνθρωποι μιλούσαν, μιλούσαν για τις καταλήψεις, τους αγώνες, έλεγαν την ιστορία της ζωής του, ήταν μια απελευθέρωση. Ο κόσμος αισθανόταν ότι ήταν δύναμη, που θα μπορούσε να γίνει μια δύναμη αλλαγής αν και οι άλλοι παράγοντες και κυρίως το υποκείμενο της αλλαγής λειτουργούσε ως τέτοιο. 

 Στο δρόμο που έμενα στο Καρτιέ Λατέν, οι φοιτητές έπαιρναν τα αυτοκίνητα και τα έκαναν οδόφραγμα και ο κόσμος από τα μπαλκόνια τους πετούσε βρεγμένα σεντόνια για τα δακρυγόνα. Μέχρι τότε όταν γίνονταν οι επιθέσεις από την αστυνομία, οι φοιτητές έτρεχαν να φύγουν. Λίγο πριν τις 10 Μάη γίνεται μια πορεία και οι φοιτητές αντί να φύγουν, άρχισαν να πετάνε ότι είχαν μπροστά τους στην αστυνομία. Αυτό το είχα δει και στην Αθήνα, νωρίτερα όταν ήμουν φοιτητής στην Αθήνα και πηγαίναμε διαδήλωση προς το Υπουργείο Παιδείας και αντί να τρέξουμε, μείναμε και παλέψαμε ενάντια στην αστυνομία.

Ο Μάης έχει και μετέπειτα ζωές. Ειπώθηκαν πολύ σημαντικά πράγματα στα αμφιθέατρα και στα εργοστάσια, υπήρξε το κίνημα της αυτοδιαχείρισης, έγιναν σημαντικές αλλαγές στην Παιδεία, το γυναικείο κίνημα πήρε μιαν υπόσταση, φτιάχτηκαν νέα υποκείμενα. 

Δεν είναι επετειακός ο Μάης του ’68, αν ήταν μόνο αυτό θα ήταν μια επαιτεία προς το παρελθόν. Η νοσταλγία υπάρχει, αλλά υπάρχει και το ότι αυτό που δεν έγινε το 1968 μπορεί να γίνει αργότερα, δεν εξαφανίζονται οι όροι για να υπάρξει κάτι καινούργιο. Οι όροι λίγο-λίγο συσσωρεύονται. 

Πενήντα χρόνια μετά χρειάζεται να συζητήσουμε αυτή την πλούσια εμπειρία για να υπάρξουν νέες συνθέσεις. Γίνεται αυτή η προσπάθεια , δείτε φέτος σε όλο τον κόσμο και στην Ελλάδα πόσες εκδηλώσεις θα γίνουν και πόσες εκδόσεις κυκλοφορούν για το Μάη.